Με δέος και ευλάβεια το στόλισμα των Επιταφίων

Εντυ­πω­σια­κοί και πε­ρί­τε­χνοι ήταν και φέτος οι Επι­τά­φιοι στις εκ­κλη­σί­ες της Ρόδου. Την Με­γά­λη Πέμ­πτη αμέ­σως μετά το πέρας της ακο­λου­θί­ας των Παθών, δε­κά­δες πι­στοί συμ­με­τεί­χαν στον στο­λι­σμό των επι­τα­φί­ων χρη­σι­μο­ποιώ­ντας πα­νέ­μορ­φα, πο­λύ­χρω­μα και ευω­δια­στά λου­λού­δια. Όπως πάντα, πολ­λές χι­λιά­δες λου­λού­δια προ­σφέρ­θη­καν για να στο­λί­σουν τους Επι­τά­φιους, ως επί το πλεί­στον από τους ενο­ρί­τες αλλά και από οι­κο­γέ­νειες.

Σε πολ­λές πε­ριο­χές της πό­λε­ως Ρόδου αλλά και στα χωριά, πολύς κό­σμος συ­γκε­ντρώ­θη­κε στους ναούς, όπου πα­ρέ­μει­ναν μέχρι και τα ξη­με­ρώ­μα­τα. Η ατμό­σφαι­ρα κα­τα­νυ­κτι­κή και οι πι­στοί προ­σέρ­χο­νταν για να προ­σκυ­νή­σουν τους Επι­τά­φιους. Να ση­μειω­θεί πως οι ναοί πα­ρέ­μει­ναν ανοι­χτοί όλη τη νύχτα από την Με­γά­λη Πέμ­πτη προς την Με­γά­λη Πα­ρα­σκευή, που τι­μού­με την ταφή του Κυ­ρί­ου Ημών Ιησού Χρι­στού.

Η «δ» και φέτος σε ένα δια­φο­ρε­τι­κό οδοι­πο­ρι­κό, πέ­ρα­σε από όλους σχε­δόν τους ιε­ρούς ναούς της πό­λε­ως Ρόδου, απο­τύ­πω­σε τους πα­νέ­μορ­φους επι­τά­φιους που δη­μιούρ­γη­σαν οι πι­στοί με ελ­πί­δα και προ­σμο­νή για ένα κα­λύ­τε­ρο αύριο. Πα­νέ­μορ­φα λου­λού­δια, όμορ­φα υφά­σμα­τα, κρύ­σταλ­λα, ξε­χω­ρι­στά υλικά, μα πιο πολύ η πίστη και η αγάπη των πι­στών, «έντυ­σαν» και φέτος τους επι­τά­φιους σε όλους τους ιε­ρούς ναούς του νη­σιού στην πόλη και στα χωριά μας. Κάθε επι­τά­φιος έχει τη δική του χάρη, κάθε ένας είναι ξε­χω­ρι­στός και ιδιαί­τε­ρος.

Κοι­μη­τή­ριο – Τα­ξιάρ­χης

Ο στο­λι­σμός του Επι­τα­φί­ου στον Ι.Ν. του Τα­ξιάρ­χη στο Κοι­μη­τή­ριο Ρόδου ήταν προ­σφο­ρά των οι­κο­γε­νειών των κ.κ. Κων­στα­ντί­νου Σπα­νού, Ευ­στρα­τί­ου Σπα­νού και Ιω­άν­νη Πάπ­που.

Τα λου­λού­δια ήταν ρόz με χρυσά φυλ­λώ­μα­τα. Στον στο­λι­σμό πήραν μέρος οι: Αφρο­δί­τη Νουα­ρά­κη, Κώ­στας Τρού­μπας, Βα­σί­λης Μαν­θέ­ος, Ρένα Σπα­νού, Πόπη Μάλτα, Χρι­στί­να Πάχου, Ελευ­θε­ρία Μα­ριο­πού­λου, Ευ­δο­κία Χα­τζη­νι­κή­τα, Καλ­λιό­πη Πα­που­τσή, Ιω­άν­νης Πάχος και Κυ­ριά­κος Πάχος.

Επί­σης μοι­ρά­στη­καν πάρα πολλά εδέ­σμα­τα προ­σφο­ρά του ζα­χα­ρο­πλα­στεί­ου ‘Συ­μια­κός’ αλλά και των κυ­ριών που στό­λι­σαν όλη νύχτα: γλυκά, μο­σχο­πού­γκια, ασου­ρές, αμυ­γδα­λω­τά, άρτος και κα­ρα­μέ­λες.

Άγιος Νε­κτά­ριος (Ρόδος)

Ο στο­λι­σμός του Επι­τα­φί­ου στον Ι.Ν. του Αγίου Νε­κτα­ρί­ου ήταν προ­σφο­ρά του αν­θο­πω­λεί­ου “Ζέρ­μπε­ρα”. Τα λου­λού­δια ήταν: ολ­λαν­δι­κό χρυ­σάν­θε­μο, ορ­χι­δέα, γυ­ψό­φυλ­λο φτέρη ει­σα­γω­γής και μυ­ριό­κλα­δο.

Στον στο­λι­σμό έλα­βαν μέρος: Φω­τει­νή Μα­γκα­φά, Χρή­στος Χα­τζη­μα­νέ­τας.

Άγιος Γε­ώρ­γιος Άνω

Ο στο­λι­σμός του Επι­τα­φί­ου στον Ι.Ν. του Αγίου Γε­ωρ­γί­ου Άνω ήταν προ­σφο­ρά των ενο­ρι­τών.

Στον στο­λι­σμό πήραν μέρος οι: Γιάν­νης Μισός, Τσα­μπί­κα Αμπε­λά και Ανα­στά­σης Κε­ρά­τσης.

Άγιος Φα­νού­ριος

Ο στο­λι­σμός του Επι­τα­φί­ου στον Άγιο Φα­νού­ριο έγινε από την Ανα­στα­σία Κυ­ρί­τση με επι­μέ­λεια του εφη­μέ­ριου πα­τέ­ρα Μι­χα­ήλ Κρη­τι­κού. Τα λου­λού­δια ήταν άσπρα και ροζ φυλ­λώ­μα­τα και κρί­νοι.

 

Άγιος Πα­ντε­λε­ή­μο­νας Π. Πόλη

Ο στο­λι­σμός του Επι­τα­φί­ου στον Άγιο Πα­ντε­λε­ή­μο­να ήταν προ­σφο­ρά δύο οι­κο­γε­νει­ιών που ήθε­λαν να δια­τη­ρή­σουν την ανω­νυ­μία τους.

Τα λου­λού­δια ήταν από το αν­θο­πω­λείο “Εντερ­φλά­ου­ερ”, με τρια­ντά­φυλ­λα, λευ­κές ορ­χι­δέ­ες, χρυ­σάν­θε­μα και γυ­ψό­φυλ­λο.

Άγιος Δη­μή­τρης (κοι­μη­τή­ριο)

Στον Άγιο Δη­μή­τρη (παλιό κοι­μη­τή­ριο) τα λου­λού­δια ήταν προ­σφο­ρά της οι­κο­γέ­νειας Χα­τζη­νι­κή­τα. Ο στο­λι­σμός ήταν με χρυ­σάν­θε­μα και ορ­χι­δέ­ες.

Στον στο­λι­σμό πήραν μέρος οι: Ευ­δο­κία Χα­τζη­νι­κή­τα, Ει­ρή­νη Χα­τζη­νι­κή­τα, Ελευ­θε­ρία Ανα­στα­σί­ου, Στέλ­λα Μπάρ­κα, Σέβα Πα­πα­στα­μα­τί­ου και Κυ­ρια­κή Μπαρ­μπου­λή.

Αγία Ει­ρή­νη (Πα­νε­πι­στή­μιο Αι­γαί­ου)

Στην Αγία Ει­ρή­νη χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν για τον στο­λι­σμό του επι­τα­φί­ου μωβ και άσπρες ορ­χι­δέ­ες, λευκά κρίνα, γυ­ψό­φυλ­λο και φυλ­λώ­μα­τα. Τα άνθη ήταν δωρεά των Ανα­στα­σί­ου και Ιω­άν­νας Κων­στα­ντά­ρου από το αν­θο­πω­λείο των Κα­τε­ρί­νας και Μαί­ρης Χα­τζη­μα­νέτ­τα.

Στον στο­λι­σμό και στη δια­τή­ρη­ση των εθί­μων συ­νέ­βα­λαν ο εν­δο­κρι­νο­λό­γος Γε­ώρ­γιος Γε­ωρ­γάς, ο ξε­νο­δό­χος Χρή­στος Πα­πα­κυ­ρια­κού, ο Τσα­μπί­κος Κοζάς, οι Γε­ρά­σι­μος και Φαί­δρα Κοζά, οι οι­κο­γέ­νειες Τσα­μπί­κου και Δέ­σποι­νας Γιώρ­γαλ­λου, Γε­ωρ­γί­ου-Στερ­γού­λας Ελευ­θε­ρί­ου, Νι­κο­λέ­τας Ελευ­θε­ρί­ου.

Τον επι­τά­φιο στό­λι­σαν υπό την επί­βλε­ψη του εφη­μέ­ριου, Κυ­ριά­κου Μα­νέτ­τα και της πρε­σβυ­τέ­ρας Μαρ­γα­ρί­τας Πα­να­γή-Μα­νέτ­τα, οι κυ­ρί­ες Τσα­μπί­κα Αρα­μπα­ζή, Αλε­ξία Κα­τσι­μπρά­κη, Καλ­λιό­πη Ζα­χα­ριά­δη, Τσα­μπί­κα Γρύλ­λη, Μα­τί­να Πα­τσου­ρά­κη, Μαρία Ψα­ρο­μπά, Κυ­ρια­κή Κων­στα­ντά­ρου, Ρη­γο­πού­λα Κων­στα­ντά­ρου, Μαίρη Κό­ντου Κων­στα­ντά­ρου, Κων­στα­ντί­να Τσάρ­πα, Χρυ­σάν­θη Φω­τί­ου και Ιω­άν­να Θε­ο­λό­γου.

Στους πι­στούς προ­σφέρ­θη­καν νη­στί­σι­μα κε­ρά­σμα­τα και το πα­τρο­πα­ρά­δο­το ρό­φη­μα (κρι­μί­ζι).

Μη­τρό­πο­λη

Στην Μη­τρό­πο­λη τον επι­τά­φιο στό­λι­σε το αν­θο­πω­λείο “Λε­να­κά­κη”. Τα λου­λού­δια ήταν άσπρα και μωβ τρια­ντά­φυλ­λα, ορ­χι­δέ­ες και γυ­ψό­φυλ­λο.

Αγία Ανα­στα­σία

Στην Αγία Ανα­στα­σία ο στο­λι­σμός έγινε υπό την επί­βλε­ψη της εκ­κλη­σια­στι­κής επι­τρο­πής και της Αν­θού­λας Βε­λιά­δη. Τα λου­λού­δια ήταν ορ­χι­δέ­ες, τρια­ντά­φυλ­λα και βιο­λέ­τες.

Ιερός Ναός Με­τα­μορ­φώ­σε­ως Σω­τή­ρος Ια­λυ­σού

Τον επι­τά­φιο στό­λι­σαν οι: Μαίρη Πα­πα­στα­μα­τί­ου, Σέβη Μί­γκλη, Τσα­μπί­κα Αμπε­λιώ­τη, Κρί­στα Χα­ρα­λα­μπά­κη, Άννα Κο­τσά­κη.

Για τον στο­λι­σμό χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν λευκά και μωβ τρια­ντά­φυλ­λα, λευ­κές ορ­χι­δέ­ες, γυ­ψό­φυ­λο και φυλ­λώ­μα­τα. Τα άνθη ήταν δωρεά των ενο­ρι­τών/ενο­ρι­τισ­σών.

Ιερός Ναός Πα­να­γί­ας Φα­νε­ρω­μέ­νης (Ιξιά)

Στο στο­λι­σμό του επι­τα­φί­ου συμ­με­τεί­χαν οι Ανα­στα­σία Μαυ­ρο­θα­λασ­σί­δη, Μαρία Για­κου­μά­του, Στέλ­λα Βλα­χά­κη, Νίκος Ελευ­θε­ριά­δης, Μο­σχού­λα Θε­ου­λά­κη, Πα­ρα­σκευή Μαρ­τά­κη, Μι­χα­λί­τσα Σα­κά­τη, Πόπη Σα­κά­τη

Ιερός Ναός Ανα­λή­ψε­ως του Κυ­ρί­ου (Ανά­λη­ψη)

Τον στο­λι­σμό του επι­τα­φί­ου επι­με­λή­θη­καν οι Ει­ρή­νη Κέλλη, Ει­ρή­νη Σκουρ­μα­λά, Στα­μα­τία Ζα­ρά­κη, Δι­καία Πα­νό­γλου, Νε­κτα­ρία Πα­να­γιά, Δια­μά­ντω Απο­στο­λί­δη, Εμ­μα­νου­έ­λα Μα­ντι­κού, Δι­καία Πα­νό­γλου.

Χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν για τον στο­λι­σμό λευ­κές ορ­χι­δέ­ες, μωβ αθά­να­τα, γυ­ψό­φυλ­λο και κού­μα­ρα.

Ιερός Ναός Αγίου Ιω­άν­νη

Στο στο­λι­σμό του Επι­τα­φί­ου συμ­με­τεί­χαν οι Ανα­στα­σία, Στυ­λια­νή, Ευ­τυ­χία και Φιλιώ Ξε­πα­πα­δά­κη, Βα­σι­λι­κή Κρη­τι­κού και Μαρία Κρη­τι­κού.

Χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν για τον στο­λι­σμό ροζ τρια­ντά­φυλ­λα, λευ­κές ορ­χι­δέ­ες, σι­μπί­ντιουμ και γυ­ψό­φυλ­λο.

Ιερός Ναός Αγίων Αναρ­γύ­ρων

Οι γυ­ναί­κες της ενο­ρί­ας του Ιερού Ναού Αγίων Αναρ­γύ­ρων, επι­με­λή­θη­καν τον στο­λι­σμό του επι­τα­φί­ου μαζί με το αν­θο­πω­λείο «Γαρ­δέ­νια».

Τρια­ντά­φυλ­λα λευκά, μωβ ορ­χι­δέ­ες και διά­φο­ρα φυλ­λώ­μα­τα χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν για τον στο­λι­σμό.

Ιερός Ναός Ει­σο­δί­ων της Θε­ο­τό­κου-Νιο­χώ­ρι

Στον Ιερό Ναό Ει­σο­δί­ων της Θε­ο­τό­κου στο Νιο­χώ­ρι ανέ­λα­βε τον στο­λι­σμό το αν­θο­πω­λείο “Νάρ­κισ­σος”. Χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν κόκ­κι­να τρια­ντά­φυλ­λα, λευ­κές ορ­χι­δέ­ες, γυ­ψό­φυλ­λα και πε­ρί­τε­χνοι σταυ­ροί σε τρισ­διά­στα­τη εκτύ­πω­ση.

Ιερός Ναός Ευαγ­γε­λι­σμού  της Θε­ο­τό­κου

Οι Νίκος Γε­ωρ­γιά­δης, Φω­τει­νή Γε­ωρ­γιά­δη, Μάρ­κος Πα­γώ­νης και Βίκυ Σιά­φλα επι­με­λή­θη­καν τον στο­λι­σμό του επι­τα­φί­ου χρη­σι­μο­ποιώ­ντας λευ­κές ορ­χι­δέ­ες και φυλ­λώ­μα­τα.

Αγία Σκέπη

Τον στο­λι­σμό του επι­τα­φί­ου ανέ­λα­βε το αν­θο­πω­λείο “Λε­να­κά­κη”. Χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν λευκά και ροζ τρια­ντά­φυλ­λα, λευ­κές ορ­χι­δέ­ες, γυ­ψό­φυλ­λα και φυλ­λώ­μα­τα.

Ιερός Ναός Αγίου Δη­μη­τρί­ου στο Ρο­δί­νι

Τον επι­τά­φιο στό­λι­σαν η Μα­ρου­λία Σαβ­βα­τια­νού, η Ει­ρή­νη Κετσέ και η κα Κα­τε­ρί­να. Επι­λέ­χθη­καν για τον στο­λι­σμό τρια­ντά­φυλ­λα κόκ­κι­να, ζέρ­μπε­ρες κόκ­κι­νες, λί­λιουμ, γα­ρύ­φαλ­λα, άσπρα, κόκ­κι­να και μωβ, γυ­ψό­φυλ­λα και πρα­σι­νά­δες.

Αγία Πα­ρα­σκευή, Ια­λυ­σός

Τον στο­λι­σμό ανέ­λα­βε το αν­θο­πω­λείο “Αρά­λια”. Χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν μωβ και λευ­κές ορ­χι­δέ­ες, σομόν τρια­ντά­φυλ­λα, ροζ λί­λιουμ και φυλ­λώ­μα­τα.

Ιερός Ναός Κοι­μή­σε­ως της Θε­ο­τό­κου Ια­λυ­σού

Το αν­θο­πω­λείο “Αρά­λια” ανέ­λα­βε το στο­λι­σμό του επι­τα­φί­ου, ενώ συμ­με­τεί­χαν και οι Κούλα Μπαρ­δα­κά, Κα­τε­ρί­να Τού­μπα, Αρ­γυ­ρώ Αρ­να­ου­τά­κη. Το Σώμα του Χρι­στού, φρό­ντι­σε η κυρία Ανα­στα­σία Μα­στρο­βα­σί­λη.

Για το στο­λι­σμό του επι­τα­φί­ου χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν λευ­κές και μωβ ορ­χι­δέ­ες, τρια­ντά­φυλ­λα σωμόν και λευκά, αν­θού­ρια, γυ­ψό­φυλ­λα και φυλ­λώ­μα­τα.

Ιερός Ναός Πα­να­γί­ας Κα­θο­λι­κής Κρε­μα­στής

Στην Κρε­μα­στή, τους σταυ­ρούς του επι­τα­φί­ου στό­λι­σαν οι οι­κο­γέ­νειες των Μι­χά­λη Σο­κο­ρέ­λου, Κώστα Δρά­κου και Κα­τε­ρί­νας Καρ­δού­λια με την επι­μέ­λεια του Νίκου Στερ­γε­νά­κη. Τον υπό­λοι­πο στο­λι­σμό επι­με­λή­θη­κε το αν­θο­πω­λείο “Αρά­λια”. Επι­λέ­χθη­καν για τον στο­λι­σμό μωβ και λευ­κές ορ­χι­δέ­ες, ροζ λί­λιουμ, γυ­ψό­φυλ­λο και φυλ­λώ­μα­τα.

Ο στο­λι­σμός του Επι­τα­φί­ου στον Αρ­χάγ­γε­λο

Ο επι­τά­φιος στον Αρ­χάγ­γε­λο στο­λί­ζε­ται το πρωί στις 8 της με­γά­λης Πα­ρα­σκευ­ής και τε­λειώ­νει στις 1 το με­ση­μέ­ρι, οπότε αρ­χί­ζει η ακο­λου­θία των με­γά­λων ωρών και της απο­κα­θή­λω­σης. Τη­ρεί­ται πιστά η πα­ρά­δο­ση της εκ­κλη­σί­ας στον Αρ­χάγ­γε­λο, καθώς η σταύ­ρω­ση του Χρι­στού έγινε στις 9 το πρωί της Με­γά­λης Πα­ρα­σκευ­ής και κα­τέ­λη­ξε στις 3 το από­γευ­μα (την ένατη ώρα).

Προη­γού­νται σύμ­φω­να με το έθιμο οι άντρες στο στό­λι­σμα του επι­τα­φί­ου. Με σφι­χτο­κέ­φα­λα (λε­βά­ντα) και δε­ντρο­λί­βα­νο στο­λί­ζουν το κου­βού­κλιο του επι­τα­φί­ου και ακο­λου­θούν οι γυ­ναί­κες για τον τε­λι­κό διά­κο­σμο.

Τις πρώ­τες πρω­ι­νές ώρες του με­γά­λου Σαβ­βά­του γί­νε­ται η έξο­δος του επι­τα­φί­ου που σχε­τί­ζε­ται με την θε­ό­σω­μο ταφή του.

Μόνο μια φορά απα­γο­ρεύ­τη­κε η έξο­δος του επι­τα­φί­ου κατά το έτος 1926 από τους Ιτα­λούς κα­τα­κτη­τές οι οποί­οι εδέ­χθη­σαν σω­μα­τι­κή βία από τους προ­γό­νους μας Αρ­χαγ­γε­λί­τες με απο­τέ­λε­σμα να μην μπο­ρέ­σει να γίνει η επι­θυ­μία τους πράξη. Εκτο­τε γί­νε­ται η έξο­δος του επι­τα­φί­ου στις 04:30 το πρωί του με­γά­λου Σαβ­βά­του σε ολό­κλη­ρο τον οι­κι­σμό του Αρ­χαγ­γέ­λου. Όλοι πα­ρα­μέ­νουν ξά­γρυ­πνοι για να ζή­σουν το τε­λε­τουρ­γι­κό.

Οι νέοι του Αρ­χαγ­γέ­λου ανα­βιώ­νουν το έθιμο και συ­νε­χί­ζουν πιστά να ζουν το θείο δράμα και να προσ­δο­κούν την Ανά­στα­ση συμ­με­τέ­χο­ντας σε όλα τα έθιμα της με­γά­λης εβδο­μά­δας, για αυτό και θε­ω­ρεί­ται η …γιορ­τή των Νέων.

Μα­λώ­να

Το στό­λι­σμα του Επι­τα­φί­ου στον Ιερό Ναό Αγίου Γε­ωρ­γί­ου Μα­λώ­νας έγινε χθες το πρωί, υπό την επί­βλε­ψη του Ανα­στα­σί­ου Κού­κου­λα και τη συμ­με­το­χή των κυ­ριών Του­λής Τσά­τσου, Γε­ωρ­γί­ας Σαρρή, Ανθής Κα­ρα­γιάν­νη, Ει­ρή­νης Το­του­λί­δη, Μα­ρί­ας Μα­χρα­μά – Κιέκα, Γε­ωρ­γί­ας Ατα­λιώ­τη, Χρυ­σάν­θης Αγ­γιού, Φιφής Χα­τζη­μα­νώ­λη και Φλώ­ρας Πετρά.

Χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν λου­λού­δια που έφε­ραν νοι­κο­κυ­ρές από τα σπί­τια τους καθώς και ποι­κι­λία από τα θερ­μο­κή­πια του Μα­νώ­λη Χα­τζη­μα­νώ­λη με­τα­ξύ των άλλων τρια­ντά­φυλ­λα, γα­ρύ­φαλ­λα, βιο­λέ­τες και κρί­νοι.

Μά­σα­ρη

Ο Επι­τά­φιος στο χωριό των Μα­σά­ρων “ντύ­νε­ται” από τα ξη­με­ρώ­μα­τα της Με­γά­λης Πα­ρα­σκευ­ής και φέτος στο­λί­στη­κε με διά­φο­ρα λου­λού­δια. Βα­σι­κό είναι το γα­ρύ­φαλ­λο σε χρώμα λευκό και σε διά­φο­ρες απο­χρώ­σεις. Επί­σης υπάρ­χει άσπρο χρυ­σάν­θε­μο, λευ­κές και μοβ ορ­χι­δέ­ες στην κα­μά­ρα, πρα­σι­νά­δα στην κο­ρυ­φή και τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά στε­φά­νια από αν­θούς πορ­το­κα­λιάς στον Σταυ­ρό.

Τον Επι­τά­φιο στό­λι­σαν μι­κροί και με­γά­λοι του χω­ριού, άντρες και γυ­ναί­κες υπό την κα­θο­δή­γη­ση των Πα­πα­νι­κό­λα Στα­μά­τη, Κα­τσου­ρού Τσα­μπί­κας & Μου­δά­τσου Ει­ρή­νης που ανα­πλη­ρώ­νουν τον αεί­μνη­στο Βα­σί­λειο Κουρ­ζά­κη.