Το ελληνικό καλοκαίρι γίνεται… κλιματικά αφιλόξενο – Ρόδος και Αστυπάλαια στους 10 τουριστικούς προορισμούς που “χτυπάει” η κλιματική αλλαγή 

 

Το ελ­λη­νι­κό κα­λο­καί­ρι έχει υμνη­θεί ως συν­δυα­σμός θελ­κτι­κού ήλιου, δρο­σε­ρής θά­λασ­σας κι ανε­με­λιάς, φι­λό­ξε­νου χώρου πο­λι­τι­σμού, ξε­κού­ρα­σης και νέων εμπει­ριών. Πολύ πριν γίνει του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν απο­τε­λού­σε για ντό­πιους και επι­σκέ­πτες μια υπέ­ρο­χη προσ­δο­κία. Σή­με­ρα θε­ω­ρεί­ται ως ο τόπος της λε­γό­με­νης «βα­ριάς βιο­μη­χα­νί­ας του του­ρι­σμού» και βα­σι­κή πηγή οι­κο­νο­μι­κών εσό­δων. Θα μπο­ρού­σε να απει­λη­θεί το ελ­λη­νι­κό κα­λο­καί­ρι και ό,τι αυτό ση­μαί­νει από την κλι­μα­τι­κή κρίση; Ή μήπως αυτό ήδη συμ­βαί­νει με αρ­γό­συρ­το, αλλά όχι ανε­παί­σθη­το τρόπο;

Πολύ πιο συχνά εμ­φα­νι­ζό­με­νοι καύ­σω­νες και πολ­λές συ­νε­χό­με­νες μέρες με υψη­λές ή πολύ υψη­λές θερ­μο­κρα­σί­ες που κά­νουν καυτή ή και αφό­ρη­τη την ημέρα, «τρο­πι­κές νύ­χτες» με τη θερ­μο­κρα­σία να μην πέ­φτει ιδιαί­τε­ρα και να μην ανα­κου­φί­ζο­νται άν­θρω­ποι και κτί­ρια, πε­ρισ­σό­τε­ρες πυρ­κα­γιές που κα­τα­στρέ­φουν δάση και σκορ­πούν επι­κίν­δυ­νο καπνό, ελ­λεί­ψεις νερού και δια­κο­πές ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος λόγω της αυ­ξα­νό­με­νης ζή­τη­σης και των πε­ριο­ρι­σμέ­νων πόρων, όλα αυτά που εμ­φα­νί­ζο­νται ήδη πιο συχνά και στην Ελ­λά­δα τις δύο τε­λευ­ταί­ες δε­κα­ε­τί­ες σί­γου­ρα δεν δια­μορ­φώ­νουν το κα­λύ­τε­ρο πε­ρι­βάλ­λον για την κα­λο­και­ρι­νή από­λαυ­ση και σί­γου­ρα απαι­τούν μέτρα και ανα­προ­σαρ­μο­γές.

Τα στοι­χεία που δη­μο­σιεύ­ει η «Κ» είναι πολύ απο­κα­λυ­πτι­κά. Προ­έρ­χο­νται από την ερευ­νη­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα του ΕΚΠΑ, με­τα­ξύ των άλλων στο πλαί­σιο έργου με επι­στη­μο­νι­κό υπεύ­θυ­νο τον κα­θη­γη­τή Κων­στα­ντί­νο Καρ­τά­λη για τον Ορ­γα­νι­σμό Ερευ­νών «δια­ΝΕ­Ο­σις» και συ­νερ­γά­τες τους Κ. Φι­λιπ­πό­που­λο και Αν. Πο­λύ­δω­ρο. Επι­λέ­ξα­με δέκα πε­ριο­χές με του­ρι­στι­κό εν­δια­φέ­ρον, με δια­φο­ρε­τι­κά επί­πε­δα ανά­πτυ­ξης, καθώς και την Αθήνα και τη Θεσ­σα­λο­νί­κη. Η τάση αύ­ξη­σης της συ­χνό­τη­τας και της έντα­σης των καυ­σώ­νων και γε­νι­κό­τε­ρα των υψη­λών ή και «καυ­τών» θερ­μο­κρα­σιών είναι πολύ με­γά­λη και μά­λι­στα όχι για έπει­τα από 50 χρό­νια ή για τα τέλη του 21ου αιώνα (που για τους πε­ρισ­σό­τε­ρους μοιά­ζουν πολύ μα­κρι­νά), αλλά για την πε­ρί­ο­δο 2026-2045.

«Πρω­τα­θλή­τρια» η Μύ­κο­νος

Η εμ­φά­νι­ση πε­ρι­στα­τι­κών καύ­σω­να, δη­λα­δή τριών συ­νε­χό­με­νων ημε­ρών με θερ­μο­κρα­σί­ες άνω των 37° C, για να μεί­νου­με σε ένα δεί­κτη, θα αυ­ξη­θούν σε ετή­σια βάση. Στη Μύ­κο­νο θα προ­στε­θούν πάνω από 8 καυ­σω­νι­κά επει­σό­δια το κα­λο­καί­ρι, στην Αφά­ντου 8,6, στη Χερ­σό­νη­σο 6, στη Σάμη 6,7, στον Πο­λύ­γυ­ρο 6, στο Γύ­θειο 6,3, στον Μα­ρα­θό­κα­μπο 7,5, στην Αι­δη­ψό 5,9, στη Σέ­ρι­φο 7,5 και στην Αστυ­πά­λαια 7,3!

Επί­σης, με­γά­λη προ­βλέ­πε­ται και η αύ­ξη­ση των «τρο­πι­κών νυ­χτών», δη­λα­δή των βρα­διών που το θερ­μό­με­τρο δεν πέ­φτει κάτω από 20 βαθ­μούς Κελ­σί­ου. Η σύ­γκρι­ση γί­νε­ται με τις κλι­μα­τι­κές τιμές της πε­ριό­δου 1971-2000 και αφορά πάντα μέσες τιμές, ση­μαί­νει δη­λα­δή πως θα υπάρ­χουν υψη­λό­τε­ρες κο­ρυ­φώ­σεις.

Πα­ρου­σιά­ζου­με τα απο­τε­λέ­σμα­τα με βάση το σε­νά­ριο RCP 4.5, το οποίο θε­ω­ρεί­ται σή­με­ρα ένα με­σαίο σε­νά­ριο εκτί­μη­σης της πο­ρεί­ας των εκ­πο­μπών και της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής, με αύ­ξη­ση της θερ­μο­κρα­σί­ας έως 3 βαθ­μούς Κελ­σί­ου το 2100. Σύμ­φω­να με τους με­λε­τη­τές του ΕΚΠΑ, οι τά­σεις αυτές θα έχουν ως συ­νε­πα­κό­λουθo με­γά­λη αύ­ξη­ση στη ζή­τη­ση ενέρ­γειας για κλι­μα­τι­σμό των χώρων, καθώς και στις απαι­τή­σεις για νερό.

Την ίδια ώρα όμως προ­βλέ­πε­ται μεί­ω­ση των βρο­χο­πτώ­σε­ων γε­νι­κό­τε­ρα αλλά και στις συ­γκε­κρι­μέ­νες πε­ριο­χές.

Επι­πτώ­σεις στη Με­σό­γειο

«Ολό­κλη­ρη η Με­σό­γειος δέ­χε­ται τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής, δεν πρό­κει­ται μόνο για ελ­λη­νι­κό πρό­βλη­μα. Θα γίνει όμως, αν τα μέτρα αρ­γή­σουν, καθώς οι επι­πτώ­σεις τότε θα είναι δύ­σκο­λα ανα­στρέ­ψι­μες», λέει στην «Κ» ο Κων­στα­ντί­νος Καρ­τά­λης, κα­θη­γη­τής Φυ­σι­κής Πε­ρι­βάλ­λο­ντος στο ΕΚΠΑ.

«Σή­με­ρα γνω­ρί­ζου­με ότι η Με­σό­γειος θα αντι­με­τω­πί­σει αύ­ξη­ση της ξη­ρα­σί­ας αλλά και της έντα­σης, συ­χνό­τη­τας και διάρ­κειας ακραί­ων φαι­νο­μέ­νων που μπο­ρεί να οδη­γή­σουν με τη σειρά τους σε πλημ­μύ­ρες και καύ­σω­νες, καθώς και να ενι­σχύ­σουν τις δα­σι­κές πυρ­κα­γιές και τη διά­βρω­ση των ακτών. Ου­σια­στι­κά αρ­κε­τές πε­ριο­χές γί­νο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρο τρω­τές στις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής.

Σε καμία όμως πε­ρί­πτω­ση οι πα­ρα­πά­νω επι­πτώ­σεις δεν δι­καιο­λο­γούν ανα­φο­ρές πως η Ελ­λά­δα θα γίνει Σα­χά­ρα ή θα κα­τα­κλυ­σθούν τα νησιά μας λόγω της ανό­δου της στάθ­μης της θά­λασ­σας. Πρό­κει­ται για ανα­φο­ρές που θα πρέ­πει να απο­φεύ­γο­νται. Αλλο πράγ­μα είναι η επι­στη­μο­νι­κή γνώση και άλλο η επι­στη­μο­νι­κή φα­ντα­σία», συ­μπλη­ρώ­νει ο κ. Καρ­τά­λης.

«Υπάρ­χουν πολ­λές άμε­σες συ­νέ­πειες της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής στη χώρα μας. Αύ­ξη­ση της θερ­μο­κρα­σί­ας, άνο­δος της στάθ­μης της θά­λασ­σας, αλ­λα­γές στην υγρα­σία και την ποιό­τη­τα του αέρα, ξη­ρα­σία και ρύ­παν­ση, πιο συχνή εμ­φά­νι­ση ακραί­ων γε­γο­νό­των και πυρ­κα­γιών, κα­τα­στρο­φή ευαί­σθη­των οι­κο­συ­στη­μά­των. Απο­τέ­λε­σμα; Αύ­ξη­ση του δεί­κτη δυ­σφο­ρί­ας των επι­σκε­πτών», λέει στην «Κ» η Θε­ο­δώ­ρα Αντω­να­κά­κη, διευ­θύ­ντρια του Κέ­ντρου Κλι­μα­τι­κής Αλ­λα­γής και Βιω­σι­μό­τη­τας της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος.

Η υδρο­δο­τι­κή επάρ­κεια και η «αντο­χή» των υπο­δο­μών

«Υπάρ­χει ανά­γκη να σκε­φτού­με και να δρά­σου­με και στον τομέα του του­ρι­σμού με όρους αει­φο­ρί­ας, ώστε να μην αφαι­ρού­με πό­ρους και δυ­να­τό­τη­τες από τις επό­με­νες γε­νιές. Ο χω­ρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός είναι ση­μα­ντι­κό ερ­γα­λείο στην κα­τεύ­θυν­ση πιο φι­λι­κών προς το πε­ρι­βάλ­λον πο­λι­τι­κών, με ανα­γνώ­ρι­ση της φέ­ρου­σας ικα­νό­τη­τας των πα­ρά­κτιων και νη­σιω­τι­κών πε­ριο­χών», ση­μειώ­νει στην «Κ» η κ. Αντω­να­κά­κη. Η έν­νοια της φέ­ρου­σας ικα­νό­τη­τας, δη­λα­δή της εκτί­μη­σης του αριθ­μού του­ρι­στών και υπο­δο­μών που «αντέ­χει» ένας τόπος χωρίς αλ­λοί­ω­ση του χα­ρα­κτή­ρα του, έχει ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία, καθώς θέτει κρι­τή­ρια απέ­να­ντι σε μια ανε­ξέ­λεγ­κτη με­γέ­θυν­ση και συ­γκέ­ντρω­ση των του­ρι­στι­κών επι­σκέ­ψε­ων, αλλά και των υπο­δο­μών. «Χρειά­ζε­ται να ερ­γα­στού­με για μεί­ω­ση της επο­χι­κό­τη­τας, δια­σπο­ρά του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος σε με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της επι­κρά­τειας, με βελ­τί­ω­ση της ποιό­τη­τας των υπη­ρε­σιών», συ­μπλη­ρώ­νει η διευ­θύ­ντρια του Κέ­ντρου Κλι­μα­τι­κής Αλ­λα­γής και Βιω­σι­μό­τη­τας της ΤτΕ.

Η επέ­κτα­ση των πε­ριό­δων του έτους με θερμό κλίμα, προς την άνοι­ξη και το φθι­νό­πω­ρο, διευ­κο­λύ­νει την προ­σπά­θεια για επέ­κτα­ση της του­ρι­στι­κής ζώνης. Ηδη σε πολλά νησιά πα­ρα­τη­ρεί­ται αυ­ξη­μέ­νη πα­ρου­σία του­ρι­στών όχι μόνο τον Σε­πτέμ­βριο αλλά και τον Οκτώ­βριο. Η ανά­δει­ξη και άλλων δρα­στη­ριο­τή­των, πέρα από το κλα­σι­κό «ήλιος-θά­λασ­σα», μπο­ρεί να δώσει επι­πλέ­ον διάρ­κεια αλλά και γε­ω­γρα­φι­κή έκτα­ση στις του­ρι­στι­κές επι­σκέ­ψεις.

Σχέ­δια προ­σαρ­μο­γής

Οσον αφορά τα σχέ­δια προ­σαρ­μο­γής στην κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, ο κ. Καρ­τά­λης το­νί­ζει πως «κάθε πε­ριο­χή δι­καιού­ται το δικό της σχέ­διο, καθώς οι επι­πτώ­σεις δεν είναι οι ίδιες αλλά δια­φο­ρο­ποιού­νται ως προς το είδος και την έντα­σή τους. Το βέ­βαιο είναι ότι θα πρέ­πει τα σχέ­δια αυτά να εκ­πο­νη­θούν κατά προ­τε­ραιό­τη­τα. Δεν χρειά­ζε­ται να δούμε πρώτα τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής στην πλήρη τους ανά­πτυ­ξη για να δρο­μο­λο­γη­θούν».

Τι πρέ­πει να πε­ρι­λαμ­βά­νουν τα σχέ­δια αυτά: «Υπο­δο­μές για την ενερ­γεια­κή και υδρο­δο­τι­κή επάρ­κεια, δρά­σεις για τη βελ­τί­ω­ση του κτι­ρια­κού απο­θέ­μα­τος, αλλά και έργα για την προ­στα­σία των πα­ρά­κτιων ζωνών από τη διά­βρω­ση. Κάθε σχέ­διο προ­σαρ­μο­γής θα πρέ­πει να συν­δυα­στεί με τη χω­ρο­τα­ξι­κή και πο­λε­ο­δο­μι­κή ορ­γά­νω­ση της πε­ριο­χής. Πού επι­τρέ­πε­ται η χω­ρο­θέ­τη­ση φω­το­βολ­ταϊ­κών ή ανε­μο­γεν­νη­τριών; Πού δεν κτί­ζεις αλλά και τι κτί­ζεις εκεί που επι­τρέ­πε­ται; Ποιο είναι το επί­πε­δο του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης της πε­ριο­χής και η φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τά της; Αυτό με­τα­ξύ των άλλων θα μπο­ρού­σε να ση­μαί­νει ακόμα και τον πε­ριο­ρι­σμό του αριθ­μού των επι­σκε­πτών ή των δρα­στη­ριο­τή­των που μπο­ρεί να εξυ­πη­ρε­τή­σει», το­νί­ζει ο κα­θη­γη­τής του ΕΚΠΑ.

«Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση η πα­ρά­με­τρος της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής δεν θα πρέ­πει να λεί­πει από οποιο­δή­πο­τε ανα­πτυ­ξια­κό σχε­δια­σμό, θα έλεγα δε ότι πρέ­πει να λαμ­βά­νε­ται σο­βα­ρά υπόψη και στα με­γά­λης κλί­μα­κας επεν­δυ­τι­κά σχέ­δια που δρο­μο­λο­γού­νται», υπο­γραμ­μί­ζει ο κ. Καρ­τά­λης.

Στην εποχή κλι­μα­τι­κής απορ­ρύθ­μι­σης που βρι­σκό­μα­στε ο σχε­δια­σμός οφεί­λει να γί­νε­ται πλέον με λο­γι­κή αει­φο­ρί­ας και όχι «βα­ριάς βιο­μη­χα­νί­ας».

825 εκατ. ευρώ Μεί­ω­ση δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων κατά 1% και απώ­λειες εσό­δων στον του­ρι­σμό της τάξης των 825 εκατ. ευρώ ετη­σί­ως υπο­λο­γί­ζο­νται σε πε­ρί­πτω­ση που η μέση θερ­μο­κρα­σία αυ­ξη­θεί κατά 2,5 βαθ­μούς Κελ­σί­ου.

15%-70% Από 15% μέχρι και 70% ανα­μέ­νε­ται να αυ­ξη­θούν ετη­σί­ως οι ημέ­ρες υψη­λού κιν­δύ­νου για δα­σι­κές πυρ­κα­γιές στην Ελ­λά­δα μέχρι το 2050.

3,5% Το 3,5% της έκτα­σης της χώρας κιν­δυ­νεύ­ει να χαθεί από την άνοδο της στάθ­μης της θά­λασ­σας. Η απώ­λεια αυτή εκτι­μά­ται πως θα προ­κα­λέ­σει κό­στος πε­ρί­που ίσο με το 2% του ΑΕΠ.

12% Η βρο­χό­πτω­ση ανα­μέ­νε­ται να μειω­θεί κατά 12% κατά μέσον όρο, κατά 20%-30% τους θε­ρι­νούς μήνες, κυ­ρί­ως στα νότια, και κατά 10% τους χει­με­ρι­νούς. Ταυ­τό­χρο­να θα αυ­ξη­θούν οι ρα­γδαί­ες βρο­χο­πτώ­σεις.

Πηγή kathimerini.gr