Χαράλαμπος Λουκαράς: «Το Νότιο Αιγαίο είναι ένας πρώτος τουριστικός προορισμός που προσελκύει επενδύσεις!»

Τις εξε­λί­ξεις και προ­ο­πτι­κές που δίνουν στην περιοχή μας τα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία όπως το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027, το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και ο Ανα­πτυ­ξια­κός Νόμος, αναλύει σε συνέ­ντευξή του στην «δημο­κρα­τική» ο οικο­νο­μο­λό­γος, σύμ­βου­λος επεν­δύ­σεων και μέλος του Εμπο­ρι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Δωδε­κα­νή­σου, κ. Χαρά­λα­μπος Λου­κα­ράς.

Έχει ενδια­φέ­ρον το γεγονός πως το Νότιο Αιγαίο έχει ανα­δει­χθεί σε έναν ιδιαί­τερα ελκυ­στικό επεν­δυ­τικό προ­ο­ρι­σμό που προ­σελ­κύει ξένες επεν­δύ­σεις, ενώ τα νέα προ­γράμ­ματα στην εποχή μετά τον κορω­νοϊό, δίνουν πολλές ευκαι­ρίες στις επι­χει­ρή­σεις (από τις πιο μικρές έως τις πιο μεγάλες) για ανα­βάθ­μιση, επέ­κταση και αλλαγές.

«Η μετά-Covid εποχή, λει­τουρ­γεί σαν ‘ελατήριο’. Αυτό το εισπρά­ξαμε ήδη στον κλάδο του του­ρι­σμού και το εισπράτ­τουμε εδώ και ενάμιση περίπου χρόνο, στο επίπεδο των επεν­δύ­σεων –ειδικά των ξένων κεφα­λαίων που θέλουν να επεν­δύ­σουν στην Ελλάδα…», ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά ο κ. Λου­κα­ράς, καθώς η χώρα μας έχει πλέον μπει στην περίοδο της ανά­πτυ­ξης και των επεν­δύ­σεων.

• Κύριε Λουκαρά, μιλήστε μας για τις εξε­λί­ξεις με το ΕΣΠΑ 2021-2027. Είναι ένα θέμα που το ακούμε κι έχει κεντρί­σει το ενδια­φέ­ρον.

Ξεκι­νούν οι πρώτες δύο προ­κη­ρύ­ξεις του νέου ΕΣΠΑ 2021-2027, οι οποίες έχουν ένα συνο­λικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 1 δις ευρώ. τα 700 εκ. ευρώ αφορούν στην ‘πράσινη μετάβαση’ (ουσια­στικά αφορούν τις επι­χει­ρή­σεις που θα μπουν στη δια­δι­κα­σία εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας και γενικά στη δια­χεί­ριση του κόστους και ό,τι έχει να κάνει με τη φιλι­κό­τητα προς το περι­βάλ­λον). Αυτό απευ­θύ­νε­ται σε όλους τους κλάδους της οικο­νο­μίας: εμπόριο, υπη­ρε­σίες, μετα­ποί­ηση, του­ρι­σμός κ.λπ. για να μπο­ρέ­σουν να ανα­βαθ­μι­στούν περι­βαλ­λο­ντικά. Αυτό, προ­φα­νώς έχει να κάνει με κτη­ρια­κές παρεμ­βά­σεις και με μηχα­νο­λο­γικό εξο­πλι­σμό. Αυτή είναι η πρώτη πρό­σκληση του νέου ΕΣΠΑ 2021-2027 ενώ η δεύτερη, η οποία έρχεται μέσα στο Δεκέμ­βρη, αφορά στον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό. Έχει να κάνει με τρεις υπο-δράσεις ανάλογα με το μέγεθος της παρέμ­βα­σης που θέλει να κάνει μια επι­χεί­ρηση για την ανα­βάθ­μισή της, τεχνο­λο­γικά. Αυτή η προ­κή­ρυξη είναι προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 300 εκ. ευρώ και αφορά στην τεχνο­λο­γική ανα­βάθ­μιση Μικρο­με­σαίων Επι­χει­ρή­σεων (ΜμΕ) και πάλι για όλους τους κλάδους –δεν εξαι­ρεί­ται κανένας κλάδος από αυτό.

Αυτές είναι οι δύο προ­κη­ρύ­ξεις για την νέα Προ­γραμ­μα­τική Περίοδο που περι­μέ­νουμε, οι οποίες είναι πολύ ενδια­φέ­ρου­σες αφενός λόγω της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού, αφε­τέ­ρου λόγω της κατά­στα­σης που έχει δημιουρ­γη­θεί με το ενερ­γειακό κόστος και ανα­γκα­στικά, το σύνολο των επι­χει­ρή­σεων πρέπει να προβεί σε κάποιες παρεμ­βά­σεις προς αυτές τις κατευ­θύν­σεις. Έρχο­νται λοιπόν αυτά τα εργα­λεία, για να ‘απαλύνουν’ το κόστος της παρέμ­βα­σης που θα κάνουν.

• Μιλήστε μας για το Ταμείο Ανά­καμ­ψης. Περί τίνος πρό­κει­ται και σε ποιους απευ­θύ­νε­ται;

Την ίδια ώρα με το νέο ΕΣΠΑ 2021-2027, βρί­σκο­νται στα ‘σκαριά’ της προ-δημοσίευσης, δύο πολύ μεγάλες δράσεις από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης. Είναι ένας… ‘κουβάς’ χρη­μά­των που δημιουρ­γή­θηκε ως απόρ­ροια της κρίσης της παν­δη­μίας για όλα τα κράτη – μέλη της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Η Ελλάδα ήταν η δεύτερη χώρα, η οποία κατά­φερε και πέτυχε την έγκριση του συγκε­κρι­μέ­νου προ­γράμ­μα­τος –ουσια­στικά πρό­κει­ται για ένα δεύτερο ΕΣΠΑ που τρέχει παράλ­ληλα με το ΕΣΠΑ. Περι­λαμ­βά­νει πιο εξει­δι­κευ­μέ­νες δράσεις και απευ­θύ­νε­ται σε επεν­δύ­σεις αιχμής –συγκε­κρι­μέ­νους πυλώνες. Παρ’ όλα αυτά, τρέχουν ακόμη δύο δράσεις επι­δο­τή­σεων για επι­χει­ρή­σεις και πάλι για όλους τους κλάδους: ο ένας ονο­μά­ζε­ται ‘Εξοικονομώ’ για τις επι­χει­ρή­σεις, έχει ειδικό πρό­γραμμα για τον Του­ρι­σμό (κάτι που ενδια­φέ­ρει πολύ την δική μας περιοχή) και έχει θέσει όριο κλί­μα­κας. Δηλαδή δεν απευ­θύ­νε­ται σε πολύ μεγάλα ξενο­δο­χεία ή επι­χει­ρή­σεις, αλλά σε μικρά κατα­λύ­ματα (π.χ. μέχρι 50 δωμάτια/100 κλίνες), είναι πιο ευέ­λι­κτο και δίνει τη δυνα­τό­τητα σε μικρούς νησιω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, να κάνουν αλλαγές όπως να αλλά­ξουν κλι­μα­τι­σμό, να βάλουν φωτο­βολ­ταϊκά, να κάνουν θερ­μο­μο­νώ­σεις και μια σειρά από παρεμ­βά­σεις, γενι­κό­τερα με επι­δό­τηση έως και 50%.

Ακόμη μία δράση ονο­μά­ζε­ται ‘Έξυπνη Μεταποίηση’ (αφορά μόνον στον κλάδο της βιο­μη­χα­νίας) όπου ενι­σχύει επεν­δυ­τικά σχέδια ανα­βάθ­μι­σης ώστε να ακο­λου­θή­σουν τις εξε­λί­ξεις.

• Είναι σημα­ντικά χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία. Τι γίνεται με τον Ανα­πτυ­ξιακό Νόμο;

Μαζί με όλα όσα ανέφερα, είναι σε εξέλιξη και ο Ανα­πτυ­ξια­κός Νόμος. Η πρώτη πρό­σκληση έκλεισε στις 31 Οκτω­βρίου που αφο­ρούσε στις επεν­δύ­σεις σχετικά με την μετα­ποί­ηση.

Στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, υπο­βλή­θη­καν τρία επεν­δυ­τικά σχέδια συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 11 εκ. ευρώ.

Στις 5 Δεκεμ­βρίου λήγει η μεγάλη πρό­σκληση για τον Του­ρι­σμό, που αφορά ουσια­στικά στις ανα­βαθ­μί­σεις ξενο­δο­χεια­κών μονάδων και τις ιδρύ­σεις νέων. Εκεί, κατα­γρά­φε­ται πολύ μεγάλη ζήτηση. Δυστυ­χώς όμως, η δημόσια δαπάνη δεν είναι πάρα πολύ μεγάλη. Υπάρχει μια εκτί­μηση ότι ένα μεγάλο μέρος των επεν­δυ­τι­κών σχεδίων να μην μπο­ρέ­σουν να χρη­μα­το­δο­τη­θούν. Είναι συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 150 εκ. ευρώ για όλη την Ελλάδα και πιθανόν, η ζήτηση να ξεπε­ρά­σει το μισό δισε­κα­τομ­μύ­ριο ευρώ. Οπότε εκεί, δεν θα μπο­ρέ­σουν να ικα­νο­ποι­η­θούν όλα τα επεν­δυ­τικά σχέδια.

Όμως, υπάρ­χουν και καλά νέα: εκεί ακριβώς, έρχεται το Ταμείο Ανά­καμ­ψης, ξανά, με έναν άλλο άξονα που έχει να κάνει με τα επι­δο­τού­μενα δάνεια τα οποία θα είναι με σχεδόν μηδε­νικό επι­τό­κιο και δίδο­νται από τις τρά­πε­ζες, κατόπιν έγκρι­σης και αξιο­λό­γη­σης ανε­ξάρ­τη­των αξιο­λο­γη­τών (δηλαδή, το κράτος δεν εμπλέ­κε­ται σε αυτή την δια­δι­κα­σία, αφού τους έχει απο­δώ­σει ήδη τους πόρους αυτούς για να τα δια­θέ­σουν στα επεν­δυ­τικά αυτά σχέδια). Το θετικό σε αυτό, είναι ότι ΔΕΝ έχει ημε­ρο­μη­νία λήξης. Είναι συνέ­χεια ανοιχτό, είναι εμπρο­σθο­βα­ρές (δηλαδή, τα χρήματα πρέπει να απορ­ρο­φη­θούν άμεσα γιατί το Ταμείο Ανά­καμ­ψης σαν πρό­γραμμα δεν έχει την ίδια διάρ­κεια με το ΕΣΠΑ).

• Ακούμε και δια­βά­ζουμε ότι η Ελλάδα είναι ελκυ­στική ως προς την προ­σέλ­κυση επεν­δύ­σεων. Εξη­γεί­στε μας τον λόγο.

Κοι­τάξτε, η Ελλάδα αυτή την στιγμή έχει να απορ­ρο­φή­σει ένα πολύ μεγάλο ποσό χρη­μά­των (και από τα δύο αυτά προ­γράμ­ματα, το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανά­καμ­ψης) που απαιτεί ωρι­μό­τητα, απαιτεί έτοιμα επεν­δυ­τικά σχέδια, απαιτεί ίδια κεφά­λαια. Είναι μια πολύ μεγάλη πρό­κληση για την χώρα μας, στα επόμενα πέντε με έξι χρόνια, να κατα­φέ­ρει να βάλει στην οικο­νο­μία ένα τόσο μεγάλο ποσό επεν­δύ­σεων –τόσο ιδιω­τι­κών όσο και δημο­σίων. Επίσης, όλο το σύστημα που τα υπο­στη­ρί­ζει όπως οι τρά­πε­ζες, οι υπη­ρε­σίες των υπουρ­γείων, οι σύμ­βου­λοι, οι μελε­τη­τές, οι μηχα­νι­κοί ακόμη και οι εργα­ζό­με­νοι, αφού θα απαι­τη­θεί πολύς κόσμος για να εργα­στεί.

Αυτή την στιγμή έχουμε ήδη ξεκι­νή­σει και μέχρι το τέλος του 2023, θα έχουμε προ­χω­ρή­σει σε μια πολύ μεγάλη ‘βεντάλια’ προ­γραμ­μά­των χρη­μα­το­δό­τη­σης από πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις έως και τις πολύ μεγάλες επι­χει­ρή­σεις.

• Συνεπώς, η μετά-Covid εποχή, είναι πολλά υπο­σχό­μενη…

Η μετά-Covid εποχή., λει­τουρ­γεί σαν ‘ελατήριο’. Αυτό το εισπρά­ξαμε ήδη στον κλάδο του του­ρι­σμού και το εισπράτ­τουμε εδώ και ενάμιση περίπου χρόνο, στο επίπεδο των επεν­δύ­σεων –ειδικά των ξένων κεφα­λαίων που θέλουν να επεν­δύ­σουν στην Ελλάδα. Κι εμείς, είμαστε μάρ­τυ­ρες σε αυτό καθώς υπάρχει πολύ έντονο ενδια­φέ­ρον να γίνουν ξένες επεν­δύ­σεις στην χώρα μας, που θεω­ρεί­ται ένας… ‘must’ επεν­δυ­τι­κός προ­ο­ρι­σμός!

• Η δική μας περιοχή, το Νότιο Αιγαίο, τα νησιά, έχουν πολλές προ­ο­πτι­κές για να δεχτούν επεν­δύ­σεις;

Νομίζω πως σε όλους τους δείκτες που μαρ­τυ­ρούν κατά πόσο μια επέν­δυση είναι κερ­δο­φόρα ή όχι, το Νότιο Αιγαίο είναι σε προ­τε­ραιό­τητα. Σύμφωνα με τα στοι­χεία του 2021, η περιοχή αυτή έχει την μεγα­λύ­τερη κατά κεφαλή δαπάνη δια­νυ­κτέ­ρευ­σης σε όλη την Ελλάδα (ένας από τους σημα­ντι­κούς δείκτες). Συνεπώς είναι μία περιοχή η οποία αφήνει και τον μεγα­λύ­τερο κύκλο εργα­σιών –σε ανα­λο­γία με το μέγεθος της οικο­νο­μίας που είναι το Νότιο Αιγαίο. Δεν είναι τυχαίο ότι το Νότιο Αιγαίο είναι ένας πρώτος επεν­δυ­τι­κός προ­ο­ρι­σμός που προ­σελ­κύει επεν­δύ­σεις: οι επεν­δυ­τές π.χ. επι­λέ­γουν τα νησιά για να αγο­ρά­σουν ένα οικό­πεδο, μια επι­χεί­ρηση κ.ο.κ.