Ευρωπαϊκή Ακτοφυλακή Συνοριοφυλακή με υπερ-αρμοδιότητες

Η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή εκ­δί­δει σή­με­ρα μια ση­μα­ντι­κή δέσμη μέ­τρων για τη δια­χεί­ρι­ση των εξω­τε­ρι­κών συ­νό­ρων της ΕΕ και την προ­στα­σία του χώρου Σέν­γκεν χωρίς εσω­τε­ρι­κά σύ­νο­ρα, υπο­στη­ρί­ζει η Κο­μι­σιόν σε ανα­κοί­νω­σή της. Πρό­κει­ται για ένα σχέ­διο επί του οποί­ου εκ­δη­λώ­νο­νται αντι­δρά­σεις από χώρες που δεν επι­θυ­μούν να υπάρ­χει πα­ρέμ­βα­ση της νέας δύ­να­μης συ­νο­ριο­φυ­λα­κής χωρίς την έγκρι­σή τους.

Η Κο­μι­σιόν υπο­στη­ρί­ζει ότι οι ση­με­ρι­νές προ­τά­σεις θα συμ­βά­λουν στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρη δια­χεί­ρι­ση της με­τα­νά­στευ­σης, στη βελ­τί­ω­ση της εσω­τε­ρι­κής ασφά­λειας της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης και στη δια­σφά­λι­ση της αρχής της ελεύ­θε­ρης κυ­κλο­φο­ρί­ας των προ­σώ­πων.

Η Επι­τρο­πή προ­τεί­νει τη δη­μιουρ­γία Ευ­ρω­παϊ­κής Συ­νο­ριο­φυ­λα­κής και Ακτο­φυ­λα­κής, ώστε να εξα­σφα­λι­στεί η ισχυ­ρή και από κοι­νού δια­χεί­ρι­ση των εξω­τε­ρι­κών συ­νό­ρων, ανα­φέ­ρε­ται στην ανα­κοί­νω­ση.

Προ­κει­μέ­νου να αυ­ξη­θεί πε­ραι­τέ­ρω η ασφά­λεια των πο­λι­τών της Ευ­ρώ­πης, η Επι­τρο­πή προ­τεί­νει επί­σης να κα­θιε­ρω­θούν συ­στη­μα­τι­κοί έλεγ­χοι όλων των ατό­μων που ει­σέρ­χο­νται ή εξέρ­χο­νται από τον χώρο του Σέν­γκεν με τη χρήση κα­τάλ­λη­λων βά­σε­ων δε­δο­μέ­νων.

Ευ­ρω­παϊ­κή Συ­νο­ριο­φυ­λα­κή και Ακτο­φυ­λα­κή

Στην Ευ­ρω­παϊ­κή Συ­νο­ριο­φυ­λα­κή και Ακτο­φυ­λα­κή θα συμ­με­τέ­χουν ένας ευ­ρω­παϊ­κός ορ­γα­νι­σμός φύ­λα­ξης των συ­νό­ρων και των ακτών, που θα σχη­μα­τι­στεί με βάση τον Frontex, και οι αρ­μό­διες για τη δια­χεί­ρι­ση των συ­νό­ρων αρχές των κρα­τών μελών, που θα εξα­κο­λου­θή­σουν να ασκούν την κα­θη­με­ρι­νή δια­χεί­ρι­ση των εξω­τε­ρι­κών συ­νό­ρων.

Η νέα Ευ­ρω­παϊ­κή Συ­νο­ριο­φυ­λα­κή και Ακτο­φυ­λα­κή θα χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται από τα ακό­λου­θα:

· Εφε­δρεί­ες συ­νο­ριο­φυ­λά­κων τα­χεί­ας κι­νη­το­ποί­η­σης και τε­χνι­κού εξο­πλι­σμού: ο ορ­γα­νι­σμός θα είναι σε θέση να βα­σί­ζε­ται σε του­λά­χι­στον 1.500 εμπει­ρο­γνώ­μο­νες, οι οποί­οι θα μπο­ρούν να ανα­πτυ­χθούν σε λι­γό­τε­ρο από 3 ημέ­ρες. Για πρώτη φορά, ο ορ­γα­νι­σμός θα έχει τη δυ­να­τό­τη­τα να προ­μη­θεύ­ε­ται ο ίδιος εξο­πλι­σμό και να χρη­σι­μο­ποιεί ένα από­θε­μα τε­χνι­κού εξο­πλι­σμού που θα πα­ρέ­χε­ται από τα κράτη μέλη. Δεν θα υπάρ­χει πλέον έλ­λει­ψη προ­σω­πι­κού ή εξο­πλι­σμού για τις ευ­ρω­παϊ­κές συ­νο­ρια­κές επι­χει­ρή­σεις. Οι αν­θρώ­πι­νοι πόροι του νέου ορ­γα­νι­σμού θα υπερ­δι­πλα­σια­στούν σε σχέση με εκεί­νους του Frontex, ανερ­χό­με­νοι σε μό­νι­μο προ­σω­πι­κό 1.000 ατό­μων, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του επι­τό­πιου προ­σω­πι­κού, έως το 2020.

· Ρόλο πα­ρα­κο­λού­θη­σης και επο­πτεί­ας: θα συ­στα­θεί ένα κέ­ντρο πα­ρα­κο­λού­θη­σης και ανά­λυ­σης κιν­δύ­νου, το οποίο θα πα­ρα­κο­λου­θεί τις με­τα­να­στευ­τι­κές ροές προς την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση και εντός αυτής και θα διε­νερ­γεί ανα­λύ­σεις κιν­δύ­νου και υπο­χρε­ω­τι­κές εκτι­μή­σεις τρω­τό­τη­τας, προ­κει­μέ­νου να εντο­πί­ζο­νται και να θω­ρα­κί­ζο­νται τα αδύ­να­τα ση­μεία. Αξιω­μα­τι­κοί-σύν­δε­σμοι θα απο­σπώ­νται στα κράτη μέλη για να εξα­σφα­λί­ζε­ται η επι­τό­πια πα­ρου­σία στα ση­μεία όπου υπάρ­χει κίν­δυ­νος για τα σύ­νο­ρα. Ο ορ­γα­νι­σμός θα είναι σε θέση να εκτι­μά την επι­χει­ρη­σια­κή ικα­νό­τη­τα, τον τε­χνι­κό εξο­πλι­σμό και τους πό­ρους που δια­θέ­τουν τα κράτη μέλη ώστε να αντι­με­τω­πί­ζουν προ­κλή­σεις στα εξω­τε­ρι­κά τους σύ­νο­ρα και να απαι­τεί από τα κράτη μέλη να λά­βουν μέτρα ώστε να επι­λη­φθούν του ζη­τή­μα­τος εντός κα­θο­ρι­σμέ­νης προ­θε­σμί­ας σε πε­ρί­πτω­ση που υπάρ­χουν τρωτά ση­μεία.

· Δι­καί­ω­μα πα­ρέμ­βα­σης: τα κράτη μέλη μπο­ρούν να ζη­τή­σουν την εκτέ­λε­ση κοι­νών επι­χει­ρή­σε­ων και τα­χεί­ες συ­νο­ρια­κές επεμ­βά­σεις, καθώς και την απο­στο­λή ευ­ρω­παϊ­κών ομά­δων συ­νο­ριο­φυ­λά­κων και ακτο­φυ­λά­κων προς υπο­στή­ρι­ξή τους.Σε πε­ρί­πτω­ση που εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν ελ­λεί­ψεις ή που κρά­τος μέλος υφί­στα­ται ση­μα­ντι­κή με­τα­να­στευ­τι­κή πίεση που θέτει σε κίν­δυ­νο τον χώρο Σέν­γκεν και εφό­σον δεν επί­κει­ται η λήψη μέ­τρων σε εθνι­κό επί­πε­δο ή εάν αυτά είναι ανε­παρ­κή, η Επι­τρο­πή θα έχει τη δυ­να­τό­τη­τα να εκ­δί­δει εκτε­λε­στι­κή από­φα­ση με την οποία θα ορί­ζε­ται ότι η κα­τά­στα­ση σε συ­γκε­κρι­μέ­νο τμήμα των εξω­τε­ρι­κών συ­νό­ρων απαι­τεί την ανά­λη­ψη επεί­γου­σας δρά­σης σε ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο. Αυτό θα επι­τρέ­πει στον ορ­γα­νι­σμό να πα­ρεμ­βαί­νει και να απο­στέλ­λει ευ­ρω­παϊ­κές ομά­δες συ­νο­ριο­φυ­λά­κων και ακτο­φυ­λά­κων, ώστε να εξα­σφα­λί­ζε­ται ότι ανα­λαμ­βά­νε­ται επι­τό­πια δράση, ακόμη και όταν ένα κρά­τος μέλος δεν είναι σε θέση ή δεν επι­θυ­μεί να λάβει τα ανα­γκαία μέτρα.

· Επι­τή­ρη­ση από την Ακτο­φυ­λα­κή: οι εθνι­κές ακτο­φυ­λα­κές θα απο­τε­λούν μέρος της Ευ­ρω­παϊ­κής Συ­νο­ριο­φυ­λα­κής και Ακτο­φυ­λα­κής, στον βαθμό που εκτε­λούν κα­θή­κο­ντα συ­νο­ρια­κών ελέγ­χων. Οι εντο­λές της Ευ­ρω­παϊ­κής Υπη­ρε­σί­ας Ελέγ­χου της Αλιεί­ας και του Ευ­ρω­παϊ­κού Ορ­γα­νι­σμού για την Ασφά­λεια στη Θά­λασ­σα θα ευ­θυ­γραμ­μι­στούν με την εντο­λή της νέας Ευ­ρω­παϊ­κής Συ­νο­ριο­φυ­λα­κής και Ακτο­φυ­λα­κής. Οι τρεις ορ­γα­νι­σμοί θα είναι σε θέση να ανα­λαμ­βά­νουν κοι­νές επι­χει­ρή­σεις επι­τή­ρη­σης, για πα­ρά­δειγ­μα, μέσω της από κοι­νού λει­τουρ­γί­ας των τη­λε­κα­τευ­θυ­νό­με­νων αε­ρο­πο­ρι­κών συ­στη­μά­των (μη επαν­δρω­μέ­νων αε­ρο­σκα­φών) στη Με­σό­γειο Θά­λασ­σα.

· Εντο­λή για δρα­στη­ριο­ποί­η­ση σε τρί­τες χώρες: ο ορ­γα­νι­σμός θα λάβει νέα εντο­λή για απο­στο­λή αξιω­μα­τι­κών-συν­δέ­σμων σε γει­το­νι­κές τρί­τες χώρες και έναρ­ξη κοι­νών επι­χει­ρή­σε­ων με αυτές, με­τα­ξύ άλλων και στο έδα­φός τους.

· Ενί­σχυ­ση του ρόλου σε θέ­μα­τα επι­στρο­φής: στο πλαί­σιο του ορ­γα­νι­σμού θα συ­στα­θεί Ευ­ρω­παϊ­κή Υπη­ρε­σία Επι­στρο­φών, ώστε να επι­τρα­πεί η το­πο­θέ­τη­ση ευ­ρω­παϊ­κών ομά­δων επέμ­βα­σης για επι­στρο­φές, οι οποί­ες θα στε­λε­χώ­νο­νται από συ­νο­δούς, πα­ρα­τη­ρη­τές και ει­δι­κούς σε θέ­μα­τα επι­στρο­φής και θα ερ­γά­ζο­νται για την απο­τε­λε­σμα­τι­κή επι­στρο­φή των πα­ρα­νό­μως δια­με­νό­ντων υπη­κό­ων τρί­των χωρών. Ένα ενιαίο ευ­ρω­παϊ­κό τα­ξι­διω­τι­κό έγ­γρα­φο για την επι­στρο­φή θα εξα­σφα­λί­σει την ευ­ρύ­τε­ρη απο­δο­χή των επα­να­πα­τρι­ζο­μέ­νων από τις τρί­τες χώρες.

· Δια­φύ­λα­ξη της εσω­τε­ρι­κής ασφά­λειας: ο ορ­γα­νι­σμός θα λαμ­βά­νει υπόψη του στην ανά­λυ­ση κιν­δύ­νου το δια­συ­νο­ρια­κό έγκλη­μα και την τρο­μο­κρα­τία και θα συ­νερ­γά­ζε­ται με άλ­λους ορ­γα­νι­σμούς της Ένω­σης και διε­θνείς ορ­γα­νώ­σεις για την πρό­λη­ψη της τρο­μο­κρα­τί­ας, με πλήρη σε­βα­σμό των θε­με­λιω­δών δι­καιω­μά­των.

Συ­στη­μα­τι­κοί έλεγ­χοι των πο­λι­τών της ΕΕ στα εξω­τε­ρι­κά σύ­νο­ρα

Προ­κει­μέ­νου να αυ­ξη­θεί η ασφά­λεια εντός του χώρου Σέν­γκεν, η Επι­τρο­πή προ­τεί­νει μια στο­χευ­μέ­νη τρο­πο­ποί­η­ση του κώ­δι­κα συ­νό­ρων του Σέν­γκεν, με τη θέ­σπι­ση υπο­χρε­ω­τι­κών συ­στη­μα­τι­κών ελέγ­χων των πο­λι­τών της ΕΕ στα εξω­τε­ρι­κά χερ­σαία, θα­λάσ­σια και ενα­έ­ρια σύ­νο­ρα. Θα κα­θιε­ρω­θούν υπο­χρε­ω­τι­κοί έλεγ­χοι των πο­λι­τών της ΕΕ με τη χρήση βά­σε­ων δε­δο­μέ­νων, όπως το σύ­στη­μα πλη­ρο­φο­ριών Σέν­γκεν (SIS), η βάση δε­δο­μέ­νων της Ιντερ­πόλ για κλα­πέ­ντα και απο­λε­σθέ­ντα τα­ξι­διω­τι­κά έγ­γρα­φα και συ­να­φή εθνι­κά συ­στή­μα­τα, για να εξα­κρι­βώ­νε­ται ότι τα πρό­σω­πα που αφι­κνού­νται δεν συ­νι­στούν απει­λή για τη δη­μό­σια τάξη και την εσω­τε­ρι­κή ασφά­λεια. Επί­σης, η πρό­τα­ση ενι­σχύ­ει την ανά­γκη να εξα­κρι­βώ­νο­νται τα βιο­με­τρι­κά ανα­γνω­ρι­στι­κά στοι­χεία στα δια­βα­τή­ρια των πο­λι­τών της ΕΕ σε πε­ρί­πτω­ση αμ­φι­βο­λιών σχε­τι­κά με τη γνη­σιό­τη­τα του δια­βα­τη­ρί­ου ή τη νο­μι­μό­τη­τα του κα­τό­χου. Οι έλεγ­χοι θα είναι πλέον υπο­χρε­ω­τι­κοί και κατά την έξοδο από την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση.

Κατ’ αρχήν, δε­δο­μέ­νου ότι οι έλεγ­χοι εγ­γρά­φων και προ­σώ­πων είναι δυ­να­τόν να διε­ξά­γο­νται πα­ράλ­λη­λα, οι αρχές ανα­μέ­νε­ται ότι θα είναι σε θέση να συμ­βου­λεύ­ο­νται τις σχε­τι­κές βά­σεις δε­δο­μέ­νων χωρίς να κα­θυ­στε­ρεί η διέ­λευ­ση των συ­νό­ρων. Προ­βλέ­πε­ται ευ­ε­λι­ξία από τους κα­νό­νες για τις πε­ρι­πτώ­σεις στις οποί­ες οι συ­στη­μα­τι­κοί έλεγ­χοι εν­δέ­χε­ται να έχουν δυ­σα­νά­λο­γες επι­πτώ­σεις στη ροή της κυ­κλο­φο­ρί­ας στα σύ­νο­ρα. Στις πε­ρι­πτώ­σεις αυτές, τα κράτη μέλη μπο­ρούν, βάσει αξιο­λό­γη­σης κιν­δύ­νου, να απο­φα­σί­σουν να διε­νερ­γή­σουν στο­χευ­μέ­νους ελέγ­χους σε ορι­σμέ­να ση­μεία διέ­λευ­σης των χερ­σαί­ων και θα­λάσ­σιων συ­νό­ρων. Η αξιο­λό­γη­ση κιν­δύ­νου θα γνω­στο­ποιεί­ται στον ορ­γα­νι­σμό, ο οποί­ος μπο­ρεί να αξιο­λο­γεί τον τρόπο με τον οποίο εφαρ­μό­ζε­ται η εξαί­ρε­ση στη δική του εκτί­μη­ση τρω­τό­τη­τας.

Οι συ­στη­μα­τι­κοί έλεγ­χοι στις βά­σεις δε­δο­μέ­νων πραγ­μα­το­ποιού­νται βάσει συ­στή­μα­τος «αντι­στοι­χί­ας/μη αντι­στοι­χί­ας» (hit/no hit). Αυτό ση­μαί­νει ότι εάν το άτομο δεν πα­ρου­σιά­ζει κίν­δυ­νο, ο έλεγ­χος δεν κα­τα­γρά­φε­ται και δεν γί­νε­ται πε­ραι­τέ­ρω επε­ξερ­γα­σία των δε­δο­μέ­νων που το αφο­ρούν. Η χρήση των βά­σε­ων δε­δο­μέ­νων με τον τρόπο αυτό συ­νε­πά­γε­ται πολύ πε­ριο­ρι­σμέ­νο αντί­κτυ­πο στα δι­καιώ­μα­τα που αφο­ρούν προ­σω­πι­κά δε­δο­μέ­να και δι­καιο­λο­γεί­ται από τους στό­χους ασφά­λειας.

Ο Πρώ­τος Αντι­πρό­ε­δρος της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής Frans Timmermans δή­λω­σε σχε­τι­κά: «Σε έναν χώρο ελεύ­θε­ρης κυ­κλο­φο­ρί­ας χωρίς εσω­τε­ρι­κά σύ­νο­ρα, η δια­χεί­ρι­ση των εξω­τε­ρι­κών συ­νό­ρων της Ευ­ρώ­πης πρέ­πει να απο­τε­λεί επι­με­ρι­σμέ­νη ευ­θύ­νη. Η κρίση έχει απο­κα­λύ­ψει σα­φείς αδυ­να­μί­ες και κενά στους υφι­στά­με­νους μη­χα­νι­σμούς που απο­σκο­πούν στη δια­σφά­λι­ση της τή­ρη­σης των προ­τύ­πων της ΕΕ. Επο­μέ­νως, ήρθε η ώρα να προ­χω­ρή­σου­με σε ένα πραγ­μα­τι­κά ολο­κλη­ρω­μέ­νο σύ­στη­μα δια­χεί­ρι­σης των συ­νό­ρων. Στην Ευ­ρω­παϊ­κή Συ­νο­ριο­φυ­λα­κή και Ακτο­φυ­λα­κή θα συμ­με­τέ­χουν ένας ενι­σχυ­μέ­νος ορ­γα­νι­σμός, που θα έχει τη δυ­να­τό­τη­τα να βα­σί­ζε­ται σε εφε­δρεία προ­σώ­πων και εξο­πλι­σμού, και οι αρχές των κρα­τών μελών, που θα εξα­κο­λου­θή­σουν να ασκούν την κα­θη­με­ρι­νή δια­χεί­ρι­ση των εξω­τε­ρι­κών συ­νό­ρων. Το σύ­στη­μα που προ­τεί­νου­με θα επι­τρέ­ψει τον εντο­πι­σμό εν­δε­χό­με­νων αδυ­να­μιών σε πραγ­μα­τι­κό χρόνο, ώστε να μπο­ρούν να αντι­με­τω­πι­στούν γρή­γο­ρα, καθώς και τη βελ­τί­ω­ση της συλ­λο­γι­κής μας ικα­νό­τη­τας να αντι­με­τω­πί­ζου­με απο­τε­λε­σμα­τι­κά τις κα­τα­στά­σεις κρί­σης σε πε­ρί­πτω­ση που τμήμα των εξω­τε­ρι­κών συ­νό­ρων υφί­στα­ται ισχυ­ρή πίεση.»

Ο Επί­τρο­πος Με­τα­νά­στευ­σης, Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σε­ων και Ιθα­γέ­νειας Δη­μή­τρης Αβρα­μό­που­λος πρό­σθε­σε: «Οι ση­με­ρι­νές προ­κλή­σεις στον τομέα της ασφά­λειας και της με­τα­νά­στευ­σης δεν γνω­ρί­ζουν σύ­νο­ρα και απαι­τούν μια πραγ­μα­τι­κά ευ­ρω­παϊ­κή προ­σέγ­γι­ση. Ενώ ο Frontex πε­ριο­ρι­ζό­ταν γε­νι­κά στην υπο­στή­ρι­ξη των κρα­τών μελών στη δια­χεί­ρι­ση των εξω­τε­ρι­κών συ­νό­ρων τους, ο νέος ορ­γα­νι­σμός για τα σύ­νο­ρα θα προ­χω­ρή­σει πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο. Αυτό που δη­μιουρ­γού­με σή­με­ρα είναι πε­ρισ­σό­τε­ρη Ευ­ρώ­πη: με τη δια­χεί­ρι­ση των εξω­τε­ρι­κών μας συ­νό­ρων, την τα­χύ­τε­ρη επι­στρο­φή των πα­ρά­τυ­πων με­τα­να­στών, τη δυ­να­τό­τη­τα εύ­ρυθ­μης λει­τουρ­γί­ας του συ­στή­μα­τος ασύ­λου για όσους έχουν ανά­γκη και την ενί­σχυ­ση των ελέγ­χων στα εξω­τε­ρι­κά σύ­νο­ρα της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης. Με τη δέσμη μέ­τρων για τα σύ­νο­ρα που πα­ρου­σιά­ζου­με σή­με­ρα θα αυ­ξη­θεί η ασφά­λεια για τους πο­λί­τες μας και θα εξα­σφα­λι­στούν υψηλά πρό­τυ­πα δια­χεί­ρι­σης των συ­νό­ρων.»