Σχέδιο επί χάρτου για τα αδέσποτα της Ρόδου: Επικοινωνιακά πυροτεχνήματα χωρίς ουσία

Η διαχείριση των αδέσποτων ζώων αποτελεί ανέκαθεν έναν από τους πλέον αδιάψευστους δείκτες πολιτισμού μιας τοπικής κοινωνίας. Για την Ρόδο, έναν διεθνή τουριστικό προορισμό πρώτης γραμμής, το ζήτημα αυτό ξεπερνά τα όρια της ηθικής υποχρέωσης: συνδέεται άμεσα με τη δημόσια υγεία, την κοινωνία αλλά και τη εικόνα του νησιού προς τα έξω. Ωστόσο, το πολυδιαφημισμένο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Διαχείρισης Αδέσποτων Ζώων Συντροφιάς, το οποίο εγκρίθηκε πρόσφατα από το δημοτικό συμβούλιο Ρόδου, αποδεικνύεται κατώτερο των περιστάσεων και ανεδαφικό.   Πίσω από τους τίτλους, τις επικοινωνιακές εξαγγελίες και έναν προϋπολογισμό ύψους 566.019 ευρώ, αποκαλύπτεται μία πρόταση που με προχειρότητα. Αντί για μια συνεκτική, εφαρμόσιμη στρατηγική,  προσαρμοσμένη στη νησιωτική πραγματικότητα, η δημοτική αρχή παρουσίασε ένα συνονθύλευμα γενικοτήτων, μετατρέποντας ένα κρίσιμο πρόβλημα σε άσκηση εντυπώσεων.

Το «copy-paste» από την ηπειρωτική Ελλάδα και η αποκοπή από την πραγματικότητα

Το πρώτο σοβαρό πλήγμα στην αξιοπιστία του σχεδιασμού εντοπίζεται στην ίδια την πηγή της έμπνευσής του. Σύμφωνα με πληροφορίες, για τη σύνταξη του προγράμματος αξιοποιήθηκαν επιχειρησιακά σχέδια από δήμους όπως το Βελβεντό και η Ορεστιάδα.

Η επιλογή αυτή γεννά εύλογα ερωτήματα. Πώς είναι δυνατόν ένα μεγάλο νησί με έντονη τουριστική εποχικότητα και χαρακτήρα, εκτεταμένες αποστάσεις και χιλιάδες αδέσποτα ζώα στις πόλεις και τα χωριά να αντιμετωπίζεται με μεθόδους που αφορούν ηπειρωτικές, αγροτικές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας; Η προχειρότητα αποτυπώνεται ακόμη και στην ορολογία. Το κείμενο αναφέρεται σε «διάσπαση και έλεγχο αγελών», παραπέμποντας σε αγέλες ποιμενικών σκύλων της υπαίθρου. Στη Ρόδο, το μείζον ζήτημα εντοπίζεται στις αποικίες των γατών και στα εγκαταλελειμμένα ζώα συντροφιάς ή κυνηγόσκυλα τα οποία εντοπίζονται σε συγκεκριμένες περιοχές. Η αντιγραφή ξένων μοντέλων μαρτυρά έλλειψη επιτόπιας έρευνας και (προφανώς) άγνοια για τα πραγματικά δεδομένα και τις ανάγκες του νησιού.

Τα μαθηματικά παράδοξα του προγράμματος

Οι εκτιμήσεις του Δήμου Ρόδου για τον πληθυσμό των αδέσποτων, μαρτυρούν έλλειψη αντίληψης. Σύμφωνα με την επίσημη εισήγηση, στο νησί υπάρχουν περίπου 150 μη καταγεγραμμένα αδέσποτα σκυλιά (πέραν των περίπου 450 που φιλοξενούνται στο δημοτικό κυνοκομείο) και μόλις… 3.000 αδέσποτες γάτες. Τα στοιχεία αυτά δεν αντέχουν σε καμία λογική και επιστημονική ανάλυση: Αυθαίρετη υποεκτίμηση: Με βάση συγκριτικά δεδομένα από άλλα νησιά και επιστημονικές πληθυσμιακές αναγωγές, ο αριθμός των 3.000 γατών αντιστοιχεί ενδεχομένως σε λίγες μόνο γειτονιές της πόλης της Ρόδου και όχι σε ολόκληρο το νησί.
Αυτοαναιρούμενοι ισχυρισμοί: Το ίδιο το πρόγραμμα αναφέρει ότι τη διετία 2024-2025 πραγματοποιήθηκαν 2.542 στειρώσεις γατών. Εάν ο συνολικός πληθυσμός ήταν όντως 3.000, τότε το πρόβλημα θα είχε ουσιαστικά…. εξαλειφθεί (!) Η καθημερινή εικόνα με ανεξέλεγκτες γεννήσεις σε γειτονιές (και όχι μόνον) αποδεικνύει ακριβώς το αντίθετο.
Απουσία μεθοδολογίας: Δεν παρουσιάστηκε καμία έρευνα πεδίου ή επιστημονική καταγραφή που να δικαιολογεί τα συγκεκριμένα νούμερα, αποκαλύπτοντας έναν σχεδιασμό πολύ πρόχειρο.
Υποδομές «φαντάσματα» και οικειοποίηση του μόχθου των εθελοντών

Ιδιαίτερη αμηχανία προκαλεί ο ισχυρισμός του Δήμου για την ύπαρξη 50 αυτοματοποιημένων σταθμών σίτισης και ποτίσματος, καθώς και δικτύου καταφυγίων σε περιοχές όπως το Μανδράκι, οι Καλυθιές, το Παραδείσι, η Λαχανιά και η Σάλακος. Όσοι δραστηριοποιούνται καθημερινά στο πεδίο αναζητούν αυτές τις υποδομές. Οι εθελοντές σε όλο το νησί και η φιλοζωϊκή κοινότητα, γνωρίζουν καλά ότι τα περισσότερα σπιτάκια και οι ταΐστρες έχουν τοποθετηθεί με προσωπικά τους έξοδα ή άλλες πρωτοβουλίες.

Η δημοτική αρχή εμφανίζεται να οικειοποιείται το έργο τρίτων:

1.    Στειρώσεις: Οι χιλιάδες επεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν κυρίως χάρη στην οργάνωση Flying Cats και σε εθελοντές κτηνιάτρους.

2.    Φροντίδα και περισυλλογή: Η καθημερινή σίτιση, οι διασώσεις και η μεταφορά ζώων στηρίζονται αποκλειστικά στην προσωπική παρέμβαση των εθελοντών (πιστοποιημένων και μη).

3.    Υποστελέχωση: Ο Δήμος διαθέτει μόλις μία μόνιμη κτηνίατρο, γεγονός που καθιστά ανέφικτη την ουσιαστική υλοποίηση των φιλόδοξων εξαγγελιών χωρίς εξωτερική βοήθεια.

Το ερώτημα παραμένει χωρίς καμία επίσημη απάντηση μέχρι και σήμερα: Από τα 566.019 ευρώ του προϋπολογισμού, ποιο ακριβώς ποσό κατευθύνεται σε νέες στειρώσεις, ποιο σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ποιο σε διοικητικές ή άλλες δαπάνες;

Το «Γαλάζιο Πατούσι» και η επικοινωνιακή υποβάθμιση του προβλήματος

Αποκορύφωμα της επικοινωνιακής τακτικής αποτελεί η παρουσίαση του προγράμματος «Γαλάζιο Πατούσι». Η ιδέα της απονομής πιστοποίησης σε ξενοδοχεία και επιχειρήσεις εστίασης που είναι φιλικές προς τα ζώα πλασάρεται ως η «κορυφαία καινοτομία» του σχεδιασμού. Όπως έχουν επισημάνει κατ επανάληψη εκπρόσωποι της φιλοζωικής και άλλων οργανώσεων, η επιβράβευση της επιχειρηματικής ευαισθησίας είναι θεμιτή, αλλά δεν μπορεί να προβάλλεται ως η κεντρική λύση σε ένα χρόνιο κοινωνικό πρόβλημα. Η επινόηση τίτλων και σημάτων πιστοποίησης θυμίζει περισσότερο έκθεση ιδεών παρά ώριμο επιχειρησιακό σχέδιο.

Ώρα για πράξεις, όχι για σχέδια επί χάρτου

Η Ρόδος δεν έχει ανάγκη από άλλα ευχολόγια. Το ζήτημα με τα αδέσποτα ζώα συντροφιάς παραμένει ανοιχτό, χωρίς ουσιαστικές προτάσεις για λύσεις. Για να υπάρξει πραγματική αλλαγή, απαιτούνται:

Άμεση, ρεαλιστική και επιστημονική καταγραφή των πληθυσμών των ζώων.
Πλήρης διαφάνεια στην κατανομή των 566.000 ευρώ, με έμφαση στις μαζικές στειρώσεις.
Ουσιαστική στελέχωση των δημοτικών κτηνιατρικών υπηρεσιών με μόνιμο προσωπικό.
Αυστηροί έλεγχοι για τα δεσποζόμενα ζώα και κυρίως για τα κυνηγόσκυλα στις ορεινές περιοχές.
Ειλικρινής συνεργασία και έμπρακτη στήριξη στους εθελοντές που σηκώνουν το βάρος στο πεδίο.
Οποιαδήποτε άλλη προσέγγιση απλώς ανακυκλώνει το πρόβλημα, χωρίς να δίδονται ουσιαστικές απαντήσεις με πλήρη στοιχεία για την πραγματική κατάσταση και αριθμούς των αδέσποτων ενώ, αφήνει στην τύχη τους, όλους τους πολίτες που εθελοντικά δίνουν την μάχη, καθημερινά για να βοηθήσουν τα ανυπεράσπιστα πλάσματα στο νησί μας.