Γιάννης Χατζής, πρόεδρος ΠΟΞ: «Ο τουρισμός έχει μια μεγάλη υπερπολύτιμη συνεισφορά στην οικονομία και την κοινωνία»

Κύριε Χατζή, να ξεκι­νή­σουμε από τα απο­τε­λέ­σματα της έκθεσης στο Βερο­λίνο και να σας ζητήσω μία εκτί­μηση για τα μηνύ­ματα σχετικά με τη νέα του­ρι­στική σεζόν τόσο για τη Ρόδο, όσο και για τη χώρα μας γενικά.

Η δυνα­μική του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού δια­τη­ρεί­ται σε υψηλά επίπεδα κι αυτό είναι το σημα­ντικό μήνυμα που βγήκε από την έκθεση στο Βερο­λίνο. Το 2024 οι αφίξεις σημεί­ω­σαν αύξηση 10% και οι του­ρι­στι­κές εισπρά­ξεις είχαν θετικό πρόσημο +4%. Ανα­μέ­νουμε για το 2025 μια ήπια αύξηση των αφίξεων και η Ρόδος έχει πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο σε αυτή τη δυνα­μική συνε­χί­ζο­ντας να κεφα­λαιο­ποιεί το γεγονός, πως μέσα στη μεγάλη πυρ­κα­γιά του 23, πετύ­χαμε να δεί­ξουμε το πραγ­μα­τικά ανθρώ­πινο πρόσωπο της ελλη­νι­κής φιλο­ξε­νίας. Βεβαίως στην παρούσα φάση τα δεδο­μένα που έχουμε βασί­ζο­νται στον ενθαρ­ρυ­ντικό ρυθμό των προ­κρα­τή­σεων, οι οποίες όμως να μην ξεχνάμε ότι γίνο­νται με τιμές early booking, δηλαδή με σημα­ντι­κές εκπτώ­σεις που φτάνουν ως και 20 με 25%. Αν αυτός ο θετικός ρυθμός δια­τη­ρη­θεί και στη φάση των κρα­τή­σεων τότε πλέον θα έχουμε και τη βεβαιό­τητα μιας καλής σεζόν. Θετική ένδειξη απο­τε­λεί επίσης το γεγονός πως για το σύνολο της θερινής σεζόν 2025 οι προ­σφε­ρό­με­νες αερο­πο­ρι­κές θέσεις είναι 28,3 εκατ. έναντι 26,8 εκατ. το 2024, παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση +5,7%. Στη μεγάλη εικόνα πάντως υπάρ­χουν και σημεία που μας βάζουν σε προ­βλη­μα­τι­σμό, με πιο χαρα­κτη­ρι­στικό το γεγονός ότι η Μέση Κατά Κεφαλή Δαπάνη το 2024 υπο­χώ­ρησε κατά -5% σε σχέση με το 2023. Σε ένα περι­βάλ­λον μεγάλων αβε­βαιο­τή­των για την ευρω­παϊκή οικο­νο­μία ασφαλώς αυτή η τάση χρειά­ζε­ται προσοχή.

Στη Ρόδο, επι­κρα­τεί η ανη­συ­χία για το αν θα είναι έτοιμο το νησί να υπο­δε­χτεί τους πολυά­ριθ­μους επι­σκέ­πτες του, καθώς οι κατα­στρο­φές που άφησε πίσω της η θεο­μη­νία δεν είναι εύκολο να απο­κα­τα­στα­θούν. Πώς θα το αντι­με­τω­πί­σουν οι επι­χει­ρή­σεις;

Ο του­ρι­σμός έχει αδιαμ­φι­σβή­τητα μια μεγάλη υπερ­πο­λύ­τιμη συνει­σφορά στην οικο­νο­μία και την κοι­νω­νία. Συμ­βάλ­λει στη μεγέ­θυνση του ΑΕΠ, στη βελ­τί­ωση του ισο­ζυ­γίου τρε­χου­σών συναλ­λα­γών, που απο­τε­λεί σημα­ντική αδυ­να­μία της οικο­νο­μίας, ενι­σχύει την απα­σχό­ληση και δημιουρ­γεί ευκαι­ρίες ανά­πτυ­ξης και για άλλους κλάδους, όπως η πρω­το­γε­νής παρα­γωγή, η μετα­ποί­ηση κ.λπ. Είναι λοιπόν υπο­χρέ­ωση της Πολι­τείας σε όλες τις εκφάν­σεις της να φρο­ντί­ζει ώστε οι προ­ο­ρι­σμοί και κυρίως οι νησιω­τι­κοί προ­ο­ρι­σμοί, που είναι και οι μεγάλοι πρω­τα­γω­νι­στές της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, να είναι έτοιμοι κάθε σεζόν για να υπο­δε­χθούν τους επι­σκέ­πτες τους. Αυτή η προ­σπά­θεια πρέπει να μεγι­στο­ποιεί­ται ειδικά στις περι­πτώ­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουμε τις συνέ­πειες της κλι­μα­τι­κής κρίσης. Γι’ αυτό άλλωστε έχουμε προ­τεί­νει, μόνο για φέτος που τα χρήματα έχουν συμπε­ρι­λη­φθεί στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, ένα μέρος από τα 582.000.000 ευρώ του τέλους ανθε­κτι­κό­τη­τας να κατευ­θυν­θεί στην αυτο­διοί­κηση για να κάνει συγκε­κρι­μένα έργα. Είναι ένα τέλος που με άδικο τρόπο επι­βα­ρύ­νει το ξενο­δο­χειακό προϊόν, αλλά του­λά­χι­στον να πιάνει τόπο και να μην εξα­φα­νί­ζε­ται στη «μαύρη τρύπα» του κράτους. Σε κάθε περί­πτωση, το τέλος αυτό το 2026 πρέπει να καταρ­γη­θεί.

Η ΠΟΞ υπέ­γραψε με την ΠΟΕΕΤ τη νέα συλ­λο­γική σύμβαση εργα­σίας. Τι προ­βλέ­πει και τι σημαί­νει για την τοπική κλαδική;

Η Εθνική Κλαδική Συλ­λο­γική Σύμβαση έχει διετή διάρ­κεια και προ­βλέ­πει μέση αύξηση των βασικών μισθών κατά 5% το 2025 και 3% το 2026. Έτσι, για το 2025 ο βασικός μισθός των εργα­ζο­μέ­νων στην Α’ κατη­γο­ρία δια­μορ­φώ­νε­ται στα 1.000 ευρώ, ενώ για τη Δ’ κατη­γο­ρία στα 950 ευρώ, με απο­τέ­λε­σμα ο κατώ­τα­τος μισθός στον ξενο­δο­χειακό κλάδο να είναι περίπου 15% αυξη­μέ­νος σε σχέση με τον νομο­θε­τη­μένο κατώ­τατο μισθό. Σημειώ­νε­ται πως ο νομο­θε­τη­μέ­νος κατώ­τα­τος μισθός εκτι­μά­ται ότι θα φτάσει στα 950,00 ευρώ το 2027. Η νέα σύμβαση προ­βλέ­πει επίσης τη δημιουρ­γία Ταμείου Επαγ­γελ­μα­τι­κής Ασφά­λι­σης, στο οποίο οι εργο­δό­τες θα συνει­σφέ­ρουν 2% επί του βασικού μισθού, ενώ για πρώτη φορά καθιε­ρώ­νε­ται ένας δίκαιος μηχα­νι­σμός δια­φο­ρο­ποί­η­σης των μισθών, με αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια, ανάλογα με τις οικο­νο­μι­κές δυνα­τό­τη­τες των ξενο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σεων.

Η ΤΚΣΣΕ της Ρόδου υπο­γρά­φηκε το έτος 2022 και προ­βλέ­πει για φέτος βασικό μισθό για την Α’ κατη­γο­ρία 1.038 ευρώ. Κατά συνέ­πεια η υπο­γραφή της ΕΚΣΣΕ δεν επη­ρε­ά­ζει καταρ­χήν την ΤΚΣΣΕ της Ρόδου, η συμ­βα­τική διάρ­κεια της οποίας λήγει στις 31 Αυγού­στου. Κατά την άποψή μου η νέα ΕΚΣΣΕ ρυθ­μί­ζει επαρκώς τις εργα­σια­κές σχέσεις στον ξενο­δο­χειακό κλάδο. Επο­μέ­νως, η υπο­γραφή τοπικών κλα­δι­κών συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σεων εργα­σίας έχει επί της ουσίας νόημα μόνο όταν υπάρ­χουν εξει­δι­κευ­μένα ζητή­ματα, τοπικού χαρα­κτήρα, που δεν μπορούν να αντι­με­τω­πι­στούν στο πλαίσιο της ΕΚΣΣΕ. Σε αυτές τις περι­πτώ­σεις, οι τοπικές συμ­βά­σεις θα μπο­ρού­σαν θεω­ρη­τικά να δια­μορ­φώ­σουν πιο εξει­δι­κευ­μέ­νους όρους, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τις ιδιαί­τε­ρες ανάγκες κάθε περιο­χής.

Σε κάποιες ευρω­παϊ­κές περιο­χές έγινε πολύς λόγος για υπερ­του­ρι­σμό –είδαμε και εικόνες από τη Ρώμη, την Ισπανία και αλλού, που έδιω­χναν τους του­ρί­στες, με… σκληρό τρόπο! Μπο­ρούμε να μιλάμε στην Ελλάδα για υπερ­του­ρι­σμό;

H συζή­τηση περί υπερ­του­ρι­σμού κάνει μόνο ζημιά. Συσκο­τί­ζει αντί να φωτίζει το πραγ­μα­τικό πρό­βλημα. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει πρό­βλημα υπερ­βο­λι­κού αριθμού του­ρι­στών. Είμαστε πολύ μακριά από τους αριθ­μούς εκεί­νους που θα μπο­ρού­σαν να τεκ­μη­ριώ­σουν μια τέτοια άποψη. Σκε­φτείτε πως η Μαγιόρκα έχει την έκταση της Εύβοιας με 5 φορές τον πλη­θυ­σμό της και έχει τις αφίξεις που έχουν η Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο μαζί. Όπου υφί­στα­νται προ­βλή­ματα στην ποιό­τητα ζωής των τοπικών κοι­νω­νιών δεν οφεί­λο­νται στον υπο­τι­θέ­μενο υπερ­του­ρι­σμό, αλλά στην απουσία σύγ­χρο­νων και λει­τουρ­γι­κών υπο­δο­μών για κατοί­κους και επι­σκέ­πτες. Αυτό είναι το πρό­βλημα που πρέπει να επι­λυ­θεί και όχι να το κρύ­βουμε τεχνηέ­ντως κάτω από το χαλί μιας δήθεν υπερ­βο­λι­κής του­ρι­στι­κής κίνησης. Άλλο υπερ­του­ρι­σμός κι άλλο στιγ­μιαίος συνω­στι­σμός. Σε όποιο αρχαιο­λο­γικό χώρο του κόσμου και να βάλεις την ίδια ώρα ταυ­τό­χρονα 50 λεω­φο­ρεία, θα υπάρχει πρό­βλημα συνω­στι­σμού. Το ίδιο συμ­βαί­νει κι αν δέσουν σε ένα λιμάνι πέντε μεγάλα κρουα­ζιε­ρό­πλοια. Είναι σαφέ­στατη λοιπόν η διαφορά. Δεν έχουμε να κάνουμε με πρό­βλημα υπερ­του­ρι­σμού, αλλά με πρό­βλημα καλύ­τε­ρων υπο­δο­μών και καλύ­τε­ρης οργά­νω­σης των ροών των επι­σκε­πτών.

Πώς προχωρά η εφαρ­μογή της ψηφια­κής κάρτας εργα­σίας; Υπάρ­χουν σοβαρές επι­φυ­λά­ξεις από την πλευρά σας και γιατί;

Οι ξενο­δό­χοι με κοι­νω­νική ευθύνη κάνουμε στο ακέραιο το καθήκον μας. Οφείλει όμως και η Πολι­τεία να δει με περισ­σό­τερη προσοχή ζητή­ματα που σχε­τί­ζο­νται με την απα­σχό­ληση στον κλάδο και να μην αυτο­σχε­διά­ζει, αγνο­ώ­ντας τις τεκ­μη­ριω­μέ­νες προ­τά­σεις μας. Η ψηφιακή κάρτα εργα­σίας δεν μπορεί να εφαρ­μο­στεί με νομο­θε­σία προη­γού­με­νων δεκα­ε­τιών, η οποία δεν παρα­κο­λου­θεί τις σύγ­χρο­νες τάσεις, δεν λαμ­βά­νει υπόψη τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες του κλάδου μας, ενώ παρα­βλέ­πει ακόμα και ρυθ­μί­σεις των ΣΣΕ, που είναι προϊόν συμ­φω­νίας των κοι­νω­νι­κών εταίρων. Με τη βια­στική εφαρ­μογή της μόνο αρνη­τικά απο­τε­λέ­σματα θα έχουμε σε βάρος τόσο των επι­χει­ρή­σεων που θα αντι­με­τω­πί­σουν μεγάλα κενά, όσο και των εργα­ζο­μέ­νων που θα δουν τις απο­δο­χές τους να μειώ­νο­νται.

Πρέπει οπωσ­δή­ποτε να υπάρξει παρά­ταση της εφαρ­μο­γής της ψηφια­κής κάρτας και ταυ­τό­χρονα ριζική ανα­θε­ώ­ρηση των ρυθ­μί­σεων σε σχέση με τον κλάδο μας, καθώς στην ουσία περιο­ρί­ζο­νται οι εβδο­μα­διαίες ώρες εργα­σίας και οξύ­νο­νται τα προ­βλή­ματα που ήδη υπάρ­χουν. Δυστυ­χώς για τις επι­χει­ρή­σεις το κενό που δημιουρ­γεί­ται δεν μπορεί να καλυ­φθεί με τις μετα­κλή­σεις εργα­ζο­μέ­νων από τρίτες χώρες για χαμηλής εξει­δί­κευ­σης εργα­σίες. Οι υπο­στε­λε­χω­μέ­νες Απο­κε­ντρω­μέ­νες Διοι­κή­σεις, καθώς και τα αργά αντα­να­κλα­στικά του Δημο­σίου τομέα αδυ­να­τούν να αντα­πο­κρι­θούν στη δια­χεί­ριση των σχε­τι­κών αιτή­σεων. Γίνο­νται προ­σπά­θειες μήπως υπάλ­λη­λοι από άλλες υπη­ρε­σίες του δημο­σίου συν­δρά­μουν στο έργο αυτό αλλά μέχρι και σήμερα που μιλάμε το πρό­βλημα παρα­μέ­νει. Ο του­ρι­σμός είναι ανα­πτυ­ξια­κός πυλώνας για την πατρίδα μας και, δυστυ­χώς, αντι­με­τω­πί­ζε­ται με αυτο­σχε­δια­σμούς, προ­χει­ρό­τη­τες και λύσεις «στο παρα­πέ­ντε». Ο καιρός περνάει, φτά­νουμε στη σεζόν και τα κενά παρα­μέ­νουν. Δεν αξίζει τέτοια αντι­με­τώ­πιση ο του­ρι­σμός, όταν οι άνθρω­ποί του δίνουν τον καλύ­τερο εαυτό τους για να βγάλουν τη χώρα ασπρο­πρό­σωπη.