Στη διαπραγμάτευση το ασφαλιστικό από την… πίσω πόρτα

Στο κάδρο των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων με τους εκπρο­σώ­πους των δανει­στών, όπως κι αν αυτοί απο­κα­λού­νται από την κυβέρ­νηση, ξανα­μπαί­νει η χρη­μα­το­δό­τηση του συστή­μα­τος κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης, καθώς αφενός η «τρύπα» στην ρευ­στό­τητα των ταμείων, αφε­τέ­ρου το μακρο­χρό­νιο ανα­λο­γι­στικό έλλειμμα, τοπο­θε­τούν το «ασφα­λι­στικό» μεταξύ των ανα­γκαίων μεταρ­ρυθ­μί­σεων.

Η κατά­σταση στα ταμεία είναι οριακή. «Υπάρ­χουν ταμεία που έχουν πρό­βλημα ρευ­στό­τη­τας, όπως είναι ο ΟΑΕΕ, και ταμεία που έχουν πρό­βλημα περιου­σίας, όπως το ΙΚΑ» δηλώνει στο Εuro2day.gr υψη­λό­βαθμο στέ­λε­χος της Γενικής Γραμ­μα­τείας Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης.

Η κρατική χρη­μα­το­δό­τηση για το 2015 έχει περιο­ρι­στεί στα 9,6 δισ. ευρώ, από 11 δισ. ευρώ τον προη­γού­μενο χρόνο. Μόνο τους τελευ­ταί­ους μήνες, από την προ­κή­ρυξη των εκλογών και μετά, τα έσοδα των ασφα­λι­στι­κών ταμείων από ρυθ­μί­σεις χρεών, υπο­χώ­ρη­σαν κατά 18%.

Τα επίσημα στοι­χεία των προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών των ασφα­λι­στι­κών ταμείων δεί­χνουν «τρύπα» 1,2 δισ. ευρώ (μετά από προ­σαρ­μο­γές που έγιναν από την προη­γού­μενη ηγεσία του υπουρ­γείου Εργα­σίας), ενώ τα νέα μέτρα που έχει εξαγ­γεί­λει η κυβέρ­νηση για ανα­στολή εφαρ­μο­γής των δια­τά­ξεων που οδηγούν σε μειώ­σεις συντά­ξεων, κατάρ­γηση της βασικής – ανα­λο­γι­κής σύντα­ξης και κατα­βολή της 13ης σύντα­ξης στους χαμη­λο­συ­ντα­ξιού­χους, εκτι­μά­ται ότι θα δημιουρ­γή­σουν πρό­σθετο έλλειμμα της τάξης του 1 δισ. ευρώ.

Το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα ρευ­στό­τη­τας φαί­νε­ται πως αντι­με­τω­πί­ζει ο ΟΑΕΕ, καθώς εκτι­μά­ται ότι τα έσοδα από εισφο­ρές ανέρ­χο­νται σε 260 εκατ. ευρώ το δίμηνο, όταν οι μηνιαίες ανάγκες για την πληρωμή συντά­ξεων, ξεπερ­νούν τα 250 εκατ. ευρώ.

Μικρό­τερο πρό­βλημα ταμεια­κής ρευ­στό­τη­τας, μέγιστο πρό­βλημα όμως περιου­σίας, αντι­με­τω­πί­ζει το ΙΚΑ, το οποίο για να πλη­ρώ­νει συντά­ξεις χρειά­ζε­ται περίπου 1 δισ. ευρώ κάθε μήνα, ποσό που μετά βίας “πιάνει” κάποιους μήνες του χρόνου, κυριο­λε­κτικά την τελευ­ταία μέρα.

Τον Ιανουά­ριο, σύμφωνα με τα στοι­χεία που δια­θέ­τουν στη Γενική Γραμ­μα­τεία Κοι­νω­νι­κών Ασφα­λί­σεων τα έσοδα του μεγα­λύ­τε­ρου ασφα­λι­στι­κού φορέα της χώρας ανήλθαν σε 958 εκατ. ευρώ, στα ίδια δηλαδή επίπεδα με τον Ιανουά­ριο του 2014, παρ’ ότι η συμ­με­τοχή στη νέα ρύθμιση χρεών εμφα­νί­ζει σημάδια κόπωσης.

Η ανα­λο­γι­στική μελέτη

Αλλά και η μακρο­χρό­νια εικόνα των ασφα­λι­στι­κών ταμείων δεν είναι καλή. Η μελέτη που ολο­κλη­ρώ­θηκε κατά τη θητεία της προη­γού­με­νης κυβέρ­νη­σης έχει όμως παρα­δο­θεί και στη νέα ηγεσία του υπουρ­γείου, δείχνει ότι και η ανα­λο­γι­στική ισορ­ρο­πία στο σύστημα κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης είναι εύθραυ­στη, καθώς η παρα­μι­κρή παρέκ­κλιση από τις δεσμεύ­σεις του παρελ­θό­ντος αλλά και τις παρα­δο­χές για το μέλλον, μπορεί να τινάξει το σύστημα στον αέρα.

Τα στοι­χεία είναι άκρως απο­κα­λυ­πτικά για το μέλλον του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος στην Ελλάδα τα επόμενα 45 χρόνια, ιδιαί­τερα δε, για τα επόμενα κρίσιμα 5 χρόνια, έως το 2020.

Το άκρως ανη­συ­χη­τικό μάλιστα, είναι ότι η μελέτη έχει ως βασική της παρα­δοχή την πλήρη εφαρ­μογή όλων των μνη­μο­νια­κών δια­τά­ξεων, όλων δηλαδή των δια­τά­ξεων που προ­τί­θε­ται να «ξηλώσει» άμεσα, η νέα κυβέρ­νηση, και δείχνει ότι οι δαπάνες για τη βασική – ανα­λο­γική σύνταξη και το ΕΚΑΣ (όσο κατα­βάλ­λε­ται) κυμαί­νο­νται μεταξύ 15,7% και 15,5% του Ακα­θά­ρι­στου Εγχώ­ριου Προ­ϊ­ό­ντος (ΑΕΠ), πέριξ δηλαδή του 16% που ενερ­γο­ποιεί το… απα­γο­ρευ­τικό από την Ε.Ε.

Και αυτό γιατί ο νόμος 3863, του 2010, που έχει μπει στο στό­χα­στρο της νέας ηγεσίας στην κοι­νω­νική ασφά­λιση, προ­βλέ­πει ότι η κυβέρ­νηση οφείλει να λαμ­βά­νει όλα τα απαι­τού­μενα μέτρα ώστε το ύψος των δαπανών για συντά­ξεις, ως ποσοστό του ΑΕΠ, να μην υπερ­βαί­νει το περι­θώ­ριο αύξησης των 2,5 ποσο­στιαίων μονάδων του ΑΕΠ, με έτος ανα­φο­ράς το 2009. Οι δαπάνες για συντά­ξεις το 2009 ήταν 13,5% του ΑΕΠ, με απο­τέ­λε­σμα κάθε αύξηση άνω του 16% να σημαί­νει «κόκκινο συνα­γερμό» στην ελλη­νική κυβέρ­νηση αλλά και την Ε.Ε.

Μάλιστα, εντός του Φεβρουα­ρίου, η μελέτη θα πρέπει να περάσει από το Ageing Working Group – Ecofin (AWG) της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής.

Η μελέτη κατα­γρά­φει την πορεία των συντα­ξιο­δο­τι­κών δαπανών από το 2015 έως το 2060. Τα πρώτα 5 χρόνια, έως το 2020, έτος που σύμφωνα και με τους μελε­τη­τές ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί το λεγό­μενο «συντα­ξιο­δο­τικό baby boom», οι δαπάνες ξεκι­νούν από 15,7% του ΑΕΠ, ήτοι 29,6 δισ. ευρώ, μειώ­νο­νται ελά­χι­στα το 2016 (15,6% του ΑΕΠ ή 29,3 δισ. ευρώ), πέφτουν στο 15,3% το 2018 και κατα­λή­γουν σε 15,5% ήτοι 31,4 δισ. ευρώ το 2020.

Κινού­νται δηλαδή επι­κίν­δυνα κοντά στην περιοχή του +2,5% από το 13,5% του ΑΕΠ που ήταν το 2009, χωρίς όμως να το αγγί­ζουν.

Το 2025, οι δαπάνες για κάθε είδους συντά­ξεις (βασικές και αντα­πο­δο­τι­κές) εκτι­μώ­νται σε 34,6%, με ΑΕΠ της τάξης των 230 δισ. ευρώ, ήτοι 15% (+2% από το 2009). Αντί­στοιχα, το 2035 οι δαπάνες εκτι­μώ­νται σε 14,1% του ΑΕΠ, αγγί­ζο­ντας τα 45,6 δισ. ευρώ (με ΑΕΠ 324,1 δισ. ευρώ).

Τέλος, το μακρινό 2060, οι δαπάνες του κράτους προς τα ασφα­λι­στικά Ταμεία για την κάλυψη των συντα­ξιο­δο­τι­κών αναγκών, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι θα αντι­στοι­χούν στο 14,3% του ΑΕΠ, ήτοι 101,4 δισ. ευρώ, όταν το ΑΕΠ θα ανέρ­χε­ται σε 709 δισ. ευρώ.