Το Περιφερειακό Σχέδιο για την Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή της ΠΝΑι (ΠεΣΠΚΑ)

Ανα­βλή­θηκε για σήμερα το πρωί, η συζή­τηση στο περι­φε­ρειακό συμ­βού­λιο, του μονα­δι­κού θέματος στην ημε­ρή­σια διάταξη: «Γνω­μο­δό­τηση της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου επί του Περι­φε­ρεια­κού Σχεδίου για την Προ­σαρ­μογή στην Κλι­μα­τική Αλλαγή (ΠεΣΠΚΑ) της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου».

Γενικός στόχος του ΠεΣΠΚΑ είναι η συμβολή στην ενί­σχυση της ανθε­κτι­κό­τη­τας της περι­φέ­ρειας στην κλι­μα­τική αλλαγή σε όλες τις τομε­α­κές πολι­τι­κές, έτσι όπως αυτές περι­γρά­φο­νται στην Εθνική Στρα­τη­γική για την Προ­σαρ­μογή στην Κλι­μα­τική Αλλαγή. Αυτό σημαί­νει αύξηση της ετοι­μό­τη­τας και της ικα­νό­τη­τας αντι­με­τώ­πι­σης των επι­πτώ­σεων της κλι­μα­τι­κής αλλαγής σε τοπικό και περι­φε­ρειακό επίπεδο, δια­μόρ­φωση συνε­κτι­κής προ­σέγ­γι­σης και βελ­τί­ωση του συντο­νι­σμού.

Ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά Περι­φέ­ρειας

Νοτίου Αιγαίου

Η ΠΝΑι είναι μία μεθο­ριακή σε εθνικό και ευρω­παϊκό επίπεδο περι­φέ­ρεια και έχει ως βασικό χαρα­κτη­ρι­στικό την νησιω­τι­κό­τητα καθώς απο­τε­λεί­ται από δύο μεγάλες νησιω­τι­κές ομάδες, των Κυκλά­δων και των Δωδε­κα­νή­σων. Η γεω­γρα­φική της θέση στην νοτιο­α­να­το­λική λεκάνη της Μεσο­γείου την κατα­τάσ­σει σύμφωνα με την Έκθεση της Δια­κυ­βερ­νη­τι­κής Επι­τρο­πής για την Κλι­μα­τική Αλλαγή σε εκείνες τις περιο­χές που χαρα­κτη­ρί­ζο­νται ως ευά­λω­τες στην κλι­μα­τική αλλαγή. Η οικο­νο­μία της Περι­φέ­ρειας στη­ρί­ζε­ται σε σημα­ντικό ποσοστό στον τρι­το­γενή τομέα και ιδιαί­τερα σε αυτόν των υπη­ρε­σιών. Σύμφωνα με την Eurostat (2017) η ΠΝΑι είναι πρώτη σε εθνικό αλλά και πανευ­ρω­παϊκό επίπεδο στον στα­τι­στικό δείκτη «δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις σε ξενο­δο­χειακά κατα­λύ­ματα σε σχέση με το μέγεθος του πλη­θυ­σμού (ανά 1000 κατοί­κους)» προ­σεγ­γί­ζο­ντας τις 69.777. Επι­πλέον μεγάλο τμήμα της Περι­φέ­ρειας, τόσο των Κυκλά­δων, όσο και της Δωδε­κα­νή­σου έχει ανα­γνω­ρι­σθεί από την επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα ως οικο­λο­γικά σημα­ντικό.

Ο Ευρω­παϊ­κός Οργα­νι­σμός Περι­βάλ­λο­ντος για τις χώρες της Μεσο­γείου κατα­γρά­φει και προ­βλέ­πει τις σημα­ντι­κό­τε­ρες αλλαγές κλι­μα­τι­κών παρα­μέ­τρων και τις επι­πτώ­σεις τους μεταξύ των οποίων είναι:

-Μεγάλη αύξηση των ακραίων υψηλών θερ­μο­κρα­σιών

-Μείωση των βρο­χο­πτώ­σεων και της ροής των ποταμών

-Αυξανόμενος κίν­δυ­νος ξηρα­σίας

-Αυξανόμενος κίν­δυ­νος απώ­λειας της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας

-Αυξανόμενος κίν­δυ­νος δασικών πυρ­κα­γιών

-Αυξανόμενος αντα­γω­νι­σμός μεταξύ των χρηστών των υδάτων

-Αυξανόμενη ζήτηση υδάτων για καλ­λιέρ­γεια

-Μείωση της από­δο­σης των καλ­λιερ­γειών

-Αυξανόμενοι κίν­δυ­νοι για την κτη­νο­τρο­φική παρα­γωγή

-Αύξηση της θνη­σι­μό­τη­τας λόγω θερ­μι­κών κυμάτων

-Διεύρυνση των βιό­το­πων για φορείς ασθε­νειών που συνα­ντώ­νται στο Νότο

-Μείωση της δυνα­τό­τη­τας παρα­γω­γής ενέρ­γειας

-Αύξηση των ενερ­γεια­κών απαι­τή­σεων για κλι­μα­τι­σμό

-Μείωση του θερινού του­ρι­σμού και πιθανή αύξηση τις υπό­λοι­πες εποχές

-Αύξηση πολλών κλι­μα­τι­κών κιν­δύ­νων

-Οι περισ­σό­τε­ροι οικο­νο­μι­κοί τομείς θα επη­ρε­α­στούν αρνη­τικά

-Μεγάλη ευπά­θεια απέ­να­ντι σε δευ­τε­ρο­γε­νείς συνέ­πειες της κλι­μα­τι­κής αλλαγής από χώρες εκτός Ευρώπης

Κλι­μα­τική Αλλαγή

και Νότιο Αιγαίο

Η ΠΝΑι δια­χω­ρί­ζε­ται σε δύο δια­κρι­τές κλι­μα­τι­κές περιο­χές αυτές των Κυκλά­δων (CY) και των Δωδε­κα­νή­σων (D). Για την εκτί­μηση των κλι­μα­τι­κών μετα­βο­λών, την ανάλυση των επι­πτώ­σεων τους σε διά­φο­ρους τομείς καθώς και την ανάλυση τρω­τό­τη­τάς της, απαι­τού­νται κλι­μα­τικά δεδο­μένα με την μεγα­λύ­τερη δυνατή χωρική και χρονική ανάλυση. Τα δεδο­μένα που χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν καλύ­πτουν μια χρονική περίοδο 30 ετών για το παρόν κλίμα (1961-1990) και δύο περιό­δους για το μελ­λο­ντικό κλίμα (μεσο­πρό­θε­σμη περί­ο­δος 2021-2050 και μακρο­πρό­θε­σμη περί­ο­δος 2071-2100).

Με βάση τα απο­τε­λέ­σματα ως το 2050 μέτριο προς υψηλό κίνδυνο από τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής (ανάλογα με το σενάριο εξέ­λι­ξης των συγκε­ντρώ­σεων ΑΦΘ) στην ατμό­σφαιρα) εκτι­μά­ται ότι θα αντι­με­τω­πί­σουν:

-οι δρα­στη­ριό­τη­τες του πρω­το­γενή τομέα (γεωργία, κτη­νο­τρο­φία και ιχθυο­καλ­λιέρ­γειες) και οι υδά­τι­νοι πόροι (τομείς άρδευ­σης & ύδρευ­σης)

Μέτριο κίνδυνο σε βρα­χυ­πρό­θε­σμο και μεσο­πρό­θε­σμο χρονικό ορί­ζο­ντα εκτι­μά­ται επίσης ότι θα αντι­με­τω­πί­σουν:

-ο τομέας του του­ρι­σμού, η Δημόσια Υγεία (κυρίως στα νησιά των Δωδε­κα­νή­σων) τα δασικά συστή­ματα, η βιο­ποι­κι­λό­τητα, τα εσω­τε­ρικά ύδατα και οι προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές (υγρό­το­ποι, βιό­το­ποι).

Σε μακρο­πρό­θε­σμο χρονικό ορί­ζο­ντα (περί­ο­δος 2071-2100) ο κλι­μα­τι­κός κίν­δυ­νος αυξά­νε­ται σημα­ντικά για τους περισ­σό­τε­ρους τομείς στην ΠΝΑ και ειδικά στην περί­πτωση του δυσμε­νούς σενα­ρίου λαμ­βά­νει ακραίες τιμές για τους τομείς των υδα­τι­κών πόρων.

Μέτριο και υψηλό κίνδυνο σε μακρο­πρό­θε­σμο χρονικό ορί­ζο­ντα εκτι­μά­ται ότι θα αντι­με­τω­πί­σουν οι τομείς: της κτη­νο­τρο­φίας, της αλιείας και των ιχθυο­καλ­λιερ­γειών, των παρά­κτιων περιο­χών, των λιμε­νι­κών υπο­δο­μών, των οδικών μετα­φο­ρών, της Δημό­σιας Υγείας και των υπο­δο­μών υγείας, του του­ρι­σμού, των τοπίων ιδιαί­τε­ρου κάλους και του υδά­τι­νου περι­βάλ­λο­ντος.

Οι υπό­λοι­ποι τομείς (μετα­ποί­ηση, εξο­ρυ­κτική δρα­στη­ριό­τητα, αερο­πο­ρι­κές μετα­φο­ρές, κτη­ρια­κές υπο­δο­μές, τρι­το­γε­νής τομέας κλπ.) τόσο σε βρα­χυ­πρό­θε­σμο όσο και σε μακρο­πρό­θε­σμο χρονικό ορί­ζο­ντα, εκτι­μά­ται ότι θα αντι­με­τω­πί­σουν χαμηλό κίνδυνο.

Η βασική κατη­γο­ριο­ποί­ηση είναι σε δράσεις προ­σαρ­μο­γής Υψηλής, Μέσης και Χαμηλή προ­τε­ραιό­τη­τας. Ενδει­κτικά ανα­φέ­ρο­νται ως υψηλής προ­τε­ραιό­τη­τας η αξιο­λό­γηση της τρω­τό­τη­τας ανά επι­μέ­ρους δρα­στη­ριό­τητα στον πρω­το­γενή τομέα, η προ­σαρ­μογή του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων και υπο­δο­μών, το σχέδιο δράσης για την προ­στα­σία των υπό­γειων υδρο­φο­ρέων, η προ­στα­σία αστικών και περια­στι­κών από φαι­νό­μενα πλημ­μυ­ρών.

Παρα­κο­λού­θηση

της Εφαρ­μο­γής και

Υλο­ποί­η­σης του ΠεΣΠΚΑ

Σημα­ντικό ρόλο στον συντο­νι­σμό και στην απο­τε­λε­σμα­τική εφαρ­μογή του ΠεΣΠΚΑ μπορεί να δια­δρα­μα­τί­σει το Παρα­τη­ρη­τή­ριο Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής. Πρό­κει­ται για μια ευέ­λι­κτη δομή που ανα­φέ­ρε­ται απευ­θείας στον περι­φε­ρειάρχη και στον αρμόδιο για θέματα Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής αντι­πε­ρι­φε­ρειάρχη και ως σκοπό έχει να συντο­νί­σει υπη­ρε­σίες και φορείς για συλλογή δεδο­μέ­νων, δια­μόρ­φωση δεικτών αξιο­λό­γη­σης, παρα­κο­λού­θη­σης εφαρ­μο­γής και διά­χυ­σης απο­τε­λε­σμά­των.

Σημα­ντικό ρόλο θα δια­δρα­μα­τί­σει η ενη­με­ρω­τική εκστρα­τεία από την ΠΝΑι με στόχο τους πολίτες και δημιουρ­γία θεμα­τι­κού δικτύου με τη συμ­με­τοχή τοπικών φορέων του δημό­σιου και ιδιω­τι­κού τομέα καθώς και φορέων της Κοι­νω­νίας των Πολιτών για την Επί­δραση και Προ­σαρ­μογή της Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής στη Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου με παράλ­ληλη υλο­ποί­ηση εκπαι­δευ­τι­κών ημε­ρί­δων πχ σε σχολεία, συλ­λό­γους της Περι­φέ­ρειας.