Τα μεγάλα επιχειρηματικά κανόνια στην εποχή των τριών Μνημονίων

Το επι­χει­ρείν στην Ελλάδα έγινε ένα δύσκολο… σπορ στα χρόνια του Μνη­μο­νίου όπου δεκάδες χιλιά­δες μικρές, αλλά και μεγάλες επι­χει­ρή­σεις ανα­γκά­στη­καν να βάλουν λουκέτο υπό το βάρος χρεών και του δυσμε­νούς οικο­νο­μι­κού περι­βάλ­λο­ντος.

Ταυ­τό­χρονα ορι­σμέ­νες μεγάλες αλυ­σί­δες πολυ­ε­θνι­κών εται­ριών μπορεί να έφυγαν από την Ελλάδα, όσοι έμειναν όμως κατά­φε­ραν να βγουν κερ­δι­σμέ­νοι, αφού για κάθε έναν του κλάδου που κλείνει, οι πολυ­ε­θνι­κές μετρούν κέρδη.

Άλλωστε βρί­σκο­νται σε θέση ισχύος μόνο και μόνο από το γεγονός ότι δεν έχουν έδρα στην Ελλάδα, ενώ δια­θέ­τουν ταμειακά δια­θέ­σιμα εκτός της χώρας, οπότε δεν επη­ρε­ά­ζο­νται ιδιαί­τερα από τα capital controls.

Την ίδια ώρα χιλιά­δες επι­χει­ρή­σεις που έχει πέσει «θύματα» της ύφεσης που σαρώνει την ελλη­νική οικο­νο­μία τα τελευ­ταία έξι χρόνια από την κυβέρ­νηση του Γιώργου Παπαν­δρέου, του Αντώνη Σαμαρά, μέχρι και τη σημε­ρινή του Αλέξη Τσίπρα και του Πάνου Καμ­μέ­νου.

Μάλιστα ακόμη δεν έχει τελειώ­σει τίποτα αφού η νέα σχε­δια­ζό­μενη φορο­ε­πι­δρομή στα εισο­δή­ματα, αλλά και η αύξηση των έμμεσων φόρων θα επι­φέ­ρει ένα ακόμη πλήγμα στον δοκι­μα­ζό­μενο επι­χει­ρη­μα­τικό κόσμο.

Σύμφωνα μάλιστα με στοι­χεία του Γενικού Εμπο­ρι­κού Μητρώου από τις αρχές του 2016 μέχρι και τα μέσα Μαρτίου διε­γρά­φη­σαν 9.812 επι­χει­ρή­σεις, δηλαδή 78% περισ­σό­τε­ρες από το πρώτο τρίμηνο του 2015. Ο αριθμός αυτός απέχει σημα­ντικά από τις 3.824 επι­χει­ρή­σεις που άνοιξαν το ίδιο διά­στημα.

Μέσα στα λουκέτα στα χρόνια του Μνη­μο­νίου περι­λαμ­βά­νο­νται και μερικοί από τους πιο γνω­στούς ομίλους της χώρας, οι οποίοι στο παρελ­θόν ανα­πτύσ­σο­νταν με εντυ­πω­σια­κούς ρυθμούς.

Σε αυτά ήρθε να προ­στε­θεί και η Ηλε­κτρο­νική Αθηνών. Η εταιρία που έβαλε λουκέτο την εβδο­μάδα που πέρασε υπό το βάρος της κρίσης, της μείωσης της κατα­νά­λω­σης, αλλά και της επι­βο­λής των κεφα­λαια­κών ελέγχων, που την έφεραν σε δύσκολη θέση απέ­να­ντι στους ξένους αντα­γω­νι­στές της που σαρώ­νουν την αγορά.

Δια­βά­στε μερικά από τα πιο «ηχηρά λουκέτα» που συγκλό­νι­σαν την κοινή γνώμη και τον επι­χει­ρη­μα­τικό κόσμο…

Nutriat (πρώην Κατσέ­λης)

Ένα από τα πλέον ηχηρά λουκέτα, που συζη­τιέ­ται ακόμη και σήμερα είναι αυτό της Nutriart (πρώην Κατσέ­λης). Οι τίτλοι τέλους για έναν μεγάλο παίκτη στον κλάδο των τρο­φί­μων επι­ση­μο­ποι­ή­θη­καν μετά την δικα­στική απόφαση για πτώ­χευση του ομίλου το 2013.

Τα εκρη­κτικά προ­βλή­ματα είχαν φανεί με συρ­ρί­κνωση της παρα­γω­γής που είχε ως απο­τέ­λε­σμα την έλλειψη ουσια­στικά ανε­φο­δια­σμού των κατα­στη­μά­των με προ­ϊ­ό­ντα της εται­ρείας.

Κατείχε ηγετική θέση στον κλάδο της και ανα­πτύσ­σο­νταν με ικα­νο­ποι­η­τι­κούς ρυθμούς μέχρι το ξέσπα­σμα της κρίσης. Μάλιστα, όταν το 2007 τον έλεγχο της απέ­κτησε ο όμιλος Δαυίδ, στην αγορά άρχισαν να κάνουν λόγο για το επόμενο μεγάλο «success story».

Η εται­ρεία αντι­με­τώ­πιζε σοβαρά οικο­νο­μικά προ­βλή­ματα και ευελ­πι­στούσε σε συμ­φω­νία ανα­διάρ­θρω­σης του δανει­σμού της με τις τρά­πε­ζες. Οι 480 υπάλ­λη­λοι που απα­σχο­λούσε ο όμιλος έχουν ήδη απο­λυ­θεί προ­σθέ­το­ντας το όνομά τους στους κατα­λό­γους ανερ­γίας.

«Η ΚΑΤΣΕΛΗΣ ήταν κερ­δο­φόρα έως το 2008, τότε που εξα­γο­ρά­σθηκε επι­θε­τικά και πέρασε στον έλεγχο του ομίλου Δαυίδ. Τότε που ενο­ποι­ή­θηκε με την ΑΛΛΑΤΙΝΗ (άλευρα) και την ΠΛΑΖΑ (κατε­ψυγ­μένη ζύμη), κάτω από τη νέα εται­ρεία NUTRIART. Μόνο που η NUTRIART “φορ­τώ­θηκε” και το δάνειο που είχε πάρει ο όμιλος Δαυίδ για την εξαγορά της ΚΑΤΣΕΛΗΣ, ύψους 50 εκατ. ευρώ. Ο κ. Δαυίδ, δηλαδή, εξα­γό­ρασε με δική του μηδα­μινή χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική συμ­με­τοχή την ΚΑΤΣΕΛΗΣ, με δάνεια τα οποία φόρτωσε στη νέα εται­ρεία NUTRIART. Ο δανει­σμός της νέας εται­ρείας έφτασε στα 120 εκατ. ευρώ», ανέφερε ο Αλέξης Τσίπρας για το λουκέτο το 2013, ο οποίος είχε φέρει το θέμα στην επι­φά­νεια με επί­καιρη ερώτηση στη βουλή.

Ατλά­ντικ Σούπερ Μάρκετ

Ένα από τα πρώτα μεγάλα λουκέτα μετά την είσοδο της χώρας στο Μνη­μό­νιο ήταν τα σούπερ μάρκετ Ατλά­ντικ. Έκλει­σαν ορι­στικά το 2011.

Στα χρόνια που «μεσου­ρα­νούσε» απα­σχο­λούσε 3.500 εργα­ζό­με­νους και είχε συνερ­γα­σία με πάνω από 2.000 προ­μη­θευ­τές.

Η αυλαία για την εται­ρεία της οικο­γέ­νειας Απο­στό­λου έπεσε ορι­στικά με την απόφαση 802/2011 του Πολυ­με­λούς Πρω­το­δι­κείου επί των αιτή­σεων πτώ­χευ­σης που είχαν κατα­θέ­σει κάποιοι από τους προ­μη­θευ­τές της, με την οποία κηρύ­χθηκε και επι­σή­μως σε κατά­σταση πτώ­χευ­σης καθώς αδυ­να­τούσε να αντλή­σει ρευ­στό­τητα και να καλύψει τις υπέ­ρο­γκες υπο­χρε­ώ­σεις της.

Χαρ­το­ποιία Θράκης (Diana)

Ορι­στικό «λουκέτο» έβαλε το 2012 και η γνωστή χαρ­το­βιο­μη­χα­νία Diana. Η επι­χεί­ρηση λύγισε υπό το βάρος των υπο­χρε­ώ­σεών της και της αδυ­να­μίας της να βρει κεφά­λαια.

Οι συνο­λι­κές υπο­χρε­ώ­σεις της Diana -σύμφωνα με τα στοι­χεία που περι­λαμ­βά­νο­νται στο αίτημα πτώχευσης- προς προ­μη­θευ­τές, προ­σω­πικό, Δημόσιο, ασφα­λι­στι­κούς φορείς, πιστω­τές, ΔΕΗ και ΔΕΠΑ ανέρ­χο­νταν σε 30 εκατ. ευρώ. Η Χαρ­το­ποιία Θράκης Α.Ε. – DIANA ιδρύ­θηκε το 1980. Εκτός από το εργο­στά­σιο στην Ξάνθη, είχε εγκα­τα­στά­σεις και ακίνητα σε Αθήνα, Θεσ­σα­λο­νίκη, Ιωάν­νινα, Κοζάνη, Πάτρα και Ηρά­κλειο Κρήτης.

Το τέλος της γνωστής χαρ­το­βιο­μη­χα­νίας «γρά­φτηκε» σε αίθουσα του Πολυ­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Ξάνθης όπου εκδι­κά­στηκε κι έγινε δεκτό το αίτημα του ιδιο­κτήτη της επι­χεί­ρη­σης, Π. Ζερίτη, για κήρυξή της σε καθε­στώς πτώ­χευ­σης.

Το γάλα ΑΓΝΟ

Ακόμη 375 εργα­ζό­με­νοι βρέ­θη­καν στον δρόμο μετά την πτώ­χευση της ιστο­ρι­κής βορειο­ελ­λα­δί­τι­κης γαλα­κτο­βιο­μη­χα­νίας ΑΓΝΟ. Η γαλα­κτο­βιο­μη­χα­νία Κολιός εξα­γό­ρασε την ΑΓΝΟ τον Ιούνιο του 2003, ωστόσο από τα μέσα του 2012 άρχισε να μην αντα­πο­κρί­νε­ται στις οικο­νο­μι­κές της υπο­χρε­ώ­σεις και στα­μά­τησε κάθε παρα­γω­γική δρα­στη­ριό­τητα.

Η συνε­ται­ρι­στική γαλα­κτο­βιο­μη­χα­νία είχε περάσει το 2003 στην ιδιο­κτη­σία του ομίλου τυρο­κο­μι­κών προ­ϊ­ό­ντων Κολιός, έπειτα από δια­γω­νι­σμό που είχε προ­κη­ρύ­ξει η Αγρο­τική Τράπεζα.

Ξεκί­νησε τη δρα­στη­ριό­τητά της το 1950 στην Θεσ­σα­λο­νίκη ως η πρώτη βιο­μη­χα­νία παστε­ρί­ω­σης και εμφιά­λω­σης γάλα­κτος στην Β. Ελλάδα.

Η εταιρία «άνθισε» στα τέλη του της δεκα­ε­τίας του 1990 με 2000, όπου εξο­πλί­σθηκε με ένα υπερ­σύγ­χρονο εργο­στά­σιο και μηχα­νο­λο­γικό εξο­πλι­σμό της πιο νέας τεχνο­λο­γίας. Υιο­θέ­τησε την ειδικά μελε­τη­μένη συσκευα­σία Tetratop της Tetrapak, ώστε να προ­στα­τεύει το γάλα και την υψηλή δια­τρο­φική αξία των συστα­τι­κών του με τον πιο ασφαλή τρόπο.

Τελικά οδη­γή­θηκε σε πτώ­χευση, υπό το βάρος οφειλών ύψους περίπου 50 εκατ. ευρώ απέ­να­ντι στους πιστω­τές της.

Softex (Αθη­ναϊκή Χαρ­το­ποιία)

Κλείνει ορι­στικά το εργο­στά­σιο της Softex (Αθη­ναϊκή Χαρ­το­ποιία), με απο­τέ­λε­σμα περίπου 200 εργα­ζό­με­νοι να βρεθούν στον δρόμο. Σε αυτήν την απόφαση οδη­γή­θηκε η ιδιο­κτή­τρια πολυ­ε­θνική εται­ρεία Bolton Group με έδρα την Ιταλία.

Ρόλο-κλειδί στην υπόθεση έπαιξε μια μεγάλη πυρ­κα­γιά που κατέ­στρεψε τμήμα των εγκα­τα­στά­σεων, τον Ιούλιο του 2015. Η μονάδα που κάηκε παρέ­μενε κλειστή, δημιουρ­γώ­ντας προ­βλή­ματα στην παρα­γωγή. Επι­πλέον, και με βάση την ενη­μέ­ρωση που έγινε από το υπουρ­γείο Εργα­σίας, η εται­ρεία εμφα­νί­ζε­ται να μην έχει εισπρά­ξει όλο το ποσό της απο­ζη­μί­ω­σης από τις ασφα­λι­στι­κές εται­ρείες.

Πηγές ωστόσο της ασφα­λι­στι­κής αγοράς χαρα­κτη­ρί­ζουν αβά­σι­μες τις αιτιά­σεις, και ισχυ­ρί­ζο­νται ότι η απο­ζη­μί­ωση ύψους 8,5 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ κατα­βλή­θηκε ολό­κληρη το Δεκέμ­βριο.

Sprider Stores

Η εται­ρεία λια­νι­κών πωλή­σεων ειδών ένδυσης και υπό­δη­σης είχε κάνει αίτηση υπα­γω­γής στο άρθρο 99 αλλά δεν έγινε δεκτή και το 2013 οδη­γή­θηκε στο κλεί­σιμο. Η εται­ρεία είχε καταγ­γεί­λει τις τρά­πε­ζες ως τη βασική αιτία του λου­κέ­του υπο­στη­ρί­ζο­ντας πως «η εξέλιξη αυτή απο­δί­δε­ται στην αδιάλ­λα­κτη στάση και την άρνηση των τρα­πε­ζών, να συνε­χί­σουν την υφι­στά­μενη έως τώρα χρη­μα­το­δό­τηση». Οι περίπου 800 εργα­ζό­με­νοι βρέ­θη­καν χωρίς δουλειά.

Το δίκτυο των κατα­στη­μά­των της εται­ρείας είχε φθάσει μέχρι πριν από λίγα χρόνια να αριθμεί 110 κατα­στή­ματα σε Ελλάδα, Ρου­μα­νία, Βουλ­γα­ρία, Κύπρο, Σερβία και Πολωνία. Η εται­ρεία στις καλές εποχές πραγ­μα­το­ποιούσε πωλή­σεις 160 εκατ. ευρώ, είχε περίπου 15 εκατ. ευρώ καθαρά κέρδη και απα­σχο­λούσε 2.000 εργα­ζό­με­νους.

Η οικο­νο­μική κρίση όμως είχε ως απο­τέ­λε­σμα τη σημα­ντική μείωση του κύκλου εργα­σιών με απο­τέ­λε­σμα η Sprider από το 2009 και μετά να εμφα­νί­ζει ζημίες. Επι­χει­ρή­θηκε γενναία ανα­διάρ­θρωση του δικτύου (στα­μά­τη­σαν οι δρα­στη­ριό­τη­τες σε Ρου­μα­νία, Κύπρο, Πολωνία, Σερβία) το οποίο περιο­ρί­στηκε στα 50 κατα­στή­ματα, έγιναν απο­λύ­σεις και περι­κο­πές στο προ­σω­πικό αλλά η πορεία δεν αντε­στράφη.

Αντι­θέ­τως, το Φεβρουά­ριο του 2012 συνέβη ένα καθο­ρι­στικό γεγονός για τη μετέ­πειτα πορεία του ομίλου. Εκδη­λώ­θηκε πυρ­κα­γιά, η οποία κατέ­στρεψε ολο­σχε­ρώς τα κεντρικά γραφεία στην Ανθούσα Αττικής, απο­θη­κευ­τι­κούς χώρους αλλά και εμπο­ρεύ­ματα, με απο­τέ­λε­σμα η εται­ρεία να μείνει χωρίς απο­θέ­ματα στη μέση της σεζόν.

Φωκάς

Άδοξο τέλος είχαν και τα ιστο­ρικά κατα­στή­ματα «Φωκάς», που έκλει­σαν έπειτα από 70 χρόνια λει­τουρ­γίας. Η εται­ρεία έφτασε να χρω­στάει περισ­σό­τερα από 65 εκατ. ευρώ και δεν ήταν δυνατόν να συνέλ­θει. Η εται­ρεία μετά από 70 χρόνια παρου­σίας δεν μπόρεσε να αντα­πο­κρι­θεί στις οικο­νο­μι­κές της υπο­χρε­ώ­σεις, καθώς είχε χάσει το 70% του τζίρου της τα τελευ­ταία χρόνια.

H Fokas είναι η μετε­ξέ­λιξη της εται­ρείας ενδυ­μά­των «Βερ­γό­που­λος» που είχε ιδρυθεί το 1936 από τρία αδέρφια, τον Από­στολο, τον Λέανδρο και τον Οδυσσέα Φωκά. Η εται­ρεία μετο­νο­μά­στηκε το 1958 και το 1978 εγκαι­νί­ασε το πολυ­κα­τά­στημα της οδού Τσι­μι­σκή 7.500 τμ.

Το 1990 η Φωκάς συνέ­χισε να επε­κτεί­νε­ται και προ­χώ­ρησε σε συμ­φω­νία με την Esprit ενώ το 2000 η εται­ρεία σχε­δί­αζε την είσοδο της στο Χρη­μα­τι­στή­ριο. Ωστόσο την πρόλαβε το μνη­μό­νιο και οδη­γή­θηκε στο λουκέτο.

Shelman

Η άλλοτε κραταιά εται­ρεία και μόλις πριν από μερικά χρόνια ένας από τους μεγα­λύ­τε­ρους βιο­μη­χα­νι­κούς εργο­δό­τες της χώρας, δεν απέφυγε την πτώ­χευση. Η βιο­μη­χα­νία που ίδρυσε τη δεκα­ε­τία του ’60 ο Πανα­γιώ­της Ηλιάδης, απο­τε­λούσε σημείο ανα­φο­ράς στον ευρύ­τερο κλάδο της ξυλείας στην Ελλάδα.

Ωστόσο η πενη­ντά­χρονη ιστορία της Shelman έληξε άδοξα, παρά την εξαγορά της το 2009 από την εται­ρεία Alpha Wood. Το 2014 επι­κυ­ρώ­θηκε από τα αρμόδια δικα­στή­ρια το αίτημα πτώ­χευ­σης.

Η άλλοτε κραταιά εται­ρεία στο χώρο του ξύλου με εφαρ­μο­γές στην οικο­δομή, την επι­πλο­ποιία, τα πατώ­ματα και τη ναυ­πη­γική, δια­θέ­τει δύο εργο­στά­σια σε Χαλκίδα και Κομο­τηνή, η αξία των οποίων είχε απο­τι­μη­θεί παλαιό­τερα σε 60 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ έκαστο, ενώ οι ιδιό­κτη­τες λιμε­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις στο Βασι­λικό της Χαλ­κί­δας που εκτεί­νο­νται σε μια περιοχή 400 στρεμ­μά­των είχαν χαρα­κτη­ρι­στεί το σημα­ντι­κό­τερο asset της.

Το τελευ­ταίο χρονικό διά­στημα άνοιξε ένα παρά­θυρο για επα­να­λει­τουρ­γία της με νέο ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς. Στόχος είναι να ολο­κλη­ρω­θεί η εξαγορά της μονάδας και να καλυ­φθούν οι πρώτες ανάγκες σε κεφά­λαιο κίνησης, ώστε να επα­να­λει­τουρ­γή­σει μέσα στο 2016 το εργο­στά­σιο της πτω­χευ­θεί­σας εισηγ­μέ­νης Shelman στην Κομο­τηνή.

NEOSET

Σε πτώ­χευση κηρύ­χθηκε η Neoset με την με αριθμό 212/2014 απόφαση του Πολυ­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Αθήνας μετά από αίτηση εργα­ζο­μέ­νων του εργο­στα­σίου της Χαλ­κί­δας που εκδι­κά­στηκε στις 20 Νοεμ­βρίου του 2013. Η Neoset τον Νοέμ­βριο του 2012 είχε υπο­βάλ­λει αίτηση για την υπαγωγή της στο άρθρο 99 του πτω­χευ­τι­κού κώδικα.

Μετά την απόρ­ριψη της αιτή­σεως της για υπαγωγή στο άρθρο 99 τον Ιούνιο του 2013, ήρθε η πτω­χευ­τική απόφαση για να βάλει ορι­στικά τέλος στην ύπαρξη της εται­ρίας. Ωστόσο το εμπο­ρικό της σήμα απο­τέ­λεσε αντι­κεί­μενο κόντρας με τους εργα­ζό­με­νους.