ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Πολιτικό μανιφέστο από τους 53+ του ΣΥΡΙΖΑ: «Καλύτερα να πέσουμε ηρωικά»

news room 1 λεπτό ανάγνωση
ΣΥΡΙΖΑ

«Κιν­δυ­νεύ­ουμε να ταυ­τι­στούμε με το μνη­μό­νιο» επι­ση­μαί­νει η Πρω­το­βου­λία των 53+ του ΣΥΡΙΖΑ σε κείμενο – μανι­φέ­στο. Η Ομάδα παίρνει απο­στά­σεις από την πολι­τική της κυβέρ­νη­σης και εξηγεί ότι «είμαστε στην κυβέρ­νηση όχι πάση θυσία, αλλά όσο θεω­ρούμε ότι μέσα σε αυτές τις ασφυ­κτι­κές συν­θή­κες και τους ποι­κί­λους εκβια­σμούς μπο­ρούμε με αρι­στερή οπτική να ασκή­σουμε πολι­τική προς όφελος των ασθε­νέ­στε­ρων κοι­νω­νι­κών στρω­μά­των»

Χαρα­κτη­ρι­στικά τονί­ζουν ότι «αν συνε­χι­στούν οι εκβια­σμοί και τα πρα­ξι­κο­πή­ματα από τους ‘δανει­στές’, προ­τι­μάμε να πέσουμε αντι­στε­κό­με­νοι ηρωικά από εσω­τε­ρική ή εξω­τε­ρική τρόικα και όχι ταπει­νω­τικά από την ίδια την κοι­νω­νία»

Πρω­το­βου­λία 53+», στην οποία, μεταξύ άλλων, συμ­με­τέ­χουν οι κ.κ. Ευκλεί­δης Τσα­κα­λώ­τος, Θοδωρής Δρίτσας, Θεανώ Φωτίου, Τασία Χρι­στο­δου­λο­πού­λου κ.α. απέ­κτη­σαν και ιστο­σε­λίδα («commonality»- τα κοινά), στην οποία δημο­σιεύ­ουν κείμενο  11 σημείων-σκέψεων σχετικά με την λει­τουρ­γία του ΣΥΡΙΖΑ.

Μεταξύ άλλων προει­δο­ποιούν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ κιν­δυ­νεύει να ταυ­τι­στεί με το 3ο Μνη­μό­νιο και να περάσει στην συνεί­δηση του κόσμου ως «στρα­τη­γική επιλογή», αφήνουν ανοιχτό να χάσει το κόμμα  την εξουσία αντί να ταπει­νω­θεί στην κοι­νω­νία και αφήνουν αιχμές για την εσω­κομ­μα­τική δημο­κρα­τία.

Η Ομάδα των 53+ παρου­σιά­ζει έντεκα σημεία, πάνω στα οποία πρέπει να υπάρξει συζή­τηση εν όψει του επερ­χό­με­νου συνε­δρίου του κόμ­μα­τος, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας: «Πρώτα απ’ όλα είμαστε ΣΥΡΙΖΑ και ότι η παρου­σία μας δεν συγκρο­τεί ένα κόμμα μέσα στο κόμμα ή ένα μηχα­νι­σμό ανα­πα­ρα­γω­γής στε­λε­χών και μικρο­ε­ξου­σίας».

Ολό­κληρο το κέιμενο:

Το κείμενο που ακο­λου­θεί είναι απο­τέ­λε­σμα των προ­βλη­μα­τι­σμών και των συζη­τή­σεων κατά τη διάρ­κεια της Πανελ­λα­δι­κής Σύσκε­ψης της Πρω­το­βου­λίας μελών 53+ και απο­τε­λεί συμβολή στον προ­συ­νε­δριακό διάλογο.

Υπάρχει ένα αρχικό ερώτημα που τίθεται ενδε­χο­μέ­νως εύλογα από μέλη του κόμ­μα­τος, αλλά και φίλους μας: «Γιατί τώρα;» Γιατί τώρα η σύσκεψη της τάσης ή του ιδε­ο­λο­γι­κο­πο­λι­τι­κού μας ρεύ­μα­τος; Γιατί δίνουμε συνέ­χεια σε μια προ­σπά­θεια που έχει αρχίσει εδώ και καιρό συγκρό­τη­σης ενός ανοι­χτού ρεύ­μα­τος ιδεών; Γιατί επι­μέ­νουμε σε ένα κόμμα πολυ­τα­σικό, με συλ­λο­γική λει­τουρ­γία, πλου­ρα­λι­στικό, αλλά όχι με κακο­φω­νίες και παρα­γο­ντι­σμούς. Αρχικά να σημειώ­σουμε ότι πρώτα απ’ όλα είμαστε ΣΥΡΙΖΑ και ότι η παρου­σία μας δεν συγκρο­τεί ένα κόμμα μέσα στο κόμμα ή ένα μηχα­νι­σμό ανα­πα­ρα­γω­γής στε­λε­χών και μικρο­ε­ξου­σίας. Η τάση μας, το ρεύμα ιδεών μας, άλλωστε, είναι απο­τέ­λε­σμα εσω­τε­ρι­κών ανα­συν­θέ­σεων, συνα­ντή­σεων δια­φο­ρε­τι­κών τάσεων και συλ­λο­γι­κο­τή­των μέσα από τη συζή­τηση και τη δράση, μέσα από τον θεω­ρη­τικό και πολι­τικό διάλογο, αλλά και την ανάγκη ο διά­λο­γος αυτός να είναι μέρος της δου­λειάς του συνόλου του κόμ­μα­τός μας. Λει­τουρ­γούμε ανοιχτά, συνα­ντιό­μα­στε στα γραφεία του κόμ­μα­τος, η πρό­σκληση για συζή­τηση αφορά όλες και όλους. Αλλά το αρχικό ερώτημα παρα­μέ­νει: γιατί σήμερα δίνουμε συνέ­χεια στη προ­σπά­θειά μας; Είναι σαφές ότι κάθε τάση, για να υπάρχει και να συμ­βάλ­λει στο διάλογο και τη συνεχή προ­σπά­θεια για σύνθεση εντός του κόμ­μα­τος, δεν μπορεί παρά να κατα­θέ­τει προ­τά­σεις, σκέψεις και προ­βλη­μα­τι­σμούς με τον πιο ανοιχτό τρόπο. Και εμείς ως αρι­στερή, ριζο­σπα­στική και κινη­μα­τική τάση αυτό ακριβώς κάνουμε. Κατα­θέ­τουμε, λοιπόν, έντεκα σημεία που θεω­ρούμε ότι θα χρεια­στεί να τα συζη­τή­σουμε -ενόψει και του συνεδρίου- σε βάθος, με ανοιχτή καρδιά, με ειλι­κρί­νεια, με απόλυτη συντρο­φι­κό­τητα.

Είναι σαφές, βέβαια, ότι η τάση μας, το ιδε­ο­λο­γι­κο­πο­λι­τικό μας ρεύμα, έχει μια ολό­κληρη πορεία. Δεν αρχί­ζουμε σήμερα. Τα θεμέλια έχουν μπει ακόμα και σε εκείνη την περίοδο που αρκετοί και αρκετές από μας ανήκαμε σε δια­φο­ρε­τι­κές συσπει­ρώ­σεις ή τάσεις εντός του ΣΥΡΙΖΑ. Μας ένωνε η προ­σπά­θεια για ένα κόμμα της αρι­στε­ράς που θα λει­τουρ­γεί αλλιώς, δηλαδή δημο­κρα­τικά, συλ­λο­γικά, αντι­ιε­ραρ­χικά. Ένα κόμμα, δηλαδή, που δεν θα στη­ρί­ζε­ται στον έναν ή σε λίγους, αλλά στο σύνολο των ανθρώ­πων του. Ένα κόμμα που δεν θα λει­τουρ­γεί ως επι­κοι­νω­νιακό «στού­ντιο» ή ως «φρούριο», αλλά ως ένας πολι­τι­κός οργα­νι­σμός ζωντα­νός, ζωηρός, με συνεχή επι­κοι­νω­νία με την ίδια την κοι­νω­νία και τις κινη­μα­τι­κές της συλ­λο­γι­κό­τη­τες. Ένα κόμμα που η δια­φά­νεια θα είναι κυρί­αρχη, αλλά και ορατή και στην ίδια την κοι­νω­νία.

Μας ένωνε και συνε­χί­ζει να μας ενώνει, όλους και όλες εμάς που κινού­μα­στε με τον έναν ή τον άλλον τρόπο στο ρεύμα του κρι­τι­κού μαρ­ξι­σμού, ο στρα­τη­γι­κός μας στόχος, που δεν είναι άλλος από τον κοι­νω­νικό μετα­σχη­μα­τι­σμό, από τον σοσια­λι­σμό με ελευ­θε­ρία και δημο­κρα­τία. Η αντι­κα­πι­τα­λι­στική προ­ο­πτική, λοιπόν, δένεται με την ανάγκη βαθιών διαρ­θρω­τι­κών αλλαγών, αλλά και συνεχών ρήξεων, με τη συνεχή διεύ­ρυνση της δημο­κρα­τίας, των ατο­μι­κών και συλ­λο­γι­κών ελευ­θε­ριών.

Μας ενώνουν οι κοινές μας απόψεις για την ανάγκη της γυναι­κείας απε­λευ­θέ­ρω­σης, η γυναίκα ελεύ­θερη από τον άντρα και οι δύο ελεύ­θε­ροι από τον καπι­τα­λι­σμό. Μας ενώνει η πεποί­θησή μας ότι τα ζητή­ματα του περι­βάλ­λο­ντος είναι εξίσου σημα­ντικά με αυτά της ταξικής πάλης και ότι η μάχη, παρά­δειγμα για τις Σκου­ριές, έχει κεντρικά πολι­τικά και αξιακά στοι­χεία.

Μας ένωνε και συνε­χί­ζει να μας ενώνει η πεποί­θησή μας ότι τα λεγό­μενα «μικρά» ζητή­ματα, για κάποιους «περι­θω­ριακά» (κλασικό παρά­δειγμα το προσφυγικό-μεταναστευτικό), μπορεί να είναι κορυ­φαία, και για μας οι πολ­λα­πλές κοι­νω­νι­κές δια­κρί­σεις και ανι­σό­τη­τες, συνεπώς και τα δικαιώ­ματα, συνι­στούν κόκκινη κλωστή, στην πορεία του κοι­νω­νι­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού, στην πορεία για την ανα­τροπή σε όλα τα επίπεδα.

Μας ένωνε και συνε­χί­ζει να μας ενώνει η πεποί­θηση ότι η Ευρώπη είναι το σπίτι μας, το πεδίο των κοι­νω­νι­κών συγκρού­σεων και της ταξικής πάλης. Αλλά την ίδια στιγμή μας ενώνει η εκτί­μηση ότι το σημε­ρινό οικο­δό­μημα της ΕΕ είναι εχθρικό στην κοι­νω­νία των πολλών και είναι απα­ραί­τητο να ανα­ζη­τή­σουμε, μαζί με τους Ευρω­παί­ους συντρό­φους μας, εναλ­λα­κτι­κές, δρόμους και τρόπους επα­να­θε­με­λί­ω­σης σε ριζικά δια­φο­ρε­τική κατεύ­θυνση από τη σημε­ρινή. Στη σημε­ρινή φάση η Ευρω­παϊκή Ένωση βρί­σκε­ται σε κατά­σταση απο­σύν­θε­σης. Οι απο­συν­θε­τι­κές τάσεις, με αφορμή την οικο­νο­μική κρίση, αλλά και το προ­σφυ­γικό, σε κρατικό επίπεδο προ­κύ­πτουν από τα δεξιά με φασί­ζο­ντα χαρα­κτη­ρι­στικά.

Η Ευρώπη για να έχει προ­ο­πτική, με βάση τις ανάγκες των λαών της, δεν μπορεί παρά να είναι δημο­κρα­τική, αλλη­λέγ­γυα και φιλει­ρη­νική. Όσο επι­κρα­τούν οι λογικές της λιτό­τη­τας, του αυταρ­χι­σμού, της ξενο­φο­βίας, όσο σηκώ­νο­νται τείχη ενάντια στους πρό­σφυ­γες και τους μετα­νά­στες, όσο ενι­σχύ­ο­νται οι εθνι­κι­σμοί, όσο οι ανι­σό­τη­τες μεγε­θύ­νο­νται και δημιουρ­γού­νται στρα­τιές ανέργων και νεό­πτω­χων, όσο καλ­λιερ­γεί­ται και εν πολλοίς εφαρ­μό­ζε­ται η ιδέα των πολλών ταχυ­τή­των, όσο τις απο­φά­σεις τις παίρ­νουν μη εκλεγ­μέ­νοι «θεσμοί», η Ευρώπη χάνει δυνα­μική, κατα­κερ­μα­τί­ζε­ται, παύει να έχει προ­ο­πτική.

1. Ενώ η «συμ­φω­νία» του καλο­και­ριού, εκείνη του­λά­χι­στον την περίοδο εξη­γή­θηκε -και σωστά- ως προϊόν αδί­στα­κτου εκβια­σμού, ως πρα­ξι­κό­πημα -εύστοχα είχε ειπωθεί «με το πιστόλι στον κρόταφο»-, στα­διακά η πολι­τική αυτή εξήγηση απο­δυ­να­μώ­θηκε, με απο­τέ­λε­σμα να φαί­νε­ται ή να εκλαμ­βά­νε­ται από τον λαϊκό κόσμο ότι οι μνη­μο­νια­κές δεσμεύ­σεις συγκρο­τούν το δικό μας πρό­γραμμα, το πρό­γραμμα του ΣΥΡΙΖΑ και της Αρι­στε­ράς. Η σύγκριση μνη­μο­νίων, «το δικό μας είναι καλύ­τερο των άλλων», φράση που έχει ειπωθεί αρκετές φορές, όχι μόνο δεν βοηθάει, αλλά στα­διακά δημιουρ­γεί μια στρεβλή αντί­ληψη και εντέλει μας βάζει στο κάδρο «όλοι ίδιοι είναι». Γιατί μπορεί η «συμ­φω­νία» που υπο­γρά­φηκε «με το πιστόλι στον κρόταφο» να είναι ηπιό­τερη σε σχέση με όσα ήταν έτοιμη να υπο­γρά­ψει η ΝΔ -αυτό είναι γεγονός-, ωστόσο απέχει έτη φωτός από ένα αρι­στερό, κοι­νω­νικά και ταξικά προ­σα­να­το­λι­σμένο πρό­γραμμα.

Τείνει, δηλαδή, να γίνει αυτό που από την αρχή είχαμε επι­ση­μά­νει ως σοβαρό κίνδυνο: να μετε­ξε­λι­χθεί η ήττα και ο συμ­βι­βα­σμός του περα­σμέ­νου καλο­και­ριού σε στρα­τη­γική επιλογή. Εμείς επι­μέ­νουμε και το θέτουμε κάθε φορά, ότι η επι­σή­μανση αυτή «το μνη­μό­νιο δεν είναι δικό μας» σε συν­δυα­σμό με το παράλ­ληλο πρό­γραμμα, είναι φράση-κλειδί για τη σχέση με τα λαϊκά κοι­νω­νικά στρώ­ματα και την πορεία απε­γκλω­βι­σμού από επι­τρο­πεία και μνη­μό­νιο.

2. Το παράλ­ληλο πρό­γραμμα δεν είναι ούτε εφεύ­ρεση ούτε κόλπο και χρειά­ζε­ται η μέγιστη δυνατή πολι­τική προβολή του. Στην ουσία το «παράλ­ληλο» συνιστά πρω­ταρ­χικό κομμάτι της στρα­τη­γι­κής μας, που εκ των πραγ­μά­των έρχεται σε σύγκρουση με την υλο­ποί­ηση των μνη­μο­νια­κών δεσμεύ­σεων. Το παράλ­ληλο πρό­γραμμα «υπο­νο­μεύει» το μνη­μό­νιο ή, για να το πούμε δια­φο­ρε­τικά, λει­τουρ­γεί αντα­γω­νι­στικά και εντάσ­σε­ται σαφώς σε μια συγκρου­σιακή δια­δι­κα­σία στη βάση ενός συνο­λι­κού πολι­τι­κού σχεδίου απε­γκλω­βι­σμού. Αν το απο­χρω­μα­τί­σουμε ή το ουδε­τε­ρο­ποι­ή­σουμε, του αφαι­ρούμε ζωτικό χώρο και ακυ­ρώ­νουμε σε θεωρία και πράξη τη δια­χω­ρι­στική γραμμή Αριστερά-Δεξιά. Η υστέ­ρηση που υπάρχει ως προς τους βημα­τι­σμούς του παράλ­λη­λου προ­γράμ­μα­τος συνιστά σοβαρό λάθος και μειώνει τη βάση επι­κοι­νω­νίας μας με τα ασθε­νέ­στερα κοι­νω­νικά στρώ­ματα ή με ριζο­σπα­στικά τμήματα, που την περα­σμένη περίοδο είχαν πολύ μεγα­λύ­τε­ρες προσ­δο­κίες από το κόμμα μας.

Το παράλ­ληλο πρό­γραμμα, σύμφωνα με την αντί­ληψή μας, είναι η αντι­με­τώ­πιση της ανθρω­πι­στι­κής κρίσης ταυ­τό­χρονα με το μετα­σχη­μα­τι­σμό του κράτους, αλλά και την αλλαγή του παρα­γω­γι­κού παρα­δείγ­μα­τος.

Όσο, λοιπόν, καθυ­στε­ρούμε, θα ενι­σχύ­ο­νται οι ενστά­σεις και οι αμφι­βο­λίες, καθώς τα όποια μνη­μο­νιακά μέτρα σωρευ­τικά με την πεντά­χρονη πολι­τική λιτό­τη­τας, διευ­ρύ­νουν τις κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες.

Παρ’ όλα αυτά, τα παρα­δείγ­ματα είναι αρκετά, ώστε να κατα­γρα­φεί η πολι­τική και ιδε­ο­λο­γική αντί­θεση, να ενι­σχύ­σει τις κοι­νω­νι­κές συμ­μα­χίες και να ανα­πτε­ρώ­σει την ελπίδα ότι η πορεία του κοι­νω­νι­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού δεν είναι κενός λόγος, ότι, επίσης, το παράλ­ληλο πρό­γραμμα δεν είναι φαντα­σί­ωση ή άλλοθι, αλλά μια δυνα­τό­τητα, που ωστόσο χρειά­ζε­ται επιμονή, σχέδιο, προ­τε­ραιό­τη­τες.

Το νομο­σχέ­διο για τη δημόσια διοί­κηση -παρά τις επι­μέ­ρους διαφοροποιήσεις-, η αντι­με­τώ­πιση του προ­σφυ­γι­κού, του­λά­χι­στον μέχρι τη συμ­φω­νία της ΕΕ με την Τουρκία, η κοι­νω­νική και ταξική μερο­λη­ψία υπέρ των ασθε­νέ­στε­ρων στρω­μά­των (ΔΕΗ, νερό, σίτιση, κοι­νω­νικά προ­γράμ­ματα, κάρτα αλλη­λεγ­γύης, ανα­σφά­λι­στοι και υγεία, 100 δόσεις), η παιδεία, το σύμφωνο συμ­βί­ω­σης και για ομόφυλα ζευ­γά­ρια, η ιθα­γέ­νεια, τα ΜΜΕ και η δια­πλοκή, η κατάρ­γηση των φυλακών ανη­λί­κων, των φυλακών τύπου Γ κ.ά δια­θέ­τουν στον πυρήνα τους στοι­χεία μιας φιλο­λαϊ­κής, ταξικά προ­σα­να­το­λι­σμέ­νης και αντιαυ­ταρ­χι­κής πολι­τι­κής.

Θεω­ρούμε ότι το παράλ­ληλο πρό­γραμμα πρέπει να επι­τα­χυν­θεί, να εμπλου­τι­στεί με συγκε­κρι­μέ­νες προ­τε­ραιό­τη­τες (π.χ. εργα­σια­κές σχέσεις, συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις κ.ά.) και να είναι αντι­κεί­μενο αυτο­τε­λούς συζή­τη­σης στα όργανα, αλλά και στο σύνολο του κόμ­μα­τος και της Νεο­λαίας του.

Με βάση τα παρα­πάνω θα χρεια­στεί άμεσα και ενόψει συνε­δρίου να σχε­δια­στεί και να εκπο­νη­θεί οδικός χάρτης για όσο το δυνατόν γρη­γο­ρό­τερο απε­γκλω­βι­σμό από την επι­τρο­πεία, αλλά και το μνη­μό­νιο. Ο οδικός χάρτης δεν μπορεί παρά να είναι το συνο­λικό πολι­τικό μας σχέδιο, που να περιέ­χει ρωγμές, υλο­ποί­ηση ριζο­σπα­στι­κών τομών, ιδε­ο­λο­γική αντε­πί­θεση, προ­ε­τοι­μα­σία για την επόμενη μέρα. Ο οδικός χάρτης πρέπει να γίνει αντι­κεί­μενο δημό­σιας συζή­τη­σης που να χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από απόλυτη ειλι­κρί­νεια, σαφές σχέδιο και εναλ­λα­κτι­κές λύσεις.

3. Το κόμμα μας το έχει απα­σχο­λή­σει και στο παρελ­θόν, αλλά και σήμερα (περίπου) το ερώτημα «πάση θυσία στην κυβέρ­νηση;» Απα­ντάμε: Είμαστε στην κυβέρ­νηση όχι πάση θυσία, αλλά όσο θεω­ρούμε ότι μέσα σε αυτές τις ασφυ­κτι­κές συν­θή­κες και τους ποι­κί­λους εκβια­σμούς μπο­ρούμε με αρι­στερή οπτική να ασκή­σουμε πολι­τική προς όφελος των ασθε­νέ­στε­ρων κοι­νω­νι­κών στρω­μά­των. Το δικό μας χρέος, ως κόμμα, είναι ακριβώς αυτό. Να αμβλύ­νουμε και να απο­δυ­να­μώ­νουμε τις επι­πτώ­σεις από την εφαρ­μογή του μνη­μο­νίου, να ανοί­γουμε δρόμους μετα­σχη­μα­τι­σμού, να δια­μορ­φώ­νουμε νέες συνει­δή­σεις και νέους συσχε­τι­σμούς. Συνεπώς, το ερώτημα ως δίλημμα είναι κάλπικο. Ασφαλώς μας ενδια­φέ­ρει να είμαστε στην κυβέρ­νηση όσο οι κοι­νω­νι­κές μας συμ­μα­χίες μάς επι­τρέ­πουν να παί­ζουμε το ρόλο μας. Αν χαθεί, με δική μας ευθύνη ή λόγω συνεχών εκβια­σμών, η σχέση μας με τα ασθε­νέ­στερα και λαϊκά κοι­νω­νικά στρώ­ματα, με τα ριζο­σπα­στι­κο­ποι­η­μένα τμήματα της κοι­νω­νίας, αν διαρ­ρα­γεί ορι­στικά η σχέση μας με τα ριζο­σπα­στικά κοι­νω­νικά κινή­ματα, δεν έχει καμία σημασία η παρα­μονή σε μια κυβέρ­νηση, που θα έχει χάσει, στην ουσία, την κοι­νω­νική στήριξη. Σήμερα οι ασθε­νέ­στε­ροι και οι κοι­νω­νικά αδύ­να­μοι, παρά τις αμφι­βο­λίες και τις ενστά­σεις τους, στη­ρί­ζουν τις ελπίδες τους στον ΣΥΡΙΖΑ ακριβώς επειδή αντι­λαμ­βά­νο­νται ότι δεν είναι όλοι το ίδιο. Και γι’ αυτό άλλωστε σύσσωμο το μιντιακό και πολι­τικό κατε­στη­μένο επι­τί­θε­ται με σφο­δρό­τητα στον ΣΥΡΙΖΑ.

Είναι σαφές, λοιπόν, ότι αν συνε­χι­στούν οι εκβια­σμοί και τα πρα­ξι­κο­πή­ματα από τους «δανει­στές», προ­τι­μάμε να πέσουμε αντι­στε­κό­με­νοι ηρωικά από εσω­τε­ρική ή εξω­τε­ρική τρόικα και όχι ταπει­νω­τικά από την ίδια την κοι­νω­νία.

4. Απορ­ρί­πτουμε κάθε σκέψη για οικου­με­νική κυβέρ­νηση. Και αυτό όχι απλώς λόγω ιδε­ο­λο­γι­κής εμμονής ή ιδε­ο­λο­γι­κής καθα­ρό­τη­τας, αλλά γιατί πιστεύ­ουμε βαθιά ότι η δια­χω­ρι­στική γραμμή Αριστερά-Δεξιά είναι κάτι παρα­πάνω από υπαρκτή στο σύνολο σχεδόν των ζητη­μά­των που απα­σχο­λούν την ελλη­νική κοι­νω­νία. Η πλατ­φόρμα Μητσο­τάκη είναι απο­κα­λυ­πτική ως προς τις προ­θέ­σεις της Νέας Δημο­κρα­τίας, που ηγε­μο­νεύει στον αντι-ΣΥΡΙΖΑ πόλο και σκια­γρα­φεί με καθαρό τρόπο ότι τόσο στην οικο­νο­μική πολι­τική όσο και σε ευρύ­τερα κοι­νω­νικά ζήτημα υπάρχει χαοτική διαφορά. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι η Νέα Δημο­κρα­τία, αλλά και τα άλλα κόμματα της συντη­ρη­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης (ΠΑΣΟΚ, Ποτάμι, ΕΝ. Κεντρώων), εγκα­λούν την ελλη­νική κυβέρ­νηση ότι δεν είχε και δεν έχει πολι­τική απο­τρο­πής στο προ­σφυ­γικό, συμπλέ­ο­ντας στην ουσία με το ακροδεξιό-αντιπροσφυγικό μέτωπο που δημιουρ­γεί­ται στην Ευρώπη. Τα κόμματα αυτά, λοιπόν, με τον δικό τους τρόπο το καθένα, επι­διώ­κουν την πτώση της κυβέρ­νη­σης. Η ΝΔ το τελευ­ταίο διά­στημα ζητάει εκλογές. Τα άλλα κόμματα προ­ω­θούν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο την ιδέα μιας «άλλης κυβέρ­νη­σης» από τη σημε­ρινή Βουλή ή οικου­με­νι­κής.

Ουσια­στικά μιλάμε για δύο αντί­παλα πολι­τικά σχέδια, για δύο αντα­γω­νι­στι­κούς κόσμους, για δύο δια­φο­ρε­τικά αξιακά φορτία. Θα το τονί­σουμε για άλλη μια φορά: δεν υπάρ­χουν εθνικά σχέδια, ούτε η διχα­σμένη έτσι κι αλλιώς κοι­νω­νία έχει ανάγκη από εθνικές συναι­νέ­σεις. Η κοι­νω­νική πόλωση, οι τερά­στιες κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες δεν αφήνουν κανένα περι­θώ­ριο για τέτοιου είδους συνεν­νο­ή­σεις, για οικου­με­νι­κές ή άλλου τύπου κυβερ­νή­σεις. Αντί­θετα είναι η στιγμή των δια­χω­ρι­στι­κών γραμμών με βάση τις ανάγκες των πολλών και κυρίως αυτών που έχουν πληγεί περισ­σό­τερο και βρί­σκο­νται κάτω από τα όρια της φτώ­χειας.

5. Και αν η επι­σή­μανση αυτή στο σύνολο του κόμ­μα­τός μας είναι κεκτη­μένο και δεν αμφι­σβη­τεί­ται, η συζή­τηση για τις περι­βό­η­τες «προ­σχω­ρή­σεις», «διευ­ρύν­σεις», «συμπρά­ξεις» επα­νέρ­χε­ται και μάλιστα σε λάθος κατεύ­θυνση. Στο πρό­σφατο παρελ­θόν, μάλιστα, το κόμμα μας πλήρωσε ακριβά προ­σχω­ρή­σεις «παρα­γό­ντων» που ελά­χι­στη σχέση είχαν με την Αρι­στερά, έπληξαν την αξιακή μας ταυ­τό­τητα, προ­σέ­βα­λαν τον κόσμο της Αρι­στε­ράς με τις θεωρίες για την «αρι­στερά του τίποτα», αγνό­η­σαν τη συλ­λο­γική έκφραση, υπο­τί­μη­σαν την ανι­διο­τελή προ­σφορά χιλιά­δων αρι­στε­ρών πατώ­ντας πάνω τους και παρι­στά­νο­ντας τους ηγέτες, που τους χρω­στάμε κιόλας… Είναι μια λογική παλαιάς κοπής άσκησης της πολι­τι­κής, ξένη προς τις δικές μας αρχές, που όχι μόνο δεν προ­σθέ­τει, αλλά ενίοτε αφαιρεί ή δημιουρ­γεί αμφι­βο­λίες και ερω­τη­μα­τικά στον κόσμο μας. Συνεπώς, του­λά­χι­στον σε ό,τι μας αφορά: Είμαστε ανοι­χτοί, ορθά­νοι­χτοι στον απλό κόσμο, που έρχεται ανι­διο­τε­λώς να προ­σφέ­ρει στην κοινή προ­σπά­θεια. Είμαστε ανοι­χτοί στον κόσμο των κοι­νω­νι­κών κινη­μά­των ή σε όσες και όσους από θέση ευθύνης έχουν απο­δεί­ξει στην πράξη, όχι απα­ραί­τητα την αρι­στερή τους ταυ­τό­τητα, αλλά ότι ο αξιακός τους κόσμος μπορεί να συμ­βα­δί­ζει με το αξιακό φορτίο της αρι­στε­ράς. Να το πούμε αλλιώς. Με τον κόσμο αυτόν δεν θα συνα­ντη­θούμε στη μέση του δρόμου -λίγο αυτοί αρι­στε­ρό­τερα λίγο εμείς δεξιότερα-, αλλά στο έδαφος των κοι­νω­νι­κών αναγκών, είτε αυτές αφορούν τον κόσμο των φτωχών είτε τους πρό­σφυ­γες και τους μετα­νά­στες.

6. Από την πλευρά μας παρα­κο­λου­θούμε, συμ­με­τέ­χουμε και είμαστε ενεργοί στις ευρω­παϊ­κές εξε­λί­ξεις και διερ­γα­σίες. Αντι­με­τω­πί­ζουμε με χαρά και αισιο­δο­ξία τα δρώμενα σε Πορ­το­γα­λία και Ισπανία, που προ­σθέ­τουν δυνά­μεις στο αρι­στερό μπλοκ. Εντού­τοις, δεν μπορεί παρά να μας ανη­συ­χεί ιδιαί­τερα η σαφής άνοδος της ακρο­δε­ξιάς στην Ευρώπη, που βάζει τη σφρα­γίδα της στις πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις, η υιο­θέ­τηση της ακρο­δε­ξιάς, ξενο­φο­βι­κής ρητο­ρι­κής, δυστυ­χώς και πρα­κτι­κής, από δεξιά ή και σοσιαλ­δη­μο­κρα­τικά κόμματα και κυβερ­νή­σεις άλλων χωρών. Είναι μια αρνη­τική εξέλιξη και θα χρεια­στεί να ανα­κα­λύ­ψουμε και να συμ­βά­λουμε στη δημιουρ­γία ρωγμών, έτσι ώστε να μην αφή­σουμε να κυριαρ­χή­σει στην Ευρώπη ο σκο­τα­δι­σμός. Η εμμονή στην αδιέ­ξοδη για τους λαούς πολι­τική της λιτό­τη­τας, οι διχα­στι­κές επι­λο­γές, οι κατα­στρο­φι­κές για την ίδια την Ευρώπη πολι­τι­κές που εφαρ­μό­ζο­νται ή εκπο­νού­νται δια­μορ­φώ­νουν ένα τοπίο που μας υπο­χρε­ώ­νει να συζη­τή­σουμε για την Ευρώπη και την προ­ο­πτική της χωρίς προ­α­παι­τού­μενα και δογ­μα­τι­κές εμμονές. Η εύλογη αγωνία μας για την ανάγκη αλλαγής συσχε­τι­σμών στην Ευρώπη, για την ανάγκη ρωγμών, δεν πρέπει να μας οδη­γή­σει σε τακτι­κι­σμούς, σε κινή­σεις που ενδε­χο­μέ­νως να μας εγκλω­βί­σουν σε δια­φο­ρε­τικά πολι­τικά σχέδια. Η ευρω­παϊκή σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία, για παρά­δειγμα, που έχει πρώτη ευθύνη για τις δρα­μα­τι­κές, ως προς τη ζωή των ανθρώ­πων, εξε­λί­ξεις, δεν μπορεί σε καμία περί­πτωση να είναι προ­νο­μια­κός μας σύμ­μα­χος ή να θεω­ρη­θεί ότι υπάρ­χουν σήμερα προ­ϋ­πο­θέ­σεις σύγκλι­σης της Αρι­στε­ράς με τη σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία, που σε μια σειρά χώρες -και στη δική μας- συμπλέει απο­λύ­τως με τη Δεξιά ή ακόμα χει­ρό­τερα παίζει πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο, με αρνη­τικό πρόσημο στο προ­σφυ­γικό ζήτημα, όπως για παρά­δειγμα η σοσιαλ­δη­μο­κρα­τική κυβέρ­νηση Φάιμαν στην Αυστρία. Προ­φα­νώς βλέ­πουμε με ενδια­φέ­ρον μετα­το­πί­σεις, μικρό­τε­ρες ή μεγα­λύ­τε­ρες ρήξεις στα κόμματα της ευρω­παϊ­κής σοσιαλ­δη­μο­κρα­τίας, ρήξεις και μετα­το­πί­σεις με το βλέμμα προς τα αρι­στερά. Τέτοιου είδους διερ­γα­σίες ασφαλώς μας αφορούν, καθώς διευ­ρύ­νουν τις δυνα­τό­τη­τες και την πολι­τική επιρροή της ευρω­παϊ­κής Αρι­στε­ράς.

Ο φάκελος «Ευρώπη» ανοίγει εκ νέου και το επόμενο διά­στημα θα διορ­γα­νώ­σουμε ανοιχτή εκδή­λωση για το θέμα.

7. Τα ζητή­ματα που αφορούν στη δια­κυ­βέρ­νηση, τον τρόπο άσκησης της «εξου­σίας», οι ανοι­χτές θύρες, οι διο­ρι­σμοί και η τοπο­θέ­τηση στε­λε­χών σε νευ­ραλ­γι­κές θέσεις έχουν απα­σχο­λή­σει τις οργα­νώ­σεις μελών. Επι­μέ­νουμε σε μια ανοιχτή δια­κυ­βέρ­νηση, με συνεχή διάλογο με τις κοι­νω­νι­κές δυνά­μεις και συλ­λο­γι­κό­τη­τες. Η κυβέρ­νηση της Αρι­στε­ράς πρέπει να παρου­σιά­σει ένα δια­φο­ρε­τικό μοντέλο, που να απο­κρούει φαι­νό­μενα γρα­φειο­κρα­τίας και αυταρ­χι­κών συμπε­ρι­φο­ρών και να εντάσ­σει στη λογική της τις «πλα­τείες», την άμεση δηλαδή σχέση με τον κόσμο που κινεί­ται και κάτι έχει να πει. Το μοντέλο της συζή­τη­σης για το νομο­σχέ­διο της δημό­σιας διοί­κη­σης, για παρά­δειγμα, δείχνει δρόμους μιας δια­φο­ρε­τι­κής σχέσης της κυβέρ­νη­σης με τις κοι­νω­νι­κές συλ­λο­γι­κό­τη­τες και τους ίδιους τους εργα­ζό­με­νους. Όσο, λοιπόν, η κυβέρ­νηση αξιο­ποιεί την αντί­ληψη του κοι­νω­νι­κού ελέγχου και των ανοι­χτών θυρών, τόσο θα μειώ­νε­ται η υπο­νό­μευσή της, από την «αόρατη», αλλά πραγ­μα­τική προς ώρας εξουσία. Το ξήλωμα του «παλαιού», δηλαδή της αόρατης αυταρ­χι­κής εξου­σίας είναι ανα­γκαίο. Όσο αυτή παρα­μέ­νει στη θέση της, στη λογική «το κράτος έχει συνέ­χεια», τόσο θα ακυ­ρώ­νο­νται νομο­θε­τι­κές ή άλλες πρω­το­βου­λίες. Υπάρ­χουν σοβαρές καθυ­στε­ρή­σεις. Απαι­τού­νται τομές ιδιαί­τερα σε χώρους που μπορεί –είναι μάλλον βέβαιο‒ να τους βρούμε μπροστά μας. Απά­ντηση σε αυτό βέβαια δεν είναι «οι δικοί μας», επειδή απλώς είναι δικοί μας, αλλά οι δομικές αλλαγές που θα αφήσουν σε βάθος χρόνου ίχνη μιας ριζικά δια­φο­ρε­τι­κής αντί­λη­ψης και πρα­κτι­κής για την οργά­νωση του κράτους και της κοι­νω­νίας.

8. Με αφορμή το προ­σφυ­γικό φάνηκε, πλέον, ότι μια σειρά κοι­νω­νικά ζητή­ματα μπορεί να… μετα­σχη­μα­τι­στούν από «μικρά» σε κορυ­φαία. Υπό αυτή την έννοια, η πολι­τική από την πλευρά της ριζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς είναι μια σύνθετη υπόθεση. Ο στόχος της κοι­νω­νι­κής απε­λευ­θέ­ρω­σης έχει μια καθο­λι­κό­τητα και αφορά το σύνολο των πολ­λα­πλών κοι­νω­νι­κών αντι­θέ­σεων. Η ανάγκη, λοιπόν, ενί­σχυ­σης των πλευρών αυτών της πολι­τι­κής μας που βαθαί­νουν τη δια­χω­ρι­στική γραμμή Αριστεράς-Δεξιάς και περι­γρά­φουν την ολι­στική αντί­ληψή για την κοι­νω­νία του μέλ­λο­ντος, είναι επι­τα­κτική. Οι μικρές ή μεγα­λύ­τε­ρες ρήξεις με το παλαιό φθαρ­μένο και αυταρ­χικό σύστημα, η ανά­δειξη νέων κοι­νω­νι­κών ζητη­μά­των, η στήριξη κοι­νω­νι­κών μειο­ψη­φιών, που επι­διώ­κουν την ορα­τό­τητα και τη δικαιο­σύνη, είναι απο­λύ­τως κρίσιμα ζητή­ματα. Θεω­ρούμε ότι ζητή­ματα όπως: Δια­χω­ρι­σμός κράτους εκκλη­σίας με ό,τι αυτό σημαί­νει, η κοι­νω­νική πολι­τική σε όλο της το εύρος, οι συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις και τα δικαιώ­ματα των εργα­ζο­μέ­νων, η κοι­νω­νική οικο­νο­μία και οι συνε­ται­ρι­σμοί, ο άμεσος εκδη­μο­κρα­τι­σμός των σωμάτων ασφα­λείας, η διάλυση των ακρο­δε­ξιών θυλάκων που δρουν ακόμα και σήμερα και συνερ­γά­ζο­νται ανοιχτά με τη ναζι­στική συμ­μο­ρία και οι τολ­μη­ροί βημα­τι­σμοί που πρέπει να ολο­κλη­ρω­θούν χωρίς καμία καθυ­στέ­ρηση στις δίκαιες διεκ­δι­κή­σεις της ΛΟΑΤΚΙ κοι­νό­τη­τας, οι τομές που αφορούν τα δικαιώ­ματα των ανθρώ­πων με ανα­πη­ρία, οι Ρομά, οι αντιρ­ρη­σίες συνεί­δη­σης, ζητή­ματα που αφορούν τις εξαρ­τή­σεις, η συνέ­χιση των τομών στο χώρο της φυλακής στην κατεύ­θυνση της λιγό­τε­ρης φυλά­κι­σης και της επα­νέ­ντα­ξης, η αντιαυ­ταρ­χική, αντι­κα­τα­σταλ­τική και αντια­πα­γο­ρευ­τική πολι­τική, συγκρο­τούν πλαίσιο αρι­στε­ρού κοι­νω­νι­κού ριζο­σπα­στι­σμού, που απαντά και σε ιδε­ο­λο­γικό επίπεδο στο σκο­τα­δι­σμό του νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρου αυταρ­χι­κού πόλου, του πόλου της Δεξιάς και των συμ­μά­χων της.

9. Μας ενδια­φέ­ρει να συνε­χί­σουμε να έχουμε δίαυλο ουσια­στι­κής επι­κοι­νω­νίας με τον κόσμο της Αρι­στε­ράς με τον οποίο μοι­ρα­ζό­μα­στε κοινές ιστο­ρι­κές πολι­τι­κές δια­δρο­μές, ιδιαί­τερα με αυτές και αυτούς που πορευ­τή­καμε από κοινού και εντός του κόμ­μα­τός μας. Παρά το πολω­τικό κλίμα, σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις τους απο­κλει­σμούς του χώρου μας, ενίοτε τους φανα­τι­σμούς που οδηγούν σε ανθρω­πο­φα­γία, συνε­χί­ζουμε να πιστεύ­ουμε στην ιδέα της ενό­τη­τας της Αρι­στε­ράς μέσα από τις δια­φο­ρές και στην ανά­δειξη μιας κουλ­τού­ρας δια­λό­γου, που στο παρελ­θόν είχε φανεί ότι ως ένα βαθμό την είχαμε κατα­κτή­σει. Ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει και μπορεί να απο­τε­λέ­σει και στο μέλλον φορέα ενό­τη­τας της Αρι­στε­ράς.

Σε ό,τι μας αφορά θα συνε­χί­σουμε με ανοιχτό και ενωτικό πνεύμα χωρίς σεχτα­ρι­σμούς και επι­κίν­δυ­νους απο­κλει­σμούς, να είμαστε στο δρόμο, στους χώρους αντί­στα­σης, στα συν­δι­κάτα, στις αλλη­λέγ­γυες δομές που στη­ρί­ζουν μέσα από μια δια­φο­ρε­τική και συμ­με­το­χική αντί­ληψη τον κόσμο των φτωχών και των αδι­κη­μέ­νων, τον κόσμο της προ­σφυ­γιάς και των μετα­να­στών. Θα πάρουμε όλες τις ανα­γκαίες πρω­το­βου­λίες, που θα εξα­σφα­λί­ζουν την αυτο­νο­μία του κινή­μα­τος, θα ενι­σχύ­ουν το ριζο­σπα­στι­σμό, την ανοιχτή πρό­σκληση για συμ­με­τοχή.

10. Η επιμονή μας στα ζητή­ματα δημο­κρα­τίας μέσα στο κόμμα θα κορυ­φω­θεί ενόψει συνε­δρίου, καθώς, παρά τα θετικά βήματα, υπο­λει­πό­μα­στε κατά πολύ από μια λει­τουρ­γία που θα κατο­χυ­ρώ­νει τη συμ­με­τοχή του μέλους και συνο­λικά του κόμ­μα­τος στα κέντρα λήψης των απο­φά­σεων. Το συνέ­δριο θα πρέπει να δώσει τις δικές του απα­ντή­σεις σε σχέση με τις δομές του κόμ­μα­τος, δομές τέτοιες που να ενι­σχύ­ουν τη συλ­λο­γική λει­τουρ­γία, τον απο­φα­σι­στικό ρόλο του μέλους και θα απο­δυ­να­μώ­νουν φαι­νό­μενα ατο­μι­κών στάσεων, παρα­γο­ντι­σμού και αρχη­γι­σμού κάθε μορφής. Δομές που θα απο­τρέ­πουν φαι­νό­μενα ιδιο­τε­λούς αξιο­ποί­η­σης των κομ­μα­τι­κών θέσεων και θα δια­φυ­λάσ­σουν την αυτο­νο­μία του κόμ­μα­τος από την κυβέρ­νηση, αλλά και από εξω­θε­σμικά κέντρα απο­φά­σεων, για τα οποία θα πρέπει να συμ­βάλ­λουν στην απο­φα­σι­στική συρ­ρί­κνωσή της επιρ­ροής τους.

Την περίοδο αυτή, που το κόμμα μας συμ­με­τέ­χει στην κυβέρ­νηση, έχουμε μια πρό­σθετη δυσκο­λία. Η «καθο­δή­γηση», το «κέντρο» δηλαδή, μετα­το­πί­ζε­ται συνεχώς από την Κου­μουν­δού­ρου στο Μαξίμου. Αυτό, του­λά­χι­στον όσον αφορά το κόμμα, τις θέσεις και τις δράσεις του δεν μπορεί να γίνει δεκτό και σε κάθε περί­πτωση δυσκο­λεύει το κόμμα στην ανα­γκαία επι­κοι­νω­νία του με τα κινή­ματα και τα λαϊκά κοι­νω­νικά στρώ­ματα.

Το κόμμα μας έχει τα εκλεγ­μένα όργανά του, τις δια­δι­κα­σίες του, τις απο­φά­σεις του. Οι «δύο οπτικές», κόμ­μα­τος και κυβέρ­νη­σης, που είναι φυσιο­λο­γικό να υπάρ­χουν λόγω του ρόλου που έχει ο καθένας, είναι υπο­χρε­ω­τικό να συνα­ντώ­νται δημιουρ­γικά, να είναι αντι­κεί­μενο αλλη­λο­ε­νη­μέ­ρω­σης, όσμωσης και εντέλει κοινών απο­φά­σεων.

Το κόμμα, άλλωστε, δεν είναι παράρ­τημα της κυβέρ­νη­σης. Αντί­θετα η κυβέρ­νηση οφείλει να επι­κοι­νω­νεί με ουσια­στικό τρόπο με τις στρα­τη­γι­κές επι­λο­γές της κομ­μα­τι­κής συλ­λο­γι­κό­τη­τας.

Υπό αυτή την έννοια ήμασταν και είμαστε επί­μο­νοι στη διε­ξα­γωγή του συνε­δρίου σε ημε­ρο­μη­νίες εντός του «πολέμου» και όχι σε μια, ας πούμε, ουδέ­τερη περίοδο όπου όλα θα έχουν λήξει.

11. Για το προσφυγικό-μεταναστευτικό, η Πρω­το­βου­λία Μελών 53+ έχει κατα­θέ­σει δημόσια τις απόψεις της, τόσο για τη συνο­λικά θετική στάση του χώρου μας όλο το προη­γού­μενο διά­στημα, στάση μη απο­τρο­πής και αλλη­λεγ­γύης, όσο και για τη συμ­φω­νία της ΕΕ με την τουρ­κική κυβέρ­νηση, για την οποία θεω­ρούμε ότι εγείρει σοβαρά νομικά, πολι­τικά και ηθικά ζητή­ματα. Η συμ­φω­νία αυτή μετα­τρέ­πει το προ­σφυ­γικό ζήτημα από ευρω­παϊκό σε ελλη­νο­τουρ­κικό, κλείνει τα σύνορα των επι­μέ­ρους ευρω­παϊ­κών χωρών, αλλά και συνο­λικά της Ευρώπης, και αμφι­σβη­τεί στην πράξη τη συνθήκη της Γενεύης. Το προσφυγικό-μεταναστευτικό παρα­μέ­νει για μας προ­με­τω­πίδα στον αγώνα που δίνουμε και βαθιά δια­χω­ρι­στική γραμμή ανάμεσα στη δεξιά και την αρι­στερή αντί­ληψη. Υπό αυτή την έννοια, θα συνε­χί­σουμε με όλες μας τις δυνά­μεις να αγω­νι­ζό­μα­στε για την υπε­ρά­σπιση της διε­θνούς νομι­μό­τη­τας και του προ­σφυ­γι­κού δικαίου, ενάντια σε λογικές και πρα­κτι­κές της κυρί­αρ­χης Ευρώπης, που αντι­κει­με­νικά ενι­σχύ­ουν το ρατσι­σμό, τη ξενο­φο­βία, αλλά και την ισλα­μο­φο­βία.

Πρω­το­βου­λία Μελών 53+    

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.