«Κίνημα» 1.000 Ελλήνων πανεπιστημιακών: «Μην ξηλώνετε τις αλλαγές στα ΑΕΙ»

«Κίνημα» ενα­ντίον της κατάρ­γη­σης των Συμ­βου­λίων των ΑΕΙ δημιουρ­γεί­ται από Έλληνες πανε­πι­στη­μια­κούς σε Ελλάδα και εξω­τε­ρικό.

Μέσα σε λίγα 24ωρα από την εξαγ­γε­λία της κυβέρ­νη­σης ότι θα καταρ­γή­σει τον ισχύ­ο­ντα νόμο – πλαίσιο, ξεκι­νώ­ντας από τα Συμ­βού­λια, συγκε­ντρώ­θη­καν, μέσω του δια­δι­κτύου, περισ­σό­τε­ρες από 1.000 υπο­γρα­φές κατα­ξιω­μέ­νων Ελλήνων καθη­γη­τών που ζουν και εργά­ζο­νται σε όλο τον κόσμο: από την Αυστρα­λία, τον Καναδά και την Αμερική μέχρι την Κορέα, τη Ζάμπια και το Γιβραλ­τάρ.

Μεταξύ των «σοφών» της διε­θνούς ακα­δη­μαϊ­κής κοι­νό­τη­τας που τάσ­σο­νται υπέρ του θεσμού των Συμ­βου­λίων είναι ο διευ­θυ­ντής στο Εθνικό Ινστι­τούτο κατά του Καρ­κί­νου των ΗΠΑ, Γιώργος Παυ­λά­κης, ο ομό­τι­μος καθη­γη­τής Ψυχια­τρι­κής στο King΄s College του Πανε­πι­στη­μίου του Λον­δί­νου, Νίκαν­δρος Μπούρας και ο πρω­τερ­γά­της της μετα­βο­λι­κής μηχα­νι­κής και της Βιο­τε­χνο­λο­γίας, καθη­γη­τής του ΜΙΤ και του Χάρ­βαρντ, Γρη­γό­ρης Στε­φα­νό­που­λος.

«Η εξαγ­γελ­θείσα, και μάλιστα άμεσα, κατάρ­γηση των Συμ­βου­λίων των πανε­πι­στη­μια­κών ιδρυ­μά­των δεν έχει τη συναί­νεση των καθη­γη­τών και των καθη­γη­τριών της χώρας.

Τα Συμ­βού­λια εκλέ­χθη­καν με συντρι­πτική συμ­με­τοχή της κοι­νό­τη­τάς μας και κοσμού­νται από διε­θνούς κύρους κατα­ξιω­μέ­νους επι­στή­μο­νες που δια­πρέ­πουν στο εξω­τε­ρικό. Παρά τον πόλεμο που δέχτη­καν από μειο­ψη­φικά ρεύματα, συμ­βο­λί­ζουν για την πανε­πι­στη­μιακή κοι­νό­τητα το τέλος του κομ­μα­τι­κού ενα­γκα­λι­σμού των πανε­πι­στη­μίων.

Παράλ­ληλα, συνά­ντη­σαν ευρεία αποδοχή από το κοι­νω­νικό σώμα», ανα­φέ­ρε­ται στο κείμενο που υπο­γρά­φουν οι Έλληνες πανε­πι­στη­μια­κοί και προ­στί­θε­ται: «Η κυβέρ­νηση ανήγ­γειλε την κατάρ­γησή τους χωρίς ίχνος δια­λό­γου με τους άμεσα ενδια­φε­ρό­με­νους. Η αξιο­λό­γηση του έργου των Συμ­βου­λίων, που δεν έχουν ολο­κλη­ρώ­σει ακόμα ούτε το μισό της θητείας τους, είναι ευθύνη της πανε­πι­στη­μια­κής κοι­νό­τη­τας. Περι­μέ­νουμε, η κυβέρ­νηση να σεβα­στεί τη βούληση των πανε­πι­στη­μια­κών δασκά­λων».

Από την πλευρά της, ωστόσο, η νέα ηγεσία του υπουρ­γείου Παι­δείας έχει δια­μη­νύ­σει ότι τα Συμ­βού­λια των ΑΕΙ, με την υπάρ­χουσα μορφή, θα καταρ­γη­θούν άμεσα, ενώ δεν έχει κατα­θέ­σει συγκε­κρι­μένη πρόταση για τον θεσμό που θα τα αντι­κα­τα­στή­σει.

«Ο νόμος Δια­μα­ντο­πού­λου υπήρξε η απόλυτη κατα­στροφή για την ανώτατη εκπαί­δευση. Κάποιος, πέρασε από την Αμερική, κάτι νόμισε πως κατά­λαβε με τα Συμ­βού­λια και ήρθε να τα επι­βά­λει εδώ. Κατε­δά­φισε ό,τι έμεινε όρθιο σε συνάρ­τηση με μια απόλυτα συστη­μα­τική δια­δι­κα­σία κατα­συ­κο­φά­ντη­σης του οτι­δή­ποτε είχε πετύχει το ελλη­νικό πανε­πι­στή­μιο από το ’82 και μετά», δήλωσε ο υπουρ­γός Παι­δείας, Αρι­στεί­δης Μπαλτάς από το βήμα της Βουλής, χωρίς όμως να κάνει αναφορά στις στρε­βλώ­σεις, με την απο­θέ­ωση της κομ­μα­το­κρα­τίας στα πανε­πι­στή­μια μέσω των φοι­τη­τι­κών παρα­τά­ξεων, που παρή­γαγε το θεσμικό πλαίσιο το οποίο ψηφί­στηκε το 1982.

Τις παθο­γέ­νειες αυτές θέλησαν να αντι­με­τω­πί­σουν ο νόμος 4009/2011, ο οποίος καταρ­τί­στηκε επί υπουρ­γίας Άννας Δια­μα­ντο­πού­λου με βασικό συγ­γρα­φέα τον αεί­μνη­στο καθη­γητή του ΕΜΠ Βασίλη Παπά­ζο­γλου και ψηφί­στηκε με ευρεία πλειο­ψη­φία από περισ­σό­τε­ρους από 255 βου­λευ­τές, αλλά και ο προη­γού­με­νος, του 2007, επί υπουρ­γίας Μαριέτ­τας Γιαν­νά­κου. Με το νόμο Δια­μα­ντο­πού­λου θεσμο­θε­τή­θηκε ως νέο όργανο διοί­κη­σης, δίπλα στον πρύτανη και τη Σύγκλητο, το Συμ­βού­λιο Ιδρύ­μα­τος το οποίο απο­τε­λεί­ται από 15 μέλη (8 εσω­τε­ρικά, 6 εξω­τε­ρικά και έναν εκπρό­σωπο φοι­τη­τών) και έχει επο­πτι­κές και ελεγ­κτι­κές αρμο­διό­τη­τες. Η φοι­τη­τική συμ­με­τοχή στα όργανα διοί­κη­σης των ΑΕΙ καταρ­γή­θηκε και, πλέον, η εκλογή πρυ­τά­νεων γίνεται μόνο από τα μέλη διδα­κτι­κού και ερευ­νη­τι­κού προ­σω­πι­κού μεταξύ τριών υπο­ψη­φίων που έχει προ­ε­πι­λέ­ξει το Συμ­βού­λιο από το σύνολο των υπο­ψη­φιο­τή­των.

Ο «πόλεμος» ενα­ντίον των Συμ­βου­λίων

«Θα άξιζε, πράγ­ματι, μια από­πειρα απο­τί­μη­σης του ρόλου των Συμ­βου­λίων αν αυτή γίνο­νταν καλο­προ­αί­ρετα, δηλαδή προς την κατεύ­θυνση βελ­τί­ω­σής τους. Είναι του­λά­χι­στον άδικο να εξαγ­γέλ­λει η κυβέρ­νηση ότι θα καταρ­γή­σει τον θεσμό μόλις στα δύο χρόνια λει­τουρ­γίας του και χωρίς να έχει προη­γη­θεί διά­λο­γος με την πανε­πι­στη­μιακή κοι­νό­τητα», τονί­ζουν πανε­πι­στη­μια­κοί που υπο­γρά­φουν το κείμενο.

Πόσω, μάλιστα, όταν τα Συμ­βού­λια υπο­νο­μεύ­θη­καν από το εσω­τε­ρικό των πανε­πι­στη­μίων, αφού πρυ­τά­νεις οι οποίοι είχαν εκλεγεί με το παλαιό καθε­στώς ήταν εχθρι­κοί απέ­να­ντί τους και στην ουσία τα «αντι­πο­λι­τεύ­ο­νταν», ενώ πολε­μή­θη­καν από μειο­ψη­φίες που προ­σπα­θού­σαν με κάθε μέσο -καταλήψεις, εξα­φά­νιση κάλπης, αλλά και ιούς στο σύστημα ηλε­κτρο­νι­κής ψηφοφορίας- να παρε­μπο­δί­σουν τις δια­δι­κα­σίες εκλογής των μελών τους.

Τελικά, υιο­θε­τώ­ντας τη μέθοδο της ηλε­κτρο­νι­κής ψηφο­φο­ρίας, η πλειο­νό­τητα της πανε­πι­στη­μια­κής κοι­νό­τη­τας έδωσε «ψήφο εμπι­στο­σύ­νης» στα Συμ­βού­λια, συμ­με­τέ­χο­ντας μαζικά στις δια­δι­κα­σίες εκλογής των μελών τους. Εντυ­πω­σιακή ήταν η συμ­με­τοχή στα πανε­πι­στή­μια Πειραιά (98,4), Πελο­πον­νή­σου (96,9%), Χαρο­κό­πειο (96,7%) και Μακε­δο­νίας (96,4%). Και στα κεντρικά ιδρύ­ματα, όμως, η συμ­με­τοχή ήταν υψηλή: στο Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών έφθασε στο 79,3%, στο Αρι­στο­τέ­λειο Θεσ­σα­λο­νί­κης στο 76,6%, στο Πάντειο το 75,7% και στο ΕΜΠ στο 65,5%.

Οι αντι­δρά­σεις που εκδη­λώ­θη­καν για τα Συμ­βού­λια Ιδρύ­μα­τος απο­τέ­λε­σαν το «άλλοθι» για να προ­χω­ρή­σει ο πρώην υπουρ­γός Παι­δείας, Κων­στα­ντί­νος Αρβα­νι­τό­που­λος σε αλλαγές που αλλοί­ω­ναν τον βασικό κορμό του νόμου 4009/2011. Έτσι, με δικό του νόμο (τον 4076/2012) παρα­τά­θηκε κατά δύο έτη η θητεία των πρυ­τά­νεων που είχαν εκλεγεί με το παλιό καθε­στώς, ενώ αφαι­ρέ­θηκε από τα Συμ­βού­λια η αρμο­διό­τητα να εκλέ­γουν κοσμή­το­ρες και μετα­φέρ­θηκε στα μέλη ΔΕΠ της σχολής.

Την ίδια ώρα, ανε­φάρ­μο­στες παρα­μέ­νουν έως σήμερα άλλες βασικές δια­τά­ξεις του νόμου Δια­μα­ντο­πού­λου. Για παρά­δειγμα, δεν έχει υπάρξει από την πολι­τεία μια κινη­τρο­δό­τηση των ιδρυ­μά­των ώστε αυτά που προ­σπα­θούν, μέσω των Συμ­βου­λίων, να βρουν πόρους εκτός κράτους να έχουν πρό­σθετη χρη­μα­το­δό­τηση. Ούτε, όμως, έγιναν οι τετρα­ε­τείς προ­γραμ­μα­τι­κές συμ­φω­νίες μεταξύ πολι­τείας και ΑΕΙ, όπως προ­βλέ­πει ο νόμος, προ­κει­μέ­νου να καθο­ρι­στούν κρίσιμα ζητή­ματα, όπως είναι τα οικο­νο­μικά των ιδρυ­μά­των και ο αριθμός των εισα­κτέων τους.

«Τα Συμ­βού­λια δεν έπαιξαν τον ρόλο τους όχι γιατί δεν μπο­ρού­σαν, αλλά γιατί δεν τους το επέ­τρε­ψαν. Όμως, αυτό το οποίο δεν μπορεί κανείς να αμφι­σβη­τή­σει είναι ότι κατά­φε­ραν να κόψουν τον «ομφάλιο λώρο» μεταξύ των κομ­μά­των και των πανε­πι­στη­μίων μέσω της συμ­με­το­χής, στη διοί­κηση, των φοι­τη­τι­κών παρα­τά­ξεων.

Η σημα­ντι­κό­τερη, ίσως, συμβολή των Συμ­βου­λίων είναι ότι κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιό­τητα αν οι πρυ­τά­νεις, οι οποίοι εξε­λέ­γη­σαν με το νέο καθε­στώς, έχουν και τι είδους κομ­μα­τι­κές δεσμεύ­σεις», ανα­φέ­ρουν πανε­πι­στη­μια­κοί. Εξαί­ρεση απο­τε­λεί ο πρώην πρύ­τα­νης του πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, Θεό­δω­ρος Φορ­τσά­κης που παραι­τή­θηκε από τη θέση του για να βρεθεί στην πρώτη θέση του ψηφο­δελ­τίου Επι­κρα­τείας της Νέας Δημο­κρα­τίας στις πρό­σφα­τες εκλογές…

Ηχηρά ονόματα καθη­γη­τών από Ευρώπη και Αμερική

Ποιοι «σοφοί» υπο­στη­ρί­ζουν τα Συμ­βού­λια

Στο «κίνημα» των πανε­πι­στη­μια­κών που τάσ­σο­νται ενα­ντίον της κατάρ­γη­σης των Συμ­βου­λίων συμ­με­τέ­χουν «ηχηρά» ονόματα.

Από το εξω­τε­ρικό, ξεχω­ρί­ζουν οι: Νίκαν­δρος Μπούρας, ομό­τι­μος καθη­γη­τής Ψυχια­τρι­κής στο King΄s College του Πανε­πι­στη­μίου του Λον­δί­νου, Γιώργος Παυ­λά­κης, διευ­θυ­ντής του Τοµέα Ανθρω­πί­νων Ρετροϊών στο Εθνικό Ινστι­τούτο κατά του Καρ­κί­νου των ΗΠΑ, Θεό­δω­ρος Δ. Μου­στά­κας, καθη­γη­τής στο πανε­πι­στή­μιο της Βοστό­νης, Στα­μά­τιος Κρι­μι­ζής ακα­δη­μαϊ­κός – δια­στη­μι­κός επι­στή­μο­νας, Ανδρέας Ακριβός, ομό­τι­μος καθη­γη­τής των πανε­πι­στη­μίων Μπέρ­κλεϊ και Στάν­φορντ, Μιχάλης Μπλέ­τσας, διευ­θυ­ντής πλη­ρο­φο­ρι­κής στο Media Lab του MIT και ένας από τους εφευ­ρέ­τες του Υπο­λο­γι­στή των Εκατό Δολα­ρίων, Γρη­γό­ρης Στε­φα­νό­που­λος, καθη­γη­τής του ΜΙΤ και πρω­τερ­γά­της της μετα­βο­λι­κής μηχα­νι­κής και της Βιο­τε­χνο­λο­γίας, καθώς και υπάρ­χο­ντα μέλη των Συμ­βου­λίων, όπως είναι οι καθη­γη­τές του ΜΙΤ, Δημή­τρης Μπερ­τσι­μάς (πρό­ε­δρος του Συμ­βου­λίου του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών και Γιάννης Τσι­τσι­κλής, (πρό­ε­δρος του Συμ­βου­λίου του Χαρο­κο­πείου Πανε­πι­στη­μίου). Από το εσω­τε­ρικό της χώρας, το κείμενο υπο­γρά­φουν, μεταξύ άλλων, οι: Δώρος Θεο­δώ­ρου από το ΕΜΠ, Βασίλης Διγα­λά­κης, πρύ­τα­νης του πολυ­τε­χνείου Κρήτης, Λουκάς Τσού­κα­λης, πρό­ε­δρος του ΕΛΙΑΜΕΠ και Νίκος Αλι­βι­ζά­τος, καθη­γη­τής της Νομικής σχολής Αθηνών.

Η συλλογή υπο­γρα­φών συνε­χί­ζε­ται στον ιστό­τοπο: