ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών ξανά στο “τραπέζι” από τον «αρχιτέκτονα» της τουρκικής ρητορικής, AVİM

Μαίρη Φώτη 5 λεπτά ανάγνωση
ΤΟΥΡΚΙΑ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΕΙΣ

• Πώς η Άγκυρα χρη­σι­μο­ποιεί το πρό­σχημα των Patriot στην Κάρπαθο για να συν­δέ­σει την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση με την αμφι­σβή­τηση της κυριαρ­χίας των Δωδε­κα­νή­σων • Το AVİM επα­να­φέ­ρει τη θεωρία της «ουσιώ­δους παρα­βί­α­σης» για να δημιουρ­γή­σει τετε­λε­σμένα στο καθε­στώς των νησιών

Την επα­να­φορά της συζή­τη­σης για το καθε­στώς των νησιών του ανα­το­λι­κού Αιγαίου επι­χει­ρεί το τελευ­ταίο διά­στημα το AVİM, ένα από τα τουρ­κικά think tanks που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στον χώρο της διε­θνούς πολι­τι­κής ανά­λυ­σης και παρεμ­βαί­νουν συστη­μα­τικά σε ζητή­ματα εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής.

Το AVİM (Center for Eurasian Studies / Κέντρο Ευρα­σια­τι­κών Μελετών) απο­τε­λεί ένα από τα πλέον επι­δρα­στικά think tanks της Τουρ­κίας με έδρα την Άγκυρα. Ιδρύ­θηκε το 2009 και στε­λε­χώ­νε­ται σε μεγάλο βαθμό από από­μα­χους Τούρ­κους διπλω­μά­τες και ακα­δη­μαϊ­κούς.

Ο ρόλος του είναι στρα­τη­γι­κός καθώς λει­τουρ­γεί ως «δεξα­μενή σκέψης» που επε­ξερ­γά­ζε­ται εξει­δι­κευ­μένα νομικά και ιστο­ρικά επι­χει­ρή­ματα, τα οποία στη συνέ­χεια υιο­θε­τού­νται από το τουρ­κικό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών. Εστιά­ζει συστη­μα­τικά στην προ­ώ­θηση του δόγ­μα­τος της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» και στην αμφι­σβή­τηση της ελλη­νι­κής κυριαρ­χίας μέσω της διε­θνούς βιβλιο­γρα­φίας.

Σε πρό­σφατο άρθρο που δημο­σιεύ­θηκε στην ιστο­σε­λίδα του οργα­νι­σμού, οι συντά­κτες επα­νέρ­χο­νται στο ζήτημα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών και ειδι­κό­τερα των Δωδε­κα­νή­σων, συν­δέ­ο­ντας το θέμα με τις διε­θνείς συν­θή­κες που καθό­ρι­σαν το καθε­στώς της περιο­χής μετά τον 20ό αιώνα.

Η ανάλυση βασί­ζε­ται σε πρό­σφατη δήλωση του Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Türkiye σχετικά με τις εξε­λί­ξεις που αφορούν στο καθε­στώς των νησιών του Αιγαίου. Στη δήλωση αυτή υπο­στη­ρί­ζε­ται ότι τα νησιά του ανα­το­λι­κού Αιγαίου και τα Δωδε­κά­νησα έχουν καθε­στώς μόνιμης απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης βάσει της Συν­θή­κης της Λωζάνης του 1923 και της Συν­θή­κης των Παρι­σίων του 1947. Πάνω σε αυτή τη θέση της τουρ­κι­κής διπλω­μα­τίας το AVİM επι­χει­ρεί να ανα­πτύ­ξει μια ευρύ­τερη νομική και γεω­πο­λι­τική ανάλυση για το καθε­στώς των νησιών και τη σημασία του για την ισορ­ρο­πία στην περιοχή του Αιγαίου.

Το άρθρο, το οποίο υπο­γρά­φει ο ανα­λυ­τής του οργα­νι­σμού Teoman Ertuğrul Tulun, ξεκινά από δημο­σιεύ­ματα που ανα­φέ­ρο­νται σε πιθανή ανά­πτυξη συστη­μά­των Patriot από την Ελλάδα στην Κάρπαθο, ένα νησί που βρί­σκε­ται στο σύμπλεγμα των Δωδε­κα­νή­σων. Η αναφορά αυτή λει­τουρ­γεί ως αφε­τη­ρία για μια ευρύ­τερη συζή­τηση σχετικά με το καθε­στώς των νησιών του ανα­το­λι­κού Αιγαίου και την ερμη­νεία των διεθνών συμ­φω­νιών που το καθο­ρί­ζουν.

Η χρονική συγκυ­ρία δεν περνά απα­ρα­τή­ρητη, καθώς η συζή­τηση επα­νέρ­χε­ται σε μια περίοδο αυξη­μέ­νης έντασης στη Μέση Ανατολή και ευρύ­τε­ρης αβε­βαιό­τη­τας για την ασφά­λεια στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο

Στο κείμενο γίνεται εκτενής αναφορά στις δύο διε­θνείς συμ­φω­νίες που καθό­ρι­σαν το μετα­πο­λε­μικό καθε­στώς της περιο­χής. Η Συνθήκη της Λωζάνης, που υπο­γρά­φηκε το 1923, απο­τέ­λεσε τη βασική συμ­φω­νία που ρύθμισε τα σύνορα μετά τη διάλυση της Οθω­μα­νι­κής Αυτο­κρα­το­ρίας. Η Συνθήκη των Παρι­σίων του 1947, από την άλλη, προ­έ­βλεψε την παρα­χώ­ρηση των Δωδε­κα­νή­σων από την Ιταλία στην Ελλάδα μετά τον Β΄ Παγκό­σμιο Πόλεμο. Στην ανάλυση του AVİM υπο­στη­ρί­ζε­ται ότι οι συν­θή­κες αυτές περι­λαμ­βά­νουν προ­βλέ­ψεις που συν­δέ­ο­νται με την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση συγκε­κρι­μέ­νων νησιών και ότι το καθε­στώς αυτό απο­τε­λεί στοι­χείο της ισορ­ρο­πίας που δια­μορ­φώ­θηκε στην περιοχή.

Η προ­σέγ­γιση αυτή αντα­να­κλά τη γνωστή θέση της τουρ­κι­κής πλευράς ότι η στρα­τιω­τική παρου­σία στα νησιά του ανα­το­λι­κού Αιγαίου πρέπει να εξε­τά­ζε­ται υπό το πρίσμα των διεθνών συμ­φω­νιών που καθό­ρι­σαν το καθε­στώς τους. Η ελλη­νική πλευρά, ωστόσο, απορ­ρί­πτει αυτή την ερμη­νεία. Η Αθήνα επι­ση­μαί­νει ότι η Συνθήκη των Παρι­σίων, η οποία ρυθ­μί­ζει το καθε­στώς των Δωδε­κα­νή­σων, υπο­γρά­φηκε μεταξύ της Ιταλίας και των Συμ­μά­χων μετά τον Β΄ Παγκό­σμιο Πόλεμο, με την Τουρκία να μην απο­τε­λεί συμ­βαλ­λό­μενο μέρος της συμ­φω­νίας. Επι­πλέον, η Ελλάδα υπο­στη­ρί­ζει ότι η στρα­τιω­τική παρου­σία στα νησιά συν­δέ­ε­ται με λόγους άμυνας και απορ­ρέει από το δικαί­ωμα αυτο­ά­μυ­νας που προ­βλέ­πει το άρθρο 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη των Ηνω­μέ­νων Εθνών.

Στο άρθρο του AVİM εμφα­νί­ζε­ται επίσης ένα επι­χεί­ρημα που συνα­ντά­ται συχνά στην τουρ­κική νομική επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία για το Αιγαίο. Οι συντά­κτες υπο­στη­ρί­ζουν ότι η απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των νησιών συν­δέ­ε­ται άμεσα με το καθε­στώς κυριαρ­χίας που καθο­ρί­στηκε από τις διε­θνείς συν­θή­κες.

Στο πλαίσιο αυτό γίνεται αναφορά στην έννοια της «ουσιώ­δους παρα­βί­α­σης» μιας συν­θή­κης, μια έννοια του διε­θνούς δικαίου που αφορά στην παρα­βί­αση δια­τά­ξεων που θεω­ρού­νται βασικές για τον σκοπό μιας διε­θνούς συμ­φω­νίας. Στη διεθνή νομική πρα­κτική, ωστόσο, η σύνδεση της στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης με αμφι­σβή­τηση κυριαρ­χίας δεν θεω­ρεί­ται αυτο­νό­ητη, καθώς η κυριαρ­χία που καθο­ρί­ζε­ται από διε­θνείς συν­θή­κες δεν εξαρ­τά­ται από το επίπεδο στρα­τιω­τι­κής παρου­σίας.

Παράλ­ληλα, το κείμενο επα­να­φέ­ρει και μια άλλη έννοια που χρη­σι­μο­ποιεί­ται συχνά στη διπλω­μα­τική γλώσσα, αυτή των «τετε­λε­σμέ­νων». Σύμφωνα με την ανάλυση του οργα­νι­σμού, ορι­σμέ­νες κινή­σεις που αφορούν στη στρα­τιω­τική παρου­σία στα νησιά μπορεί να δημιουρ­γούν νέα δεδο­μένα πριν υπάρξει συμ­φω­νία μεταξύ των εμπλε­κο­μέ­νων πλευρών. Με αυτόν τον τρόπο το ζήτημα παρου­σιά­ζε­ται όχι μόνο ως θέμα ερμη­νείας διεθνών συν­θη­κών αλλά και ως στοι­χείο της ευρύ­τε­ρης γεω­πο­λι­τι­κής συζή­τη­σης για την ισορ­ρο­πία στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Η ανάλυση του AVİM ανα­φέ­ρε­ται επίσης σε έγγραφα που έχει κατα­θέ­σει η Τουρκία στα Ηνωμένα Έθνη τα τελευ­ταία χρόνια σχετικά με το θέμα. Στο πλαίσιο αυτό υπο­στη­ρί­ζε­ται ότι η Άγκυρα έχει κατα­γρά­ψει επα­νει­λημ­μένα τις αντιρ­ρή­σεις της για ζητή­ματα που αφορούν στο καθε­στώς των νησιών, επι­διώ­κο­ντας να δια­τη­ρή­σει τη θέση της στο πλαίσιο του διε­θνούς δικαίου.

Η συζή­τηση αυτή εντάσ­σε­ται σε ένα ευρύ­τερο σύνολο ανα­λύ­σεων που έχουν δημο­σιευ­θεί από τον οργα­νι­σμό τα τελευ­ταία χρόνια. Το AVİM έχει επα­νει­λημ­μένα ασχο­λη­θεί με ζητή­ματα που αφορούν στην ιστο­ρική και νομική διά­σταση των ελλη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών, επι­χει­ρώ­ντας να παρου­σιά­σει την τουρ­κική προ­σέγ­γιση σε θέματα που σχε­τί­ζο­νται με το Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Για τους παρα­τη­ρη­τές των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων, οι παρεμ­βά­σεις think tanks όπως το AVİM έχουν ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον. Σε πολλές περι­πτώ­σεις τα ερευ­νη­τικά αυτά κέντρα λει­τουρ­γούν ως χώρος όπου δια­μορ­φώ­νο­νται επι­χει­ρή­ματα και ανα­λύ­σεις που αργό­τερα εμφα­νί­ζο­νται και στον πολι­τικό ή διπλω­μα­τικό λόγο. Οι δημο­σιεύ­σεις τους δεν απο­τε­λούν επί­ση­μες κυβερ­νη­τι­κές θέσεις, ωστόσο συχνά αντα­να­κλούν τον τρόπο με τον οποίο εξε­λίσ­σε­ται η συζή­τηση για ζητή­ματα εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής, καθώς πρό­κει­ται για έναν οργα­νι­σμό που λει­τουρ­γεί ως (ημι-επίσημος) βρα­χί­ο­νας της τουρ­κι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.