Η αλήθεια για τον «πολύνεκρο» σεισμό της Χάλκης

Τον μύθο ενός από τους πιο πολύ­νε­κρους σει­σμούς στην Ελλάδα, του σεισμού της Χάλκης το 1843, κατέρ­ριψε πρό­σφατα μια νέα ελλη­νική επι­στη­μο­νική μελέτη. Ο σεισμός της Χάλκης θεω­ρείτο μέχρι σήμερα ένας από τους 10 πιο πολύ­νε­κρους σει­σμούς των τελευ­ταίων αιώνων στην Ελλάδα, με 600 θύματα, με τσου­νάμι που ανέ­τρεψε πλοία και με μέγεθος του­λά­χι­στον 6,5 ρίχτερ.

Πρό­σφατη μελέτη που δημο­σιεύ­τηκε στο έγκυρο περιο­δικό «Seismological Research Letters» ανα­τρέ­πει πλήρως αυτή την εικόνα, η οποία βασι­ζό­ταν σε λαν­θα­σμένα δευ­τε­ρο­γενή ιστο­ρικά στοι­χεία, και επα­να­προσ­διο­ρί­ζει το μέγεθος του σεισμού, τον μήνα εκδή­λω­σής του αλλά και τις ζημιές που προ­κά­λεσε με βάση πρω­το­γενή ιστο­ρικά ντο­κου­μέ­ντα. Η μελέτη έχει προ­κα­λέ­σει παγκό­σμιο ενδια­φέ­ρον καθώς οι επα­να­προσ­διο­ρι­σμοί ιστο­ρι­κών σεισμών δεν απο­τε­λούν απλώς ένα πολύ­τιμο στοι­χείο για την αρχειακή έρευνα, αλλά θέτουν νέα δεδο­μένα για τον σχε­δια­σμό της αντι­σει­σμι­κής προ­στα­σίας σε ολό­κλη­ρες περιο­χές, γεγονός που αποκτά ακόμη μεγα­λύ­τερη αξία σε σει­σμο­γε­νείς χώρες όπως η Ελλάδα.

Νέα στοι­χεία

Σύμφωνα με τα πρω­το­γενή ιστο­ρικά στοι­χεία που εντό­πισε η σει­σμο­λό­γος δρ Ιωάννα Τρια­ντα­φύλ­λου, ο σεισμός της Χάλκης στην πραγ­μα­τι­κό­τητα δεν προ­κά­λεσε θύματα ούτε τσου­νάμι, παρά μόνο βλάβες μεσαίας κατη­γο­ρίας σε ορι­σμένα κτί­σματα. Το μέγεθός του επα­να­προσ­διο­ρί­στηκε στα 5,9 ρίχτερ, ενώ η ημε­ρο­μη­νία του σεισμού βρέθηκε ότι ήταν η 17η Σεπτεμ­βρίου 1843.

Όλα ξεκί­νη­σαν στο πλαίσιο μιας διδα­κτο­ρι­κής δια­τρι­βής, κατά τη διάρ­κεια της οποίας η ερευ­νή­τρια ανέλυε παλαιούς ιστο­ρι­κούς σει­σμούς στον ελλα­δικό χώρο και τις επι­πτώ­σεις που είχαν από την αρχαιό­τητα μέχρι σήμερα, όταν «έπεσε» πάνω στην περί­πτωση της Χάλκης. «Τι γνω­ρί­ζαμε για αυτόν τον σεισμό; Γνω­ρί­ζαμε ότι συνέβη το 1843, μήνα Σεπτέμ­βριο, με το μέγεθός του να υπο­λο­γί­ζε­ται από παλαιούς σει­σμο­λό­γους στα 6,5 ρίχτερ, ενώ κάποιοι «εκτί­νασ­σαν» το μέγεθος στα 6,7 ρίχτερ. Η εκτί­μηση αυτή ήταν βασι­σμένη στις ανα­φο­ρές για 600 θύματα και στις περιο­ρι­σμέ­νες περι­γρα­φές που υπήρχαν για τις βλάβες και την πρό­κληση τσου­νάμι εξαι­τίας του σεισμού. Όλα αυτά σε μια περιοχή στην οποία τα ιστο­ρικά στοι­χεία δεν έδει­χναν άλλους σει­σμούς τέτοιου μεγέ­θους», εξηγεί η Ιωάννα Τρια­ντα­φύλ­λου. «Ο αριθμός των 600 νεκρών ήταν από μόνος του προ­βλη­μα­τι­κός. Σύμφωνα με τα στοι­χεία που συλ­λέ­ξαμε, ο πλη­θυ­σμός της Χάλκης την εποχή εκείνη δεν ξεπερ­νούσε τους 400 κατοί­κους», προ­σθέ­τει.

«Αυτό δεν σημαί­νει ότι οι παλαιό­τε­ροι σει­σμο­λό­γοι δεν έκαναν σωστά τη δουλειά τους», διευ­κρι­νί­ζει η σει­σμο­λό­γος. «Απλώς σήμερα, αν κάποιος ψάξει, μπορεί να έχει πρό­σβαση σε περισ­σό­τε­ρες πρω­το­γε­νείς πηγές. Σκε­φτείτε ότι τα στοι­χεία στα οποία βασί­στη­καν οι παλαιό­τε­ροι για τις εκτι­μή­σεις τους προ­έρ­χο­νταν σε μεγάλο βαθμό από τις κατα­γρα­φές ενός ξένου φιλέλ­ληνα καθη­γητή αρχαιο­λο­γίας που είχε επι­σκε­φθεί την περιοχή. Την εποχή εκείνη, κατά την οποία είχε ανα­πτυ­χθεί έντονη τάση επι­στρο­φής στο αρχαίο παρελ­θόν και υπήρχε άνοδος του φιλελ­λη­νι­σμού στην Ευρώπη, επι­κρα­τού­σαν έντονα συναι­σθή­ματα τα οποία ενδε­χο­μέ­νως να επη­ρέ­α­σαν και τις αντί­στοι­χες κατα­γρα­φές», ανα­φέ­ρει.

Δεν απο­κλεί­ε­ται η έρευνα να φέρει στο φως και άλλες ανα­θε­ω­ρή­σεις σει­σμι­κών φαι­νο­μέ­νων, όπως ενός σεισμού που σημειώ­θηκε στη Μήλο τον 18ο αιώνα και ο οποίος ενδέ­χε­ται να μην ήταν σεισμός αλλά… μετα­δο­τική νόσος που χτύπησε το νησί.

Ενδει­κτικό του διε­θνούς ενδια­φέ­ρο­ντος που έχει προ­κα­λέ­σει η εργασία είναι το γεγονός ότι η Seismological Society of America, η οποία εκδίδει το «SRL», εξέδωσε δελτίο Τύπου, ενώ σχε­τι­κές ανα­φο­ρές έκαναν επίσης το επι­στη­μο­νικό site EurekΑlert! και η American Association for the Advancement of Science, η οποία μεταξύ των άλλων εκδίδει το περιο­δικό «Science». Αρθρο για τη συγκε­κρι­μένη έρευνα δημο­σιεύ­τηκε και στο επι­στη­μο­νικό site Discover Magazine.

Πηγή: in.gr