Οριζόντια μέτρα, κάθετες αδικίες που θέτουν στο περιθώριο τους μικρούς Δήμους

• Τα μικρά νησιά του Αι­γαί­ου εκτός επι­δο­τή­σε­ων, λόγω «πλα­σμα­τι­κής» υπέρ­βα­σης πλη­θυ­σμού

Αντι­μέ­τω­ποι με μία κα­τά­φω­ρη αδι­κία βρί­σκο­νται οι επι­χει­ρη­μα­τί­ες της Πά­τμου, καθώς απο­κλεί­ο­νται από χρη­μα­το­δο­τι­κά προ­γράμ­μα­τα νη­σιω­τι­κής ενί­σχυ­σης που προ­βλέ­πουν ως βα­σι­κό κρι­τή­ριο πλη­θυ­σμό έως 3.100 κα­τοί­κους.

Το πρό­βλη­μα είναι συ­νο­λι­κό και αφορά στη μι­κρο­νη­σιω­τι­κό­τη­τα στο σύ­νο­λό της και τις σο­βα­ρές επι­πτώ­σεις που έχουν τα ορι­ζό­ντια μέτρα.

Ο Δήμος Πά­τμου για πα­ρά­δειγ­μα αριθ­μεί 3.322 μό­νι­μους κα­τοί­κους, ξε­περ­νώ­ντας το όριο κατά μόλις 222 άτομα — με απο­τέ­λε­σμα ολό­κλη­ρο το νησί να τί­θε­ται εκτός στή­ρι­ξης.

Η τυ­πι­κή υπέρ­βα­ση του ορίου δεν αντι­κα­το­πτρί­ζει την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα της Πά­τμου. Ο πλη­θυ­σμός των 3.322 κα­τοί­κων προ­κύ­πτει επει­δή ο Δήμος Πά­τμου πε­ρι­λαμ­βά­νει διοι­κη­τι­κά και μι­κρό­τε­ρα νησιά, όπως οι Αρ­κιοί, το Μα­ρά­θι και τα Λέ­βι­θα.

Αυτά τα νησιά είναι γε­ω­γρα­φι­κά και λει­τουρ­γι­κά ξε­χω­ρι­στές μο­νά­δες, με τις δικές τους υπο­δο­μές και δυ­σκο­λί­ες, αλλά προ­σμε­τρώ­νται στον συ­νο­λι­κό αριθ­μό κα­τοί­κων.

Στην ουσία, πρό­κει­ται για λο­γι­στι­κή υπέρ­βα­ση, που στε­ρεί από το νησί ση­μα­ντι­κές ευ­και­ρί­ες στή­ρι­ξης, ενώ οι το­πι­κές συν­θή­κες πα­ρα­μέ­νουν ίδιες ή και πιο δύ­σκο­λες.

Η Πά­τμος, με ιστο­ρι­κή και θρη­σκευ­τι­κή ακτι­νο­βο­λία, απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο κομ­μά­τι της του­ρι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας του Αι­γαί­ου. Πα­ρό­λα αυτά, οι δυ­σκο­λί­ες της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας είναι έντο­νες: επο­χι­κό­τη­τα, υψηλό κό­στος, υπο­στε­λέ­χω­ση, μειω­μέ­νη συ­γκοι­νω­νια­κή κά­λυ­ψη.

Η το­πι­κή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα δίνει μάχη επι­βί­ω­σης, ει­δι­κά εκτός σεζόν — και γι’ αυτό η πρό­σβα­ση σε προ­γράμ­μα­τα όπως αυτό της ενερ­γεια­κής ανα­βάθ­μι­σης, με επι­δο­τή­σεις έως 150.000 ευρώ, θε­ω­ρεί­ται κομ­βι­κής ση­μα­σί­ας.

Το πρό­βλη­μα επε­κτεί­νε­ται και στα μικρά νησιά που υπά­γο­νται στον Δήμο Πά­τμου. Οι Αρ­κιοί, το Μα­ρά­θι και τα Λέ­βι­θα δεν έχουν δική τους αυ­το­τε­λή διοί­κη­ση, ούτε δι­καί­ω­μα έντα­ξης ως ξε­χω­ρι­στές οντό­τη­τες στα προ­γράμ­μα­τα. Ταυ­τό­χρο­να, «φορ­τώ­νουν» τον πλη­θυ­σμό της Πά­τμου, οδη­γώ­ντας στον απο­κλει­σμό και του κε­ντρι­κού νη­σιού.

Πρό­κει­ται για ένα πα­ρά­δο­ξο διοι­κη­τι­κό σχήμα, όπου κα­νέ­να νησί δεν ενι­σχύ­ε­ται τε­λι­κά, λόγω λο­γι­στι­κού συ­νυ­πο­λο­γι­σμού χωρίς λει­τουρ­γι­κή ανα­γνώ­ρι­ση.

Η Πά­τμος είναι μόνο ένα πα­ρά­δειγ­μα. Σε ολό­κλη­ρο το Αι­γαίο, μικρά νησιά ή νη­σιω­τι­κές κοι­νό­τη­τες εντάσ­σο­νται διοι­κη­τι­κά σε με­γα­λύ­τε­ρους Δή­μους και χά­νουν την ταυ­τό­τη­τά τους στο στα­τι­στι­κό σύ­νο­λο. Όταν τα πλη­θυ­σμια­κά όρια τί­θε­νται χωρίς ευ­ε­λι­ξία, η πο­λι­τεία αγνο­εί τη νη­σιω­τι­κή πο­λυ­πλο­κό­τη­τα και τη γε­ω­γρα­φι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα.

Το απο­τέ­λε­σμα είναι μία νη­σιω­τι­κή Ελ­λά­δα που συχνά δεν ενι­σχύ­ε­ται επει­δή δεν χωρά σε αριθ­μούς.

Η ανά­γκη αλ­λα­γής του πλαι­σί­ου έχει ήδη τεθεί στην Επι­τρο­πή Μι­κρο­νη­σιω­τι­κό­τη­τας του Επι­με­λη­τη­ρί­ου Δω­δε­κα­νή­σου, όπου το­νί­στη­κε η ανά­γκη ευ­ε­λι­ξί­ας στα πλη­θυ­σμια­κά όρια, ει­δι­κά σε πε­ρι­πτώ­σεις όπως αυτή της Πά­τμου, που συν­δυά­ζουν έντο­νη νη­σιω­τι­κό­τη­τα, πολ­λα­πλές διοι­κη­τι­κές ενό­τη­τες και δια­κρι­τές γε­ω­γρα­φι­κές συν­θή­κες.

Ο πρό­ε­δρος του Επι­με­λη­τη­ρί­ου Δω­δε­κα­νή­σου, Γιάν­νης Πάπ­που, επι­μέ­νει στα­θε­ρά στην κα­τάρ­γη­ση της λήψης ορι­ζό­ντιων μέ­τρων, ζη­τώ­ντας επα­νει­λημ­μέ­να να μην πε­ριο­ρί­ζο­νται οι δυ­να­τό­τη­τες στή­ρι­ξης από αυ­στη­ρά αριθ­μη­τι­κά όρια. Έχει το­νί­σει ότι «η νη­σιω­τι­κό­τη­τα δεν είναι στα­τι­στι­κό μέ­γε­θος, είναι όρος ζωής» και χρειά­ζε­ται ει­δι­κές πο­λι­τι­κές στή­ρι­ξης, ανά­λο­γα με τις ανά­γκες κάθε τόπου.

Το αί­τη­μα που δια­τυ­πώ­νε­ται είναι ξε­κά­θα­ρο: η αύ­ξη­ση του ορίου έντα­ξης στα προ­γράμ­μα­τα από 3.100 σε 4.000 κα­τοί­κους. Πρό­κει­ται για όριο που ήδη χρη­σι­μο­ποιεί­ται σε άλλες διοι­κη­τι­κές δια­τά­ξεις (όπως για τε­χνι­κή υπο­στή­ρι­ξη Δήμων), και η εφαρ­μο­γή του σε αυτό το πλαί­σιο δεν αλ­λοιώ­νει τον χα­ρα­κτή­ρα των προ­γραμ­μά­των — απλώς απο­κα­θι­στά μία προ­φα­νή αδι­κία.

Η Πά­τμος και τα μι­κρό­τε­ρα νησιά της δεν ζη­τούν προ­νό­μια. Ζη­τούν ισο­τι­μία, ορ­θο­λο­γι­σμό και ανα­γνώ­ρι­ση της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας. Δεν είναι δυ­να­τόν νησιά με αυ­ξη­μέ­νο κό­στος, μειω­μέ­νες δυ­να­τό­τη­τες και κρί­σι­μη του­ρι­στι­κή και πο­λι­τι­στι­κή ση­μα­σία να απο­κλεί­ο­νται λόγω ενός “λο­γι­στι­κού” πλη­θυ­σμού.

Η Πο­λι­τεία κα­λεί­ται να διορ­θώ­σει ένα πλαί­σιο που αφή­νει απέξω αυ­τούς που το χρειά­ζο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρο, τα μικρά νησιά που έχουν ανά­γκη πραγ­μα­τι­κής και ου­σια­στι­κής στή­ρι­ξης.