Παρεμβάσεις για τις αθέμιτες πρακτικές στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων ζητεί η ΕΣΕΕ

Θε­σμι­κές πα­ρεμ­βά­σεις για τέσ­σε­ρα θέ­μα­τα, κυ­ρί­ως, που αφο­ρούν στις αθέ­μι­τες εμπο­ρι­κές πρα­κτι­κές στην αλυ­σί­δα εφο­δια­σμού τρο­φί­μων ζητά η Εθνι­κή Συ­νο­μο­σπον­δία Εμπο­ρί­ου και Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας με αφορ­μή τη συ­ζή­τη­ση χθες και σή­με­ρα από τους ευ­ρω­βου­λευ­τές του σχε­δί­ου της έκ­θε­σης του Dawid Jackiewicz (MEP) στο Ευ­ρω­παϊ­κό Κοι­νο­βού­λιο, που αφορά στο συ­γκε­κρι­μέ­νο τομέα.

Η ΕΣΕΕ ως μέλος και εκ­πρό­σω­πος της Ελ­λά­δας στη EuroCommerce, πα­ρα­κο­λου­θεί τις δια­δι­κα­σί­ες στις Βρυ­ξέλ­λες και ενη­με­ρώ­νε­ται για τις δια­φο­ρε­τι­κές προ­τά­σεις, ενώ ταυ­τό­χρο­να θέτει στην προ­σο­χή των ελ­λή­νων ευ­ρω­βου­λευ­τών, αλλά και των αρ­μό­διων υπουρ­γεί­ων της ελ­λη­νι­κής Κυ­βέρ­νη­σης, τα πα­ρα­κά­τω τέσ­σε­ρα θέ­μα­τα:

1. Κα­θο­ρι­σμός αθέ­μι­των εμπο­ρι­κών πρα­κτι­κών

Ο κα­θο­ρι­σμός των αθέ­μι­των εμπο­ρι­κών πρα­κτι­κών είναι πε­ρί­πλο­κος και ποι­κίλ­λει από χώρα σε χώρα. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, αυτό που θε­ω­ρεί­ται αθέ­μι­τη εμπο­ρι­κή πρα­κτι­κή είναι δυ­να­τή μόνο για να κα­θο­ρί­σει το γε­νι­κό πλαί­σιο της σύμ­βα­σης.

Ση­μειώ­νε­ται ότι πάνω από 1.100 εται­ρεί­ες, της με­τα­ποί­η­σης τρο­φί­μων, χον­δρι­κής του αγρο­τι­κού τομέα και του λια­νι­κού εμπο­ρί­ου έχουν ήδη συμ­φω­νή­σει να εφαρ­μό­ζουν τις αρχές της χρη­στής πρα­κτι­κών εμπο­ρί­ας, και έχουν εν­σω­μα­τώ­σει αυτές στις συμ­βά­σεις τους.

Σή­με­ρα, με­γά­λες επι­χει­ρή­σεις λια­νι­κού εμπο­ρί­ου έχουν υπο­γρά­ψει την πρω­το­βου­λία της Εφο­δια­στι­κής Αλυ­σί­δας σε όλες τις χώρες της ΕΕ, πράγ­μα που ση­μαί­νει ότι μια κρί­σι­μη μάζα των συ­ναλ­λα­γών σε επί­πε­δο λια­νι­κής κα­λύ­πτο­νται από την εφαρ­μο­γή αυτών των αρχών, και μπο­ρούν να δρά­σουν από κοι­νού με τις εθνι­κές τους μη­χα­νι­σμούς και τις συμ­φω­νί­ες για να δη­μιουρ­γή­σει ένα ισχυ­ρό απο­τρε­πτι­κό πα­ρά­γο­ντα για πα­ρά­γο­ντες της αγο­ράς που ενερ­γεί με αθέ­μι­τα με τους εμπο­ρι­κούς εταί­ρους.

– Ζη­τή­θη­κε λοι­πόν από το EΚ να μην προ­τεί­νει έναν ορι­σμό αθέ­μι­των εμπο­ρι­κών πρα­κτι­κών, ο οποί­ος ποτέ δεν θα είναι σε θέση να αντι­κα­το­πτρί­ζει τις δια­φο­ρές στις επι­μέ­ρους συν­θή­κες της ΕΕ. Αντ’ αυτού, έχει ζη­τη­θεί από το Ευ­ρω­παϊ­κό Κοι­νο­βού­λιο να υπο­στη­ρί­ξει την εφαρ­μο­γή των αρχών ορθής πρα­κτι­κής ως πρό­τυ­πο συ­μπε­ρι­φο­ράς στην αγορά ως ένα πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κό μέσο για την εξά­λει­ψη των αθέ­μι­των εμπο­ρι­κών πρα­κτι­κών (UTPs – Unfair Trading Practices).

2. Κα­νο­νι­σμός ΕΕ περί αθέ­μι­των πρα­κτι­κών

Ο κα­νο­νι­σμός των αθέ­μι­των πρα­κτι­κών εμπο­ρί­ας δι­καιω­μά­των της ΕΕ δεν μπο­ρεί να λύσει τα προ­βλή­μα­τα σε κάθε πε­ριο­χή και χώρα της Ευ­ρώ­πης.

Η τρέ­χου­σα κρίση στο γάλα και το ζωικό κε­φά­λαιο είναι το απο­τέ­λε­σμα των διαρ­θρω­τι­κών θε­μά­των της αγο­ράς, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων του πλε­ο­νά­σμα­τος πα­ρα­γω­γής και της μεί­ω­σης της κα­τα­νά­λω­σης. Η ρύθ­μι­ση UTPs δεν θα αλ­λά­ξει αυτή την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα.

Οι έμπο­ροι λια­νι­κής πώ­λη­σης έχουν πολύ λίγες άμε­σες συμ­βά­σεις με τους αγρό­τες. Χρειά­ζο­νται βιώ­σι­μες και απο­δο­τι­κές αλυ­σί­δες εφο­δια­σμού όσο οι προ­μη­θευ­τές και τους γε­ωρ­γούς.

Ως εκ τού­του, οι λια­νο­πω­λη­τές δεν έχουν κα­νέ­να συμ­φέ­ρον να υπο­νο­μεύ­σουν τις αλυ­σί­δες εφο­δια­σμού τους και να κα­τα­λή­ξουν με άδεια ράφια.

Τα τρό­φι­μα προ­έρ­χο­νται σχε­δόν απο­κλει­στι­κά σε εθνι­κό επί­πε­δο με λι­γό­τε­ρο από το 20% κατά μέσο όρο να πα­ρέ­χο­νται δια­συ­νο­ρια­κά (εξαί­ρε­ση η Ελ­λά­δα με το 52% των τρο­φί­μων να ει­σά­γε­ται), έτσι ώστε η νο­μο­θε­σία της ΕΕ για τη πλειο­ψη­φία των χωρών δεν έχει νόημα. Όλες οι χώρες ρυθ­μί­ζουν τις συμ­βα­τι­κές πρα­κτι­κές τους, ώστε να είναι κα­τάλ­λη­λες για το νο­μι­κό και εμπο­ρι­κό πε­ρι­βάλ­λον τους.

Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι έχουν ένα δη­μό­σιο μη­χα­νι­σμό επι­βο­λής και σε όλες σχε­δόν τις χώρες, όπου δεν υπάρ­χει, τα εν­δια­φε­ρό­με­να μέρη έχουν ανα­πτύ­ξει μια εθνι­κή πλατ­φόρ­μα (π.χ. Βέλ­γιο, Ολ­λαν­δία, Φιν­λαν­δία). Υπο­στη­ρί­ζο­ντας ρύθ­μι­ση των UTPs σε επί­πε­δο ΕΕ θα είναι κάτι πε­ρισ­σό­τε­ρο από μια χει­ρο­νο­μία, και δεν μπο­ρεί να προ­σφέ­ρει μια βιώ­σι­μη λύση για τα προ­βλή­μα­τα των αγρο­τών. Θα είναι σε θέση να χω­ρέ­σει εύ­κο­λα με τα εθνι­κά νο­μι­κά πλαί­σια και απλά να δη­μιουρ­γή­σει απρό­βλε­πτες δα­πά­νες και διοι­κη­τι­κές επι­βα­ρύν­σεις.

Η Επι­τρο­πή ανα­λαμ­βά­νει την εκ­πό­νη­ση μιας με­λέ­της σχε­τι­κά με την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα της πρω­το­βου­λί­ας Εφο­δια­στι­κής Αλυ­σί­δας και των εθνι­κών ρυθ­μί­σε­ων στον τομέα αυτό, τα απο­τε­λέ­σμα­τα της οποί­ας ανα­μέ­νο­νται το Φε­βρουά­ριο του 2016.

– Ζη­τή­θη­κε από το ΕΚ να πε­ρι­μέ­νει τις εκτι­μή­σεις της Επι­τρο­πής, της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας των εθνι­κών ρυθ­μι­στι­κών συ­στη­μά­των και των Τόπων Κοι­νο­τι­κής Ση­μα­σί­ας (ΤΚΣ), προ­κει­μέ­νου να επι­τρέ­ψει τη λήψη τεκ­μη­ριω­μέ­νων απο­φά­σε­ων σχε­τι­κά με τον κα­λύ­τε­ρο τρόπο προς τα εμπρός. Εν τω με­τα­ξύ, το Ευ­ρω­παϊ­κό Κοι­νο­βού­λιο δεν πρέ­πει να φθά­σει σε πρό­ω­ρα συ­μπε­ρά­σμα­τα σχε­τι­κά με τη βάση της κρί­σης που σε με­γά­λο βαθμό είναι άσχε­τη με τις συμ­βά­σεις στις αλυ­σί­δες εφο­δια­σμού.

3. Πρω­το­βου­λία δια­λό­γου εφο­δια­στι­κής αλυ­σί­δας

Η πρω­το­βου­λία και η δια­δι­κα­σία δο­μη­μέ­νου δια­λό­γου της εφο­δια­στι­κής αλυ­σί­δας (SCI – Supply Chain Initiative) δεί­χνει πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κή από τη νο­μο­θε­σία της ΕΕ.

Η πρω­το­βου­λία της Εφο­δια­στι­κής Αλυ­σί­δας πα­ρέ­χει τα απα­ραί­τη­τα μέτρα για τη διευ­κό­λυν­ση της επί­λυ­σης των δια­φο­ρών με βάση τις αρχές της ορθής πρα­κτι­κής ερ­γα­λεί­ων. Στην πλειο­νό­τη­τα των κρα­τών μελών, των εθνι­κών κα­νό­νων αντί­γρα­φα αυτών με κυ­ρώ­σεις και διορ­θω­τι­κά μέτρα.

Οι εθνι­κοί διά­λο­γοι της αλυ­σί­δας εφο­δια­σμού σε πολ­λές χώρες και η ομάδα δια­κυ­βέρ­νη­σης της ΕΕ για τα πα­νευ­ρω­παϊ­κά θέ­μα­τα, προ­βλέ­πουν ανώ­νυ­μες κα­ταγ­γε­λί­ες που πρέ­πει να αντι­με­τω­πι­στούν.

Ο διά­λο­γος της εφο­δια­στι­κής αλυ­σί­δας επι­τρέ­πει σε όλους στην αλυ­σί­δα εφο­δια­σμού να απο­κτή­σουν μια κα­λύ­τε­ρη κα­τα­νό­η­ση των εξε­λί­ξε­ων της αγο­ράς, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων τι εί­δους προ­ϊ­ό­ντα ζη­τούν οι κα­τα­να­λω­τές. Βοηθά, επί­σης, τους προ­μη­θευ­τές και τους αγρό­τες να δη­μιουρ­γή­σουν προ­στι­θέ­με­νη αξία για τον εαυτό τους, και να απο­τρέ­ψουν διά­φο­ρες κα­τα­στά­σεις οι οποί­ες θα μπο­ρού­σαν να προ­κύ­ψουν.

– Ζη­τή­θη­κε, για το θέμα αυτό, από το ΕΚ να υπο­στη­ρί­ξει την πρω­το­βου­λία της Εφο­δια­στι­κής Αλυ­σί­δας SCI ως πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κή λύση από τη νο­μο­θε­σία της ΕΕ, και να εν­θαρ­ρύ­νουν ένα δο­μη­μέ­νο διά­λο­γο της αλυ­σί­δας εφο­δια­σμού σε επί­πε­δο ΕΕ όσο και σε εθνι­κό επί­πε­δο για να αυ­ξη­θεί η δια­φά­νεια της αγο­ράς και η ενί­σχυ­ση της ανταλ­λα­γής πλη­ρο­φο­ριών ζω­τι­κής ση­μα­σί­ας για όλους τους παί­κτες, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των εμπό­ρων λια­νι­κής πώ­λη­σης, των αγρο­τών και όλων των προ­μη­θευ­τών τους.

4. Προ­ϊ­ό­ντα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας και αντα­γω­νι­σμός

Τα “Private labels” προ­ϊ­ό­ντα βοη­θούν την προ­ώ­θη­ση του αντα­γω­νι­σμού και οι κα­τα­να­λω­τές όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο επι­θυ­μούν να τα αγο­ρά­σουν.

Σή­με­ρα, το 90% των νοι­κο­κυ­ριών αγο­ρά­ζουν τα­κτι­κά προ­ϊ­ό­ντα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας, και οι πε­ρισ­σό­τε­ροι θε­ω­ρούν ότι προ­σφέ­ρουν ποιό­τη­τα και καλή αξία για τα χρή­μα­τα τους. Με­λέ­τες της Επι­τρο­πής δεί­χνουν ότι οι ιδιω­τι­κές ετι­κέ­τες προ­σφέ­ρουν επι­λο­γές και θα βοη­θή­σουν τις ΜΜΕ να και­νο­το­μούν και να είναι κερ­δο­φό­ρες.

Μπερ­δε­μέ­νη είναι η συ­ζή­τη­ση για τις ιδιω­τι­κές ετι­κέ­τες σχε­τι­κά με το γάλα και τα ζωικά είδη σε βάρος των κα­τα­να­λω­τών και υπέρ των πο­λυ­ε­θνι­κών ως ιδιο­κτή­τες εμπο­ρι­κών ση­μά­των σύμ­φω­να με τις αθέ­μι­τες πρα­κτι­κές της ΕΕ. Σή­με­ρα οι ιδιω­τι­κές ετι­κέ­τες επι­τρέ­πουν στους λια­νο­πω­λη­τές να δια­φο­ρο­ποι­η­θούν και να συ­μπλη­ρώ­σουν τη ποι­κι­λία τους.

Οι τα­χύ­τε­ροι ανα­πτυσ­σό­με­νους το­μείς της ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας είναι στα βιο­λο­γι­κά, το­πι­κά προ­ϊ­ό­ντα, “free from…” και από “entry-level” πε­ριο­χές. Έρευ­να από την Ευ­ρω­παϊ­κή Κε­ντρι­κή Τρά­πε­ζα έχει υπο­γραμ­μί­σει το ση­μα­ντι­κό τους ρόλο στην κα­τα­πο­λέ­μη­ση του πλη­θω­ρι­σμού των τρο­φί­μων.

Οι πο­λυ­ε­θνι­κές μάρ­κες είναι εξαι­ρε­τι­κά συ­γκε­ντρω­τι­κές και κυ­ρί­αρ­χες, ενώ δια­δρα­μα­τί­ζουν καί­ριο ρόλο στις επι­λο­γές των λια­νο­πω­λη­τών, αφού προ­σφέ­ρουν τα προ­ϊ­ό­ντα, που οι κα­τα­να­λω­τές ανα­μέ­νουν να δουν στα ράφια των κα­τα­στη­μά­των και βε­βαί­ως απο­λαμ­βά­νουν σχε­τι­κά υψη­λό­τε­ρο κα­θα­ρό πε­ρι­θώ­ριο (κατά μέσο όρο πε­ρί­που 10%), ένα­ντι λι­γό­τε­ρο από 3% στο λια­νι­κό εμπό­ριο.

– Ζη­τή­θη­κε από το ΕΚ να ανα­γνω­ρί­σει επί­ση­μα τον ρόλο των ιδιω­τι­κών ετι­κε­τών, βοη­θώ­ντας τους κα­τα­να­λω­τές να αγο­ρά­σουν τρό­φι­μα υψη­λής ποιό­τη­τας σε λο­γι­κές τιμές. Επί­σης, για να απο­φευ­χθεί η σύγ­χυ­ση και η πίεση από τις πο­λυ­ε­θνι­κές στους κα­τα­σκευα­στές ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας και όχι για να πε­ριο­ρί­σουν την ανά­πτυ­ξή τους, ούτε για την προ­στα­σία ενός τομέα ενα­ντί­ον του άλλου.

ΑΠΕ-ΜΠΕ