Η «επιστροφή» της Τουρκίας στο Αιγαίο στο Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής – Τι αναζητά η Αθήνα

Η Τουρκία ανε­βά­ζει τους τόνους και την προ­κλη­τι­κό­τητα σε Αιγαίο και Αν. Μεσό­γειο και η Ελλάδα μάλλον αμήχανη αναζητά διε­θνείς συμ­μα­χίες. Απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των νησιών σε συν­δυα­σμό με αμφι­σβή­τηση της κυριαρ­χίας τους είναι η αιχμή του δόρατος για την Άγκυρα. Σε αυτό το φόντο συνε­δριά­ζει το ΕΣΕΠ αύριο το μεση­μέρι υπό τον Ν. Δένδια

τουρ­κική παρα­βα­τι­κό­τητα καθώς και το σχέδιο του νέου Οργα­νι­σμού του Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών θα βρεθούν στο επί­κε­ντρο της αυρια­νής σύγκλη­σης του Εθνικού Συμ­βου­λίου Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής.

Η επι­στροφή στο Αιγαίο

Το Εθνικό Συμ­βού­λιο Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής (ΕΣΕΠ), θα συνε­δριά­σει αύριο το πρωί υπό την προ­ε­δρία του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών, Νίκου Δένδια.

Η συνε­δρί­αση αυτή ουσια­στικά γίνεται με φόντο την «επι­στροφή» της Τουρ­κίας στο Αιγαίο και αιχμή του δόρατος των τουρ­κι­κών διεκ­δι­κή­σεων την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των ελλη­νι­κών νησιών.

Δεν πρό­κει­ται βέβαια για νέο επει­σό­διο στο πολυ­τά­ραχο σίριαλ των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων, ούτε για θέμα απο­μο­νω­μένο από τη συνο­λική στρα­τη­γική θεώρηση της Τουρ­κίας για το Αιγαίο.

Φαί­νε­ται όμως να επα­νέρ­χε­ται ένα θεω­ρη­τικό μοντέλο άμεσης σύν­δε­σης της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών με την αμφι­σβή­τηση της κυριαρ­χίας τους, ακόμα κι αν πρό­κει­ται για μεγάλα και κατοι­κη­μένα νησιά.

Αμη­χα­νία

Πρό­κει­ται για εξέλιξη που θα έπρεπε να ανη­συ­χή­σει την Αθήνα, η οποία όμως προς το παρόν απαντά μάλλον αμήχανα στη… «ρουτίνα» των υπερ­πτή­σεων με τις οποίες η Άγκυρα επι­διώ­κει να υπο­στη­ρί­ξει τα επι­χει­ρή­ματά της.

Η αποφυγή της στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης της κατά­στα­σης συνιστά συνει­δητή επιλογή της ελλη­νι­κής πλευράς. Ωστόσο δίαυλοι επι­κοι­νω­νίας δεν υφί­στα­νται και αυτό εγκυ­μο­νεί σοβα­ρούς κιν­δύ­νους.

Πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο στην τουρ­κική στρα­τη­γική δια­δρα­μα­τί­ζει, όπως και στο ζήτημα των θαλασ­σίων ζωνών, ο αντι­ναύ­αρ­χος Τσιχάτ Γιαϊτσί. Ο επι­τε­λάρ­χης του τουρ­κι­κού Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού έχει ανα­λά­βει όπως φαί­νε­ται να… εξει­δι­κεύ­σει έτι περαι­τέρω το αφήγημα της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» που πρώτος δια­τύ­πωσε ο ναύ­αρ­χος ε.α. Τζεμ Γκουρ­ντε­νίζ.

Σκληρή γραμμή

Η εν λόγω θεωρία έχει σαφώς επι­κρα­τή­σει στο διπλω­μα­τικό και στρα­τιω­τικό κατε­στη­μένο της Τουρ­κίας τα τελευ­ταία χρόνια, αλλά επίσης στο Προ­ε­δρικό Μέγαρο.

Στο δε υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, το οποίο από πολλούς θεω­ρεί­ται απο­δυ­να­μω­μένο, ο βασικός εκφρα­στής της «σκληρής γραμμής» είναι ο Τσα­γκα­πτάι Ερτζι­γες.

Ο γενικός διευ­θυ­ντής με αρμο­διό­τητα τις Διμε­ρείς Πολι­τι­κές, Αερο­ναυ­τι­λια­κές και Συνο­ρια­κές Υπο­θέ­σεις προέβη μάλιστα σχετικά πρό­σφατα σε άλλη μία από τις γνωστές παρου­σιά­σεις του με τις οποίες προ­σφέ­ρει νομικό μανδύα στις τουρ­κι­κές θέσεις.

Η παρου­σί­αση πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στις 13 Φεβρουα­ρίου στο Τμήμα Πολι­τι­κής Επι­στή­μης και Διεθνών Σχέσεων του Πανε­πι­στη­μίου Οικο­νο­μι­κών και Τεχνο­λο­γίας ΤΟΒΒ.

Είχε δε τίτλο «Εκκρεμή ζητή­ματα στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο και στο Αιγαίο Πέλαγος: Οι θέσεις και οι πολι­τι­κές της Τουρ­κίας». Δεν είναι όμως ο κ. Ερτζι­γες που φαί­νε­ται να κινεί τα νήματα.

Τι λέει ο Γιαϊτσί

Αυτό φαί­νε­ται να το πράττει ο αντι­ναύ­αρ­χος Γιαϊτσί, ο οποίος μοιάζει μάλιστα να ακο­λου­θεί μια πρα­κτική όμοια με εκείνη που ακο­λού­θησε και στην υπόθεση των θαλασ­σίων οριο­θε­τή­σεων. Τότε είχε αρχικά εκδώσει ένα εγχει­ρί­διο με τίτλο «Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη με Ερω­τή­σεις και Απα­ντή­σεις», στο οποίο είχε πρω­το­δια­τυ­πώ­σει τις θέσεις του για τους τρόπους με τους οποίους η Αγκυρα θα μπο­ρούσε να απο­κτή­σει ξεκά­θαρο απο­τύ­πωμα στη θαλάσ­σια περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου.

Σε αυτό έθεσε τις βάσεις για το Μνη­μό­νιο Συνα­ντί­λη­ψης με τη Λιβύη, φθά­νο­ντας μάλιστα στο σημείο «να ανα­κα­λύ­ψει» αντι­κεί­με­νες ακτές μεταξύ Τουρ­κίας και Ισραήλ – αγνο­ώ­ντας πλήρως την Κύπρο. Σήμερα, έχει προ­χω­ρή­σει στην έκδοση ενός νέου βιβλίου με τίτλο «Ελλη­νι­κές Απαι­τή­σεις – Προ­βλή­ματα του Αιγαίου: Ερω­τή­σεις και Απα­ντή­σεις». Το εν λόγω βιβλίο αριθμεί περισ­σό­τε­ρες από 200 σελίδες και κυκλο­φό­ρησε αρχικά σε 25.000 αντί­τυπα. Εκδότης είναι το Ανώτατο Ιδρυμα Πολι­τι­σμού, Γλώσσας και Ιστο­ρίας «Ατα­τούρκ». 

23 νησιά

Ορι­σμένα απο­σπά­σματά του έχουν επι­με­λώς διαρ­ρεύ­σει στον τουρ­κικό Τύπο (στη σκλη­ρο­πυ­ρη­νική εφη­με­ρίδα «Aksam») και προ­σφέ­ρουν μια γεύση του περιε­χο­μέ­νου. Ο συγ­γρα­φέας απα­ριθ­μεί κατ’ αρχάς 23 νησιά που, σύμφωνα με τον ίδιο, φέρουν «μη στρα­τιω­τικό καθε­στώς».

Πρό­κει­ται για τη Θάσο, τον Αγιο Ευστρά­τιο, τα Ψαρά/Αντί­ψαρα, τη Σαμο­θράκη, τη Λήμνο, τη Λέσβο, τη Χίο, την Ικαρία, τη Σάμο, την Αστυ­πά­λαια, τη Ρόδο, τη Χάλκη, την Κάρπαθο, την Κάσο, την Ιλέκη, τη Νίσυρο, την Κάλυμνο, τη Λέρο, την Πάτμο, τους Λειψούς, τη Σύμη, την Κω και το Καστελ­λό­ριζο (Μεγίστη). Από αυτά τα 23 νησιά, τα 16 έχουν εξο­πλι­στεί, στα­διακά όπως ανα­φέ­ρει ο συγ­γρα­φέας, από την Ελλάδα ήδη από τη δεκα­ε­τία του 1950.

Μάλιστα, ο αντι­ναύ­αρ­χος Γιαϊτσί θεωρεί ότι το «μη στρα­τιω­τικό καθε­στώς» αυτών των νησιών δεν συνά­γε­ται μόνο από τις Συν­θή­κες της Λωζάν­νης (1923) και των Παρι­σίων (1947), αλλά επίσης από την παρα­βί­ασή του μέσω της εκμε­τάλ­λευ­σης του πλαι­σίου του ΝΑΤΟ (π.χ. με τη χρήση αερο­δια­δρό­μων για υπερ­πτή­σεις και απο­στο­λές/ασκή­σεις). Εκτι­μά­ται ότι σε αυτό το πλαίσιο η Αγκυρα είχε ζητήσει την εξαί­ρεση του Αγίου Ευστρα­τίου από τη νατοϊκή άσκηση «Τολ­μη­ρός Τοξότης» το 2007.

Τι σημαί­νουν όλα αυτά για τον Γιαϊτσί; Σημαί­νουν ότι εφόσον έχουν παρα­βια­στεί οι όροι της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης έχει επίσης ακυ­ρω­θεί η προ­ϋ­πό­θεση βάσει της οποίας τα νησιά αυτά δόθηκαν στην Ελλάδα. Η ιδέα δεν είναι πάντως νέα. Είχε πρω­το­δια­τυ­πω­θεί στις αρχές της δεκα­ε­τίας του 1990 και τώρα επα­νέρ­χε­ται.

Διπλω­μα­τι­κές απα­ντή­σεις

Την ίδια ώρα η Ελλάδα αναζητά διέξοδο για να απα­ντή­σει στην Τουρκία μέσω της διπλω­μα­τι­κής οδού και των διεθνών συμ­μα­χιών.

Στο πλαίσιο αυτό ισχυρό μήνυμα έστειλε στην Τουρκία η πεντα­με­ρής σύνοδος Ελλάδας, Κύπρου, Αιγύ­πτου, Γαλλίας και ΗΑΕ.

Η τρι­με­ρής συνερ­γα­σία Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύ­πτου τον περα­σμένο Ιανουά­ριο διευ­ρύν­θηκε με την Γαλλία να προ­στί­θε­ται στο σχήμα «3+1» και να ενι­σχύει το υπάρχον σχήμα, το οποίο επι­χει­ρεί­ται πλέον να διευ­ρυν­θεί ακόμα περισ­σό­τερο με τη συμ­με­τοχή και των Ηνω­μέ­νων Αρα­βι­κών Εμι­ρά­των.

Έτσι, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε χθες τηλε­διά­σκεψη των ΥΠΕΞ της Ελλάδας, Νίκου Δένδια, της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας, Νίκου Χρι­στο­δου­λίδη, της Αιγύ­πτου, Σαμέχ Σούκρι, της Γαλλίας, Ζαν Υβ Λεντριάν και των Ηνω­μέ­νων Αρα­βι­κών Εμι­ρά­των, Σείχη Αμπ­ντου­λάχ μπιν Ζαγέντ, με όλους να εκφρά­ζουν την ιδιαί­τερη ανη­συ­χία τους για τις εξε­λί­ξεις στην ανα­το­λική Μεσό­γειο, στη σκιά των κλι­μα­κού­με­νων τουρ­κι­κών προ­κλή­σεων.

Κυπριακή ΑΟΖ και Ανα­το­λική Μεσό­γειος

Στην ατζέντα των συνο­μι­λιών βρέ­θη­καν οι παρά­νο­μες ενέρ­γειες της Άγκυρας στην κυπριακή Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη, οι διαρ­κείς παρα­βιά­σεις του ελλη­νι­κού ενα­έ­ριου χώρου, οι μεθο­δεύ­σεις για επιβολή τετε­λε­σμέ­νων σε Ανα­το­λική Μεσό­γειο και Αιγαίο μέσω του τουρ­κο­λυ­βι­κού μνη­μο­νίου, η προ­σπά­θεια εργα­λειο­ποί­η­σης του μετα­να­στευ­τι­κού από την Τουρκία, αλλά και ο ρόλος της γεί­το­νος στην σύγκρουση της Λιβύης.

Η ισχυρή κατα­δίκη των τουρ­κι­κών προ­κλή­σεων από τις πέντε δυνά­μεις συνερ­γα­σίας προ­κά­λεσε την έντονη απά­ντηση της Άγκυρας και μάλιστα δια στό­μα­τος προ­έ­δρου.

«Θα συνε­χί­σουμε να προ­στα­τεύ­ουμε τα δικαιώ­ματά μας στη Μεσό­γειο, την Κύπρο και το Αιγαίο. Δεν θα αφή­σουμε το έδαφος ελεύ­θερο σε καμία μοχθηρή δύναμη, ούτε στη FETΦ, ούτε στο ΡΚΚ, ούτε στα αρμε­νικά και τα ελλη­νικά λόμπι. Θα συνε­χί­σουμε να απο­γοη­τεύ­ουμε όσους πιστεύ­ουν ότι θα κατα­στρέ­ψουν την οικο­νο­μία μας μέσω χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών ιδρυ­μά­των στο εξω­τε­ρικό», δήλωσε το βράδυ της Δευ­τέ­ρας ο τούρκος πρό­ε­δρος, μετά τη συνε­δρί­αση του υπουρ­γι­κού συμ­βου­λίου.

Την ίδια ώρα, η Τουρκία, φαί­νε­ται πως προ­ε­τοι­μά­ζε­ται για βαθύ­τερη εμπλοκή στον λιβυκό εμφύλιο, στον οποίο στη­ρί­ζει το καθε­στώς Σάρατζ.

«Αν οι (διπλω­μα­τι­κές) απο­στο­λές και τα συμ­φέ­ρο­ντά μας στη Λιβύη τεθούν στο στό­χα­στρο, θα θεω­ρή­σουμε τις δυνά­μεις του Χάφταρ νόμι­μους στόχους», ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά σε ανα­κοί­νωσή του το τουρ­κικό ΥΠΕΞ.

Εν τω μεταξύ, στο κρε­σέ­ντο προ­κλη­τι­κό­τη­τας του τουρ­κι­κού Τύπου, συμπε­ρι­λή­φθηκε και το δημο­σί­ευμα ενός περιο­δι­κού, το οποίο στο­χο­ποιεί τον Οικου­με­νικό Πατριάρχη.

Η αναβολή της άσκησης «Καται­γίδα»

Τέλος, πολι­τι­κές αντι­δρά­σεις έχει προ­κα­λέ­σει στο ελλη­νικό πολι­τικό σκηνικό η αναβολή της άσκησης «Καται­γίδα».

Χθες, μιλώ­ντας στο MEGA, ο πρώην υπουρ­γός Άμυνας, Ευάγ­γε­λος Απο­στο­λά­κης, υπο­στή­ριξε ότι «η ακύρωση αυτής της άσκησης, σε πρώτη φάση δεν περνάει καλό μήνυμα».

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται, πώς η αναβολή της άσκησης, χρε­ώ­θηκε σε υγειο­νο­μι­κούς λόγους.

Πάντως η αιφ­νι­δια­στική ανα­στολή της άσκησης του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού «Καται­γίδα 2020», προ­κα­λεί σοβαρά ερω­τη­μα­τικά καθώς επι­σή­μως απο­δό­θηκε στην παν­δη­μία του κορο­ναϊού, μολο­νότι τα κρού­σματα στον Ελλη­νικό Στόλο είναι σχεδόν μηδε­νικά.

Άλλωστε μέχρι και την τελευ­ταία στιγμή το υπουρ­γείο Άμυνας και η στρα­τιω­τική ηγεσία φέρο­νταν απο­φα­σι­σμέ­νοι να την πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν και μάλιστα το ελλη­νικό «Πεντά­γωνο» ανέμενε και σημα­ντικά επι­κοι­νω­νιακά οφέλη, αφού η Τουρκία δεν είχε κατα­φέ­ρει να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει τη δική της άσκηση «Γαλάζια Πατρίδα».

Η πρόταση Ακάρ και η διά­ψευση του ΥΠΕΘΑ

Σημειώ­νε­ται επίσης ότι προ τριών εβδο­μά­δων στην τηλε­διά­σκεψη των υπουρ­γών Άμυνας του ΝΑΤΟ ο Χου­λουσί Ακάρ είχε προ­τεί­νει στον Νίκο Πανα­γιω­τό­πουλο να μη διε­ξα­χθούν ασκή­σεις εν μέσω παν­δη­μίας για να πέσουν οι τόνοι. Η πρόταση δεν είχε γίνει απο­δε­κτή από τον έλληνα υπουργό καθώς είχε υπο­στη­ρί­ξει ότι πρέπει να στα­μα­τή­σουν οι προ­κλη­τι­κές υπερ­πτή­σεις από τουρ­κικά μαχη­τικά στο Αιγαίο.

Πηγές του υπουρ­γείου Άμυνας διέ­ψευ­δαν πάντως ότι η ακύρωση της «Καται­γί­δας» σχε­τί­ζε­ται με την πρόταση Ακάρ.

Πηγή: tovima.gr