Τι αλλάζει με το νέο νομοσχέδιο για τη χορήγηση στεγαστικής αρωγής μετά από φυσικές καταστροφές

Αλλαγές στο πλαίσιο χορή­γη­σης της πρώτης αρωγής αλλά και ειδικές ρυθ­μί­σεις για την ενί­σχυση των πλη­γέ­ντων μετά από φυσικές κατα­στρο­φές προωθεί το νέο σχέδιο νόμου του Υπουρ­γείου Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, με τίτλο «Νέο πλαίσιο μέτρων Στε­γα­στι­κής Αρωγής και λοιπών ενι­σχύ­σεων μετά από φυσικές κατα­στρο­φές». Το νέο πλαίσιο, μεταξύ άλλων, αφορά την εφαρ­μογή της πρώτης αρωγής μόνο σε μεγάλες κατα­στρο­φές, την ψηφιο­ποί­ηση των δια­δι­κα­σιών για την χορή­γηση της στε­γα­στι­κής αρωγής καθώς και τη διεύ­ρυνση των δικαιού­χων χορή­γη­σης οικο­νο­μι­κών ενι­σχύ­σεων μετά από φυσικές κατα­στρο­φές, ειδικά στις περι­πτώ­σεις συνι­διο­κτη­σίας ή πολυι­διο­κτη­σίας των ακι­νή­των. Ταυ­τό­χρονα επι­χει­ρεί να διευ­θε­τή­σει το ζήτημα των αυθαι­ρέ­των σε ρέματα ή αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους δίνο­ντας τη δυνα­τό­τητα έκδοσης άδειας στους ιδιο­κτή­τες υπό την προ­ϋ­πό­θεση κατε­δά­φι­σης και ανα­κα­τα­σκευής σε άλλο σημείο καθώς και να ενι­σχύ­σει τη δια­φά­νεια κατά τη διάρ­κεια ελέγχου των φακέλων.

Αντι­κεί­μενο του νομο­σχε­δίου, όπως εξηγούν πηγές του υπουρ­γείου, είναι η θεσμο­θέ­τηση ενός νέου, σύγ­χρο­νου και ολο­κλη­ρω­μέ­νου πλαι­σίου οικο­νο­μι­κών ενι­σχύ­σεων, το οποίο περι­λαμ­βά­νει τη χορή­γηση α) στε­γα­στι­κής συν­δρο­μής (εφεξής στε­γα­στι­κής αρωγής), β) της πρώτης αρωγής έναντι στε­γα­στι­κής αρωγής, γ) της προ­σω­ρι­νής στέ­γα­σης με τη μορφή επι­δό­τη­σης ενοι­κίου ή συγκα­τοί­κη­σης, δ) εφάπαξ οικο­νο­μι­κές ενι­σχύ­σεις, και ε) την παρα­χώ­ρηση ενιαία μετα­φε­ρό­με­νων οικί­σκων.

«Για πρώτη φορά, η κρατική στήριξη αποκτά σαφή δομή και κοι­νω­νική στό­χευση. Δεν αντι­με­τω­πί­ζουμε πλέον τη στε­γα­στική απο­κα­τά­σταση ως μια ενιαία, δυσκί­νητη δια­δι­κα­σία. Δια­χω­ρί­ζουμε τις ανάγκες, κατη­γο­ριο­ποιούμε τις παρεμ­βά­σεις και ενερ­γο­ποιούμε στο­χευ­μένα εργα­λεία» επι­ση­μαί­νει, μεταξύ άλλων, σε δήλωσή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων ο υφυ­πουρ­γός Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, αρμό­διος για την Κρατική Αρωγή, Κώστας Κατσα­φά­δος.

Ειδι­κό­τερα στο νέο σχέδιο νόμου δρο­μο­λο­γού­νται αλλαγές που σχε­τί­ζο­νται κατ΄αρ­χάς με το πλαίσιο χορή­γη­σης της πρώτης αρωγής.

Πιο συγκε­κρι­μένα:

1. Η πρώτη αρωγή θα εφαρ­μό­ζε­ται πλέον μόνο σε μεγάλες κατα­στρο­φές και μόνο σε ακα­τάλ­ληλα για χρήση πλη­γέ­ντα κτίρια. Όπως εξηγούν αρμό­διες πηγές, το ισχύον πλαίσιο χορή­γη­σης της πρώτης αρωγής μετά από φυσικές κατα­στρο­φές έχει απο­δει­χθεί «ανε­παρ­κές και ανορ­θο­λο­γικό», καθώς όπως τονί­ζουν «ο μη περιο­ρι­σμέ­νος χαρα­κτή­ρας του μέτρου οδήγησε σε κατα­χρή­σεις, ιδιαί­τερα σε περι­πτώ­σεις μικρό­τε­ρης σημα­σίας ζημιών». Παράλ­ληλα, δεν υπήρχε θεσμικό πλαίσιο για έκτα­κτους ελέγ­χους από τη Γενική Διεύ­θυνση Απο­κα­τά­στα­σης Επι­πτώ­σεων Φυσικών Κατα­στρο­φών (ΓΔΑΕΦΚ), με απο­τέ­λε­σμα να μην μπορεί να δια­σφα­λι­στεί η σωστή εφαρ­μογή των δια­δι­κα­σιών και η προ­στα­σία του δημο­σίου χρή­μα­τος. Για παρά­δειγμα στην περί­πτωση των πλημ­μυ­ρών του φαι­νο­μέ­νου Daniel, όπως σημειώ­νουν οι αρμό­διες πηγές, η πρώτη αρωγή ύψους 10.000 και 5.000 ευρώ) δόθηκε σε όλους, χωρίς την υποβολή σχε­τι­κών εγγρά­φων. Με την αλλαγή που προ­ω­θεί­ται, όπως προ­σθέ­τουν, δια­σφα­λί­ζε­ται ότι οι πόροι του κράτους κατευ­θύ­νο­νται μόνο εκεί που υπάρχει πραγ­μα­τική ανάγκη, χωρίς σπατάλη ή κατα­χρή­σεις.

2. Θεσμο­θε­τού­νται έκτα­κτοι έλεγχοι. Για πρώτη φορά η Γενική Διεύ­θυνση Απο­κα­τά­στα­σης Επι­πτώ­σεων Φυσικών Κατα­στρο­φών (ΓΔΑΕΦΚ), αποκτά νομικό εργα­λείο για έκτα­κτους ελέγ­χους, ώστε να δια­πι­στώ­νε­ται η τήρηση των δια­δι­κα­σιών χορή­γη­σης οικο­νο­μι­κών ενι­σχύ­σεων.

3. Θεσπί­ζε­ται σαφές πλαίσιο για τη χορή­γηση επι­δό­μα­τος πρώτων βιο­τι­κών αναγκών, που θα καλύ­πτει δηλαδή τις άμεσες ανάγκες δια­βί­ω­σης μετά την κατα­στροφή. Δικαιού­χοι είναι φυσικά πρόσωπα που δια­μέ­νουν στην πρώτη κατοι­κία τους, είτε ως κύριοι (πλήρους ή ψιλής κυριό­τη­τας), επι­καρ­πω­τές, νομείς, χρήστες κατά δωρεάν παρα­χώ­ρηση, μισθω­τές. Όπως τονί­ζουν πηγές του υπουρ­γείου, η στήριξη δεν περιο­ρί­ζε­ται μόνο στον ιδιο­κτήτη αλλά στρέ­φε­ται σε αυτόν που πραγ­μα­τικά κατοι­κεί και πλήτ­τε­ται.

4. Προ­βλέ­πο­νται νέες οικο­νο­μι­κές ενι­σχύ­σεις χωρίς άδειες. Οι ενι­σχύ­σεις δηλαδή για βασικές επι­σκευα­στι­κές εργα­σίες σε βοη­θη­τι­κούς χώρους, μηχα­νο­στά­σια ανελ­κυ­στή­ρων, καυ­στή­ρες και λέβητες, θα χορη­γού­νται χωρίς να απαι­τεί­ται η δια­δι­κα­σία έκδοσης άδειας, επι­τρέ­πο­ντας, με αυτό τον τρόπο, όπως εξηγούν αρμό­διες πηγές, την άμεση απο­κα­τά­σταση κρί­σι­μων λει­τουρ­γιών της κατοι­κίας και μείωση καθυ­στε­ρή­σεων.

Κλεί­σιμο

5. Αλλάζει η δια­χεί­ριση των οικί­σκων προ­σω­ρι­νής στέ­γα­σης. Όπως διευ­κρι­νί­ζουν πηγές του υπουρ­γείου, η δια­χεί­ρισή τους δεν ήταν θεσμικά καθο­ρι­σμένη, με απο­τέ­λε­σμα να παρα­τη­ρεί­ται αδυ­να­μία βέλ­τι­στης κατα­νο­μής, παρα­κο­λού­θη­σης και μελ­λο­ντι­κής αξιο­ποί­η­σης των οικί­σκων. Με το σχέδιο νόμου προ­βλέ­πε­ται η μελ­λο­ντική επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση των οικί­σκων, η οποία θα βρί­σκε­ται στην ευχέ­ρεια των δήμων, για έργα ή σκοπούς ωφέ­λι­μους για τους πολίτες, εξα­σφα­λί­ζο­ντας «απο­δο­τική αξιο­ποί­ηση δημό­σιων πόρων».

6. Προ­βλέ­πε­ται οικο­νο­μική ενί­σχυση για απλές επι­σκευα­στι­κές εργα­σίες κατοι­κιών και αντι­κα­τά­σταση οικο­σκευής που κατα­στρά­φηκε. Το μέτρο, αυτό, σύμφωνα με πηγές του υπουρ­γείου, καλύ­πτει τόσο την πρώτη όσο και τη δευ­τε­ρεύ­ουσα κατοι­κία, όπου αυτό προ­βλέ­πε­ται, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας ότι η ζημία δεν περιο­ρί­ζε­ται μόνο στην κύρια διαμονή.

Δεύ­τε­ρος άξονας του νέου σχεδίου νόμου είναι η ανά­πτυξη ηλε­κτρο­νι­κής πλατ­φόρ­μας για τη δια­δι­κα­σία χορή­γη­σης της στε­γα­στι­κής αρωγής. Ειδι­κό­τερα προ­βλέ­πε­ται η αξιο­ποί­ηση του πλη­ρο­φο­ρια­κού συστή­μα­τος «e-Άδειες» σε όλη τη δια­δι­κα­σία χορή­γη­σης της στε­γα­στι­κής αρωγής. Η πλατ­φόρμα ανα­μέ­νε­ται να καλύ­πτει ολό­κληρη τη δια­δι­κα­σία: υποβολή αιτή­σεων, έλεγχο δικαιο­λο­γη­τι­κών και κατα­βολή οικο­νο­μι­κών ενι­σχύ­σεων. Η δια­πί­στωση του σταδίου των εργα­σιών θα γίνεται πλέον ψηφιακά μέσω της πλατ­φόρ­μας «e-Άδειες» από πιστο­ποι­η­μέ­νους ιδιώτες μηχα­νι­κούς, τους Ελεγ­κτές Δόμησης.

Τέλος τρίτος άξονας του νέου νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου απο­τε­λεί η διεύ­ρυνση των δικαιού­χων, ιδίως σε περι­πτώ­σεις συνι­διο­κτη­σίας. Όπως επι­ση­μαί­νουν αρμό­διες πηγές το σχέδιο νόμου προ­βλέ­πει την αντι­κα­τά­σταση της «άκαμ­πτης» υπο­χρέ­ω­σης προ­σκό­μι­σης τίτλων ιδιο­κτη­σίας με πιστο­ποι­η­τικά που απο­δει­κνύ­ουν την κυριό­τητα, ώστε κανείς πραγ­μα­τι­κός ιδιο­κτή­της να μη μένει εκτός στή­ρι­ξης για τυπι­κούς λόγους. Παράλ­ληλα δίνεται η δυνα­τό­τητα χορή­γη­σης στε­γα­στι­κής αρωγής σε συν­δι­καιού­χους χωρίς την απαί­τηση συναί­νε­σης του 100% των συνι­διο­κτη­τών, ενώ προ­βλέ­πε­ται και ρύθμιση για ακίνητα που δεν πληρούν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις έκδοσης άδειας, όπως για παρά­δειγμα αυθαί­ρετα, κοντά σε ρέματα υπό τον όρο ωστόσο, κατε­δά­φι­σης και ανα­κα­τα­σκευής σε άλλη θέση με σκοπό την απο­κα­τά­σταση του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος.

«Το νομο­σχέ­διο επιλύει τις δυσλει­τουρ­γίες του υφι­στά­με­νου πλαι­σίου στε­γα­στι­κής αρωγής, το οποίο χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από χρο­νο­βό­ρες και γρα­φειο­κρα­τι­κές δια­δι­κα­σίες, έγχαρτη και ανα­χρο­νι­στική υποβολή αιτή­σεων, ανε­λα­στικά κρι­τή­ρια δικαιού­χων και έλλειψη σύγ­χρο­νων εργα­λείων άμεσης ενί­σχυ­σης. Οι αδυ­να­μίες αυτές οδηγούν σε μεγάλες καθυ­στε­ρή­σεις στην κατα­βολή ενι­σχύ­σεων, περιο­ρι­σμένο αριθμό τελικών δικαιού­χων, ελλιπή ενη­μέ­ρωση των πολιτών και ενί­σχυση της δυσπι­στίας προς τον κρατικό μηχα­νι­σμό, ενώ συχνά απο­κλεί­ο­νται πλη­γέ­ντες λόγω τυπικών ελλεί­ψεων, όπως η απουσία τίτλων ιδιο­κτη­σίας», υπο­γραμ­μί­ζουν πηγές του υπουρ­γείου Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας.

Κ. Κατσα­φά­δος: Για πρώτη φορά, η κρατική στήριξη αποκτά σαφή δομή και κοι­νω­νική στό­χευση

«Σε μια εποχή όπου η κλι­μα­τική κρίση εντεί­νει τη συχνό­τητα και την ένταση των φαι­νο­μέ­νων, δεν αρκεί η απο­ζη­μί­ωση. Απαι­τεί­ται ταχύ­τητα, εκσυγ­χρο­νι­σμός, και λει­τουρ­γι­κό­τητα. Και αυτό ακριβώς θεσπί­ζουμε», σημειώ­νει μεταξύ άλλων στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υφυ­πουρ­γός Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, Κώστας Κατσα­φά­δος ενώ προ­σθέ­τει ότι πρό­κει­ται για «μια ουσια­στική μεταρ­ρύθ­μιση στον τρόπο με τον οποίο το κράτος παρεμ­βαί­νει μετά από φυσικές κατα­στρο­φές».

«Με την πλήρη αξιο­ποί­ηση της πλατ­φόρ­μας ”e-Άδειες”, την ανά­πτυξη νέας, ενιαίας ηλε­κτρο­νι­κής πλατ­φόρ­μας για την υποβολή, τον έλεγχο και την κατα­βολή των ενι­σχύ­σεων, και τη χρήση σύγ­χρο­νων ψηφια­κών εργα­λείων δια­φά­νειας και δια­λει­τουρ­γι­κό­τη­τας, προ­χω­ρούμε σε έναν βαθύ και ουσια­στικό εκσυγ­χρο­νι­σμό της στε­γα­στι­κής πολι­τι­κής απέ­να­ντι στις φυσικές κατα­στρο­φές. Μετα­τρέ­πουμε ένα γρα­φειο­κρα­τικό σύστημα σε ένα γρήγορο, δια­φα­νές και πλήρως ψηφιακό πλαίσιο στή­ρι­ξης των πολιτών. Απλο­ποιούμε την από­δειξη κυριό­τη­τας και αίρουμε αδιέ­ξοδα που καθυ­στε­ρού­σαν την απο­κα­τά­σταση, όπως η απαί­τηση συναί­νε­σης του 100% των συνι­διο­κτη­τών. Θεσπί­ζουμε εφάπαξ ενί­σχυση ανά τετρα­γω­νικό μέτρο για επι­σκευά­σιμα κτίρια, ώστε οι πολίτες να γνω­ρί­ζουν άμεσα το ύψος της στή­ρι­ξης και να μπορούν να προ­χω­ρούν χωρίς καθυ­στε­ρή­σεις. Κατο­χυ­ρώ­νουμε ρητά την επι­δό­τηση ενοι­κίου για προ­σω­ρινή στέγαση και θεμε­λιώ­νουμε ένα ορθο­λο­γικό πλαίσιο δια­χεί­ρι­σης οικί­σκων», τονίζει ο κ. Κατσα­φά­δος.

Όπως επι­ση­μαί­νει για πρώτη φορά, «η κρατική στήριξη αποκτά σαφή δομή και κοι­νω­νική στό­χευση».

«Δεν αντι­με­τω­πί­ζουμε πλέον τη στε­γα­στική απο­κα­τά­σταση ως μια ενιαία, δυσκί­νητη δια­δι­κα­σία. Δια­χω­ρί­ζουμε τις ανάγκες, κατη­γο­ριο­ποιούμε τις παρεμ­βά­σεις και ενερ­γο­ποιούμε στο­χευ­μένα εργα­λεία. Η στήριξη δεν περιο­ρί­ζε­ται στον τυπικό ιδιο­κτήτη. Στρέ­φε­ται σε αυτόν που πραγ­μα­τικά κατοι­κεί και πλήτ­τε­ται. Πρό­κει­ται για μια μεταρ­ρύθ­μιση ευθύνης απέ­να­ντι στους πολίτες και προ­σαρ­μο­γής στις απαι­τή­σεις της εποχής», κατα­λή­γει ο κ. Κατσα­φά­δος.

Πηγή: protothema.gr