Χαράλαμπος Ψαράς: «Στόχος μας είναι στις 11 Σεπτεμβρίου να μην υπάρχει κανένα κενό σε κανένα νησί»

Σε έναν αγώνα δρόμου διαρκείας βρίσκεται η εκπαιδευτική διοίκηση στο Νότιο Αιγαίο, προκειμένου το πρώτο κουδούνι της νέας σχολικής χρονιάς να βρει τις τάξεις πλήρως στελεχωμένες. Ο περιφερειακός διευθυντής Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Νοτίου Αιγαίου, κ. Χαράλαμπος Ψαράς, ανοίγει τα χαρτιά του σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη ενόψει της επόμενης σχολικής χρονιάς.
Μιλά για τους 584 νέους μόνιμους διορισμούς στην περιφέρεια, εκ των οποίων οι 245 αφορούν στα Δωδεκάνησα, τον κρίσιμο ρόλο της διετούς παραμονής των εκπαιδευτικών στα νησιά, αλλά και τη δυναμική κάλυψης των αναγκών μέσω προσλήψεων αναπληρωτών.
Παράλληλα, απαντά με ειλικρίνεια και ρεαλισμό στον δημόσιο διάλογο γύρω από τις αναστολές λειτουργίας σχολικών μονάδων, ξεκαθαρίζοντας το τοπίο για το δημογραφικό και τη σταθερή βούληση της Πολιτείας να στηρίξει τα μικρά νησιά και τις απομακρυσμένες κοινότητες.
• Κύριε Ψαρά, βρισκόμαστε στην καρδιά του Αυγούστου και η προετοιμασία για την νέα σχολική χρονιά κορυφώνεται. Ποια είναι η εικόνα αναφορικά με τους μόνιμους διορισμούς στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου;
Βρισκόμαστε πράγματι σε πλήρη κινητοποίηση καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού. Όλα τα στελέχη της εκπαιδευτικής διοίκησης επεξεργαζόμαστε τις απαραίτητες υπηρεσιακές μεταβολές, ώστε με το πρώτο κουδούνι να είμαστε απόλυτα έτοιμοι. Για το Νότιο Αιγαίο ανακοινώθηκαν συνολικά 584 μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών στη Γενική και την Ειδική Αγωγή. Από αυτούς, οι 245 κατευθύνονται στα Δωδεκάνησα, με την κατανομή να διαμορφώνεται σε 112 θέσεις στην Πρωτοβάθμια και 133 στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα θετική εξέλιξη που ενισχύει ουσιαστικά το έμψυχο δυναμικό των νησιών μας.
• Ποιο είναι το ακριβές χρονοδιάγραμμα για την τοποθέτηση των νέων εκπαιδευτικών και πότε θα ολοκληρωθεί η ανάληψη υπηρεσίας;
Οι διαδικασίες τρέχουν με εντατικούς ρυθμούς. Ένα μέρος των απαραίτητων υπηρεσιακών διαδικασιών δρομολογείται αυτές τις ημέρες, γύρω από τον Δεκαπενταύγουστο, και αμέσως μετά, μετά τις 20 με 25 Αυγούστου, οι συνάδελφοι θα αναλάβουν υπηρεσία και θα δηλώσουν τις προτιμήσεις τους για τις συγκεκριμένες σχολικές μονάδες. Μέχρι τα τέλη Αυγούστου οι Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης θα έχουν πλήρη και σαφή εικόνα για τα πραγματικά λειτουργικά κενά που απομένουν, ώστε αυτά να δηλωθούν έγκαιρα στο Υπουργείο Παιδείας και να καλυφθούν από την πρώτη φάση των αναπληρωτών στις αρχές Σεπτεμβρίου.
• Καλύπτουν οι 584 μόνιμοι διορισμοί το σύνολο των πραγματικών αναγκών της περιοχής σας ή παραμένει η ανάγκη για μεγάλο αριθμό αναπληρωτών;
Είναι σημαντικό να γίνει σαφής η διάκριση ανάμεσα στα οργανικά και τα λειτουργικά κενά. Το Υπουργείο Παιδείας κινείται πλέον σταθερά στον κανόνα της αναλογίας «ένα προς ένα», δηλαδή για κάθε αποχώρηση λόγω συνταξιοδότησης να πραγματοποιείται ένας μόνιμος διορισμός, κάτι που ξεπερνά τους περιορισμούς παλαιότερων ετών. Ωστόσο, οι μόνιμοι διορισμοί καθορίζονται σε κεντρικό επίπεδο με βάση τις δημοσιονομικές δυνατότητες και τις συνταξιοδοτήσεις. Τα πραγματικά λειτουργικά κενά σε μια νησιωτική περιοχή είναι συνήθως περισσότερα από τις συνταξιοδοτήσεις. Οι μόνιμοι διορισμοί καλύπτουν σημαντικό τμήμα των οργανικών κενών, αλλά η πλήρης εξισορρόπηση επιτυγχάνεται πάντα συνδυαστικά με τους αναπληρωτές εκπαιδευτικούς.
• Πόσο συμβάλλει ο θεσμός του μόνιμου διορισμού στη σταθερότητα των σχολείων μας στα νησιά;
Η συμβολή είναι καταλυτική. Οι νεοδιοριζόμενοι εκπαιδευτικοί αναλαμβάνουν τη δέσμευση να παραμείνουν στην περιοχή τοποθέτησής τους για τουλάχιστον δύο έτη. Αυτή η διετής παραμονή δημιουργεί ένα απαραίτητο πλαίσιο σταθερότητας. Δεν προσφέρει ασφάλεια μόνο στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς για τον προγραμματισμό της ζωής τους, αλλά πρωτίστως στους μαθητές, στις μαθήτριες και στις τοπικές κοινωνίες των νησιών μας. Η συνέχεια στην εκπαιδευτική διαδικασία και η οικοδόμηση σταθερών σχέσεων εμπιστοσύνης μέσα στη σχολική κοινότητα είναι ανεκτίμητης αξίας για τα νησιά μας.

• Ποιος είναι ο κεντρικός επιχειρησιακός στόχος για την πρώτη ημέρα έναρξης των μαθημάτων;
Ο στόχος μας είναι ξεκάθαρος και αδιαπραγμάτευτος: Στις 11 Σεπτεμβρίου, την ημέρα του αγιασμού, να μην υπάρχει κανένα πρωινό κενό σε κανένα μικρό ή μεγάλο νησί του Νοτίου Αιγαίου. Εργαζόμαστε μεθοδικά ώστε τα σχολεία μας, από το πιο κεντρικό λύκειο της Ρόδου μέχρι το πιο απομακρυσμένο δημοτικό των μικρών νησιών, να ξεκινήσουν τη λειτουργία τους με πλήρη επάρκεια διδακτικού προσωπικού.
• Τις τελευταίες ημέρες είδαν το φως της δημοσιότητας αναφορές για αναστολή λειτουργίας 11 σχολικών μονάδων στα Δωδεκάνησα. Τι ακριβώς συμβαίνει με αυτές τις περιπτώσεις;
Είναι απόλυτα φυσικό η επικαιρότητα να ανακυκλώνει ειδήσεις, όμως οφείλουμε να ενημερώνουμε τους πολίτες με τη μέγιστη ακρίβεια. Δεν πρόκειται για σχολεία που έκλεισαν ξαφνικά φέτος. Αν ανατρέξει κανείς στα δημοσιεύματα των προηγούμενων ετών, την ίδια ακριβώς περίοδο, θα διαπιστώσει ότι πρόκειται για τις ίδιες σχολικές μονάδες που βρίσκονται σε αναστολή εδώ και χρόνια λόγω έλλειψης μαθητικού δυναμικού. Κάθε χρόνο τέτοια εποχή, η Περιφερειακή Διεύθυνση καταγράφει την υφιστάμενη κατάσταση και ενημερώνει το Υπουργείο Παιδείας, το οποίο με τη σειρά του εκδίδει θεσμικά και δημόσια τις σχετικές αποφάσεις αναστολής. Είναι μια τυπική διοικητική διαδικασία που επαναλαμβάνεται ετησίως και δεν αποτελεί αιφνίδιο γεγονός.
• Για ποιους λόγους οδηγούνται αυτά τα σχολεία σε αναστολή λειτουργίας;
Ο βασικός λόγος είναι η έλλειψη μαθητών, σε συνδυασμό με τις επιλογές των ίδιων των οικογενειών. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του δημοτικού σχολείου στην Κρητηνία της Ρόδου. Εδώ και χρόνια, οι γονείς της περιοχής επιλέγουν να εγγράφουν τα παιδιά τους στη γειτονική μεγαλύτερη σχολική μονάδα της Έμπωνας, η οποία είναι πολυθέσια και παρέχει περισσότερα τμήματα, εκπαιδευτικές δραστηριότητες και δυνατότητες κοινωνικοποίησης. Το ίδιο συμβαίνει και σε άλλες περιπτώσεις, όπως σε συγκεκριμένα σχολεία στην Κάρπαθο ή σε άλλα σημεία του νομού. Όταν δεν υπάρχουν εγγεγραμμένοι μαθητές, η πολιτεία οφείλει τυπικά να αναστείλει τη λειτουργία της μονάδας.
• Τι ρόλο παίζει το δημογραφικό πρόβλημα στη λειτουργία των σχολείων της περιφέρειάς μας;
Το δημογραφικό είναι αναμφισβήτητα μια εθνική πρόκληση. Παρατηρούμε μια σταδιακή μείωση του μαθητικού πληθυσμού, η οποία ωστόσο εξελίσσεται με μικρά ποσοστά κάθε χρόνο και δεν προκαλεί ξαφνικές καταρρεύσεις από τη μία μέρα στην άλλη. Εμείς, ως εκπαιδευτική διοίκηση, δεν αντιμετωπίζουμε τα σχολεία με στενά λογιστικά κριτήρια. Η βούλησή μας είναι ξεκάθαρη: Θέλουμε σχολικές μονάδες σε όλα τα νησιά μας. Η παρουσία του σχολείου αποτελεί πυρήνα ζωής, πολιτισμού και ελπίδας για τις τοπικές κοινωνίες, ιδιαίτερα στα μικρά και ακριτικά νησιά.
• Εάν σε κάποιο χωριό ή νησί αυξηθεί ξανά ο αριθμός των παιδιών, υπάρχει η δυνατότητα να επαναλειτουργήσει ένα σχολείο που τελεί σε αναστολή;
Απολύτως. Η αναστολή λειτουργίας δεν είναι οριστικό κλείσιμο ή κατάργηση. Εάν αύριο στην Κρητηνία, σε ένα χωριό της Καρπάθου ή σε ένα μικρό νησί συγκεντρωθεί ο απαιτούμενος αριθμός μαθητών —ακόμα και δέκα παιδιά— και οι οικογένειες ζητήσουν τη λειτουργία του σχολείου, η υπηρεσία μας θα κινηθεί άμεσα για την επαναλειτουργία του. Η εκπαιδευτική διοίκηση είναι πάντοτε έτοιμη να στηρίξει κάθε τοπική κοινότητα. Στόχος μας παραμένει η διαρκής, ισχυρή εκπαιδευτική παρουσία σε κάθε γωνιά του Νοτίου Αιγαίου.