«Το μέλλον του τουρισμού δεν είναι ήλιος – θάλασσα»

Στο μικρό νησί της Σι­κί­νου, που οι ντό­πιοι πα­ρά­γο­ντες σκια­γρα­φούν ως αναλ­λοί­ω­τη μορφή των πα­λιών Κυ­κλά­δων, η ται­νία Being an Islander (Το να είσαι νη­σιώ­της) που προ­βλή­θη­κε στο πλαί­σιο του Little Islands Festival προ­σέ­φε­ρε στους πα­ρι­στα­μέ­νους μια ει­κό­να από το μέλ­λον που δεν επέ­λε­ξαν για δικό τους.

Το ντο­κι­μα­ντέρ του Δη­μή­τρη Μπού­ρα, γυ­ρι­σμέ­νο στην κο­ντι­νή Σίφνο, συ­νο­ψί­ζει ευ­ρή­μα­τα των πα­ρα­τη­ρή­σε­ων του σκη­νο­θέ­τη για τη νη­σιω­τι­κό­τη­τα και, ανά­με­σα σε αυτά, τη διά­βρω­ση στοι­χεί­ων του πε­πε­ρα­σμέ­νου νη­σιω­τι­κού χώρου που επι­φέ­ρει ο μα­ζι­κός του­ρι­σμός. «Η κο­ρύ­φω­ση της ανά­πτυ­ξης δύ­να­ται να βυ­θί­σει τις κοι­νό­τη­τες στην ολική κα­τα­στρο­φή των πηγών που χρη­σι­μο­ποιού­σαν για τον βιο­πο­ρι­σμό τους», ανα­φέ­ρε­ται στο ντο­κι­μα­ντέρ. «Οι “απ’ έξω” δεν βλέ­που­με τα νησιά σαν πραγ­μα­τι­κές κοι­νω­νί­ες», υπο­γραμ­μί­ζει στην «Κ» ο δρ Δη­μή­τρης Μπού­ρας.

Στη Σί­κι­νο, σε αντί­θε­ση με άλλα νησιά του συ­μπλέγ­μα­τος, οι πι­σί­νες απα­γο­ρεύ­ο­νται και μία δεύ­τε­ρη μο­νά­δα αφα­λά­τω­σης νερού κρί­θη­κε ανα­γκαία για να εξυ­πη­ρε­τή­σει τον στα­θε­ρά αυ­ξα­νό­με­νο όγκο του εναλ­λα­κτι­κού του­ρι­σμού που δέ­χε­ται το νησί. «Υπάρ­χουν πα­ρα­δείγ­μα­τα που με την του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη χά­θη­κε ο τόπος, και εμείς δεν θέ­λου­με να πά­θου­με το ίδιο», λέει στην «Κ» ο δή­μαρ­χος Σι­κί­νου, Βα­σί­λης Μαρ­κά­κης. «Ας υπάρ­χουν και κά­ποια νησιά πιο αγνά, κά­ποιοι μι­κροί πα­ρά­δει­σοι», ση­μειώ­νει.

Στα­θε­ρά, ποιο­τι­κά, εναλ­λα­κτι­κά

Την πε­ρί­ο­δο που πολλά κυ­κλα­δο­νή­σια βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο της συ­ζή­τη­σης για το μέλ­λον της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης αλλά και των κι­νη­μά­των επα­να­διεκ­δί­κη­σης του δη­μό­σιου χώρου, η Σί­κι­νος εμ­μέ­νει στα­θε­ρά σε μια μορφή του­ρι­σμού που προ­τε­ραιο­ποιεί τα «μπιτς βόλεϊ για να παί­ζουν τα παι­διά, αντί για μπιτς μπαρ» και προ­ω­θεί την απα­ρέ­γκλι­τη τή­ρη­ση των κα­νό­νων που διέ­πουν την ανοι­κο­δό­μη­ση και το επι­χει­ρείν στον του­ρι­σμό.

«Για να μην αλ­λοιω­θεί η μορ­φο­λο­γία του νη­σιού, δεν μπο­ρεί να βγει οποια­δή­πο­τε άδεια, δεν μπο­ρεί –για πα­ρά­δειγ­μα– να χτι­στεί τριώ­ρο­φο μέσα στην πλα­τεία», το­νί­ζει ο δή­μαρ­χος Σι­κί­νου. «Εχου­με απο­φα­σί­σει να μην νοι­κιά­ζου­με τις πα­ρα­λί­ες μας. Αυτό που εί­δα­τε με το “κί­νη­μα της πε­τσέ­τας” εμείς το έχου­με εφαρ­μό­σει εδώ και χρό­νια. Προ­τι­μή­σα­με να με­ρι­μνή­σου­με με τον­δή­μο και να βά­λου­με πα­γκά­κια, ομπρέ­λες και ράμπα ΑμεΑ. Να έχου­με επί­βλε­ψη. Οι πα­ρα­λί­ες μας θε­ω­ρού­νται ανορ­γά­νω­τες, αλλά στην ουσία είναι ορ­γα­νω­μέ­νες με έναν δικό μας τρόπο και η πρό­σβα­ση είναι ελεύ­θε­ρη σε όλους. Είναι συ­νει­δη­τή επι­λο­γή του δήμου και των κα­τοί­κων», κα­τα­λή­γει ο κ. Μα­ρά­κης.

Η Σί­κι­νος, το αγα­πη­μέ­νο νησί του Ελύτη, έχει σύμ­φω­να με τον δή­μαρ­χό της, αυ­ξή­σει την επι­σκε­ψι­μό­τη­τά της «στα­θε­ρά, ποιο­τι­κά και εναλ­λα­κτι­κά», προ­σελ­κύ­ο­ντας κόσμο που εν­δια­φέ­ρε­ται να επεν­δύ­σει τον προ­σω­πι­κό του χρόνο σε έναν προ­ο­ρι­σμό «βιώ­σι­μο του­ρι­σμού» και κα­τα­φέρ­νο­ντας να επε­κτεί­νει την του­ρι­στι­κή σεζόν με αντί­στοι­χα οι­κο­νο­μι­κά οφέλη για τον τόπο.

Η ερώ­τη­ση για το μέλ­λον του του­ρι­σμού δεν γί­νε­ται λι­γό­τε­ρο επεί­γου­σα, με την πα­ρέ­λευ­ση του Αυ­γού­στου. Οπως το­νί­ζει στην «Κ» ο κα­θη­γη­τής Του­ρι­στι­κής Ανά­πτυ­ξης στο Χα­ρο­κό­πειο Πα­νε­πι­στή­μιο, Πάρις Τσάρ­τας, η του­ρι­στι­κή σεζόν έχει πλέον σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις φτά­σει και τους 11 μήνες τον χρόνο, και αυτό είναι μια ει­κό­να από το μέλ­λον της χώρας.

Η πλά­στιγ­γα γέρ­νει προς το βιώ­σι­μο προ­φίλ

«Αμεσα ή έμ­με­σα, η ζή­τη­ση των του­ρι­στών, είτε αφορά επι­λο­γή κα­τα­λύ­μα­τος, προ­ο­ρι­σμού ή χώρας, συν­δέ­ε­ται με το εάν τη­ρού­νται οι κα­νό­νες βιω­σι­μό­τη­τας, ακόμα και αν το κό­στος είναι υψη­λό­τε­ρο».

Η πε­ρί­πτω­ση της Σι­κί­νου όπου το­πι­κοί φο­ρείς και κά­τοι­κοι επι­λέ­γουν μια ήπια μορφή του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης θέ­το­ντας πε­ριο­ρι­σμούς στην επι­χει­ρη­μα­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα που επι­τρέ­πουν τη δια­τή­ρη­ση της φυ­σιο­γνω­μί­ας του νη­σιού, απο­τε­λεί ένα πα­ρά­δειγ­μα βιώ­σι­μου του­ρι­σμού εν εξε­λί­ξει.

«Ο βιώ­σι­μος του­ρι­σμός δεν είναι πλέον θε­ω­ρη­τι­κή έν­νοια», επι­ση­μαί­νει ο κα­θη­γη­τής Πάρις Τσάρ­τας, ανα­φε­ρό­με­νος σε συ­γκε­κρι­μέ­νες πο­λι­τι­κές που επι­βάλ­λο­νται εδώ και του­λά­χι­στον τριά­ντα χρό­νια στην πλειο­νό­τη­τα των του­ρι­στι­κά ανε­πτυγ­μέ­νων χωρών του κό­σμου. «Είναι και ένα εξαι­ρε­τι­κά αντα­γω­νι­στι­κό δε­δο­μέ­νο», προ­σθέ­τει. «Αμεσα ή έμ­με­σα, η ζή­τη­ση των του­ρι­στών, είτε αφορά επι­λο­γή κα­τα­λύ­μα­τος, προ­ο­ρι­σμού ή χώρας, συν­δέ­ε­ται με το εάν τη­ρού­νται οι κα­νό­νες βιω­σι­μό­τη­τας ακόμα και αν το κό­στος είναι υψη­λό­τε­ρο»

Πολ­λοί του­ρί­στες φαί­νε­ται να εγκα­τα­λεί­πουν τα εμ­βλη­μα­τι­κά κυ­κλα­δο­νή­σια που πα­ρα­θέ­ρι­ζαν τα τε­λευ­ταία χρό­νια και που η κί­νη­ση στους δρό­μους τούς θυ­μί­ζει σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις αστι­κά πε­ρι­βάλ­λο­ντα και στρέ­φο­νται προς τις εναλ­λα­κτι­κές ή ει­δι­κές μορ­φές του­ρι­σμού που φρό­ντι­σαν να προ­σφέ­ρουν άλλοι προ­ο­ρι­σμοί, οι οποί­οι αντι­θέ­τως με ό,τι πι­στεύ­ου­με δεν είναι λίγοι. «Η πλά­στιγ­γα γέρ­νει προς το βιώ­σι­μο προ­φίλ», λέει ο κ. Τσάρ­τας. «Οι δεί­κτες του πρό­σφα­του χω­ρο­τα­ξι­κού ανέ­δει­ξαν ότι πε­ρι­πτώ­σεις υπερ­του­ρι­σμού υπάρ­χουν μόνο σε δύο πε­ριο­χές της Ελ­λά­δας, στη Σα­ντο­ρί­νη και τη Μύ­κο­νο και σε ορι­σμέ­να αστι­κά κέ­ντρα. Δεν έχουν τα ίδια προ­βλή­μα­τα άλλα νησιά μα­ζι­κού του­ρι­σμού όπως η Κρήτη, η Λέ­σβος, η Σάμος, η Κως και η Κάρ­πα­θος, καθώς εδώ και πολλά χρό­νια κα­τα­βάλ­λουν συ­στη­μα­τι­κές προ­σπά­θειες να ανα­πτύ­ξουν τον ει­δι­κό ή εναλ­λα­κτι­κό του­ρι­σμό».

«Οι του­ρί­στες ζη­τά­νε πο­λι­τι­στι­κές δια­δρο­μές, καλό φα­γη­τό, scuba diving, bird watching. Ενα σύν­θε­το δη­λα­δή προ­ϊ­όν που οφεί­λου­με όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο να ανα­πτύσ­σου­με. Αυτό είναι το βιώ­σι­μο μέλ­λον».

Το μο­ντέ­λο του βιώ­σι­μου του­ρι­σμού επι­τρέ­πει φυ­σι­κά τις του­ρι­στι­κές επεν­δύ­σεις αλλά με όρους. «Το δι­καί­ω­μα οποιου­δή­πο­τε να επι­χει­ρεί είναι δε­δο­μέ­νο», ση­μειώ­νει ο κ. Τσάρ­τας. «Τους όρους όμως που θα πρέ­πει να τε­θούν δεν μπο­ρού­με να τους ορί­ζου­με με οι­κο­νο­μι­κά κρι­τή­ρια μόνο. Αυτή τη στιγ­μή η κτη­μα­τι­κή υπη­ρε­σία του δη­μο­σί­ου που δια­χει­ρί­ζε­ται τις ακτές αδειο­δο­τεί με κα­θα­ρά οι­κο­νο­μι­κά κρι­τή­ρια, όχι και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά, για πα­ρά­δειγ­μα». Ομως ακρι­βώς αυτή η εναρ­μό­νι­ση του του­ρι­σμού και με άλλες πα­ρα­μέ­τρους, όπως το πε­ρι­βάλ­λον, τη φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα ενός τόπου, τα ιδιαί­τε­ρα πο­λι­τι­στι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του, τον πρω­το­γε­νή τομέα, είναι σύμ­φω­να με τους ει­δι­κούς μο­νό­δρο­μος για την επέ­κτα­ση των του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών σε χρόνο και οι­κο­νο­μι­κή βιω­σι­μό­τη­τα.

«Είναι ένα μέλ­λον που η λο­γι­κή του ήλιου και της θά­λασ­σας ξε­περ­νιέ­ται, χωρίς να παύει να υπάρ­χει. Οι του­ρί­στες ζη­τά­νε πο­λι­τι­στι­κές δια­δρο­μές, καλό φα­γη­τό, scuba diving, bird watching. Ενα σύν­θε­το δη­λα­δή προ­ϊ­όν που οφεί­λου­με όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο να ανα­πτύσ­σου­με. Αυτό είναι το βιώ­σι­μο μέλ­λον», το­νί­ζει ο κ. Τσάρ­τας.

Η μεί­ω­ση της ζή­τη­σης για κο­ρε­σμέ­νους προ­ο­ρι­σμούς και η αύ­ξη­ση της επι­σκε­ψι­μό­τη­τας νη­σιών όπως η Σί­κι­νος –με ταυ­τό­χρο­νη επέ­κτα­ση της διάρ­κειας της σεζόν τους– είναι ήδη μια πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που αντα­μεί­βει αυ­τούς που επέ­λε­ξαν να επεν­δύ­σουν βιώ­σι­μα. Ομως το σώμα των του­ρι­στών είναι πο­λυ­διά­στα­το και το προ­βλή­μα­τα που απορ­ρέ­ουν από μη βιώ­σι­μα μο­ντέ­λα δεν λύ­νο­νται όσο δεν παύει η αντί­στοι­χη προ­σφο­ρά. «Στο ίδιο μέρος μπο­ρεί να βρεί­τε πολ­λές ομά­δες αν­θρώ­πων με δια­φο­ρε­τι­κά γού­στα. Εκεί πρέ­πει να δούμε πόσα από αυτά είναι βιώ­σι­μα και αν θα τους αφή­σου­με χώρο, αφού δεν μπο­ρού­με να κα­ταρ­γή­σου­με εντε­λώς τον μα­ζι­κό του­ρι­σμό. Δεν μπο­ρού­με να πούμε ότι από τα 34 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκε­πτών θα κλεί­σου­με τη στρό­φιγ­γα και θα έρ­θουν του χρό­νου εί­κο­σι», κα­τα­λή­γει ο κ. Τσάρ­τας.

Πηγή kathimerini.gr

Ελ­βί­ρα Κρί­θα­ρη