Ο υπολογιστής σου σε ξέρει καλύτερα και από τον φίλο σου!

Με τη βοήθεια του facebook και των «likes» οι υπο­λο­γι­στές θα μπορούν να ψυχα­να­λύ­ουν καλύ­τερα την προ­σω­πι­κό­τητα κάποιου από ό,τι οι φίλοι και η οικο­γέ­νειά του

Η εξέλιξη των ηλε­κτρο­νι­κών υπο­λο­γι­στών στο πεδίο της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης είναι τέτοια που μπορούν πλέον να κρίνουν την προ­σω­πι­κό­τητα και τον χαρα­κτήρα ενός ανθρώ­που καλύ­τερα από ό,τι οι άλλοι άνθρω­ποι, ακόμη κι αν πρό­κει­ται για συγ­γε­νείς και φίλους.

Η κρίση των υπο­λο­γι­στών βασί­ζε­ται σε λογι­σμικό που χρη­σι­μο­ποιεί ένα μόνο κρι­τή­ριο: τα «likes» (μου αρέσει) ενός ανθρώ­που στο facebook σχετικά με διάφορα πράγ­ματα, όπως ταινίες, μουσική, βιβλία, σπορ, προ­ϊ­ό­ντα, δια­ση­μό­τη­τες, πολι­τι­κούς κ.α. Προη­γού­με­νες μελέτες είχαν δείξει ότι τα «likes» ενός χρήστη, που θεω­ρού­νται το «ψηφιακό απο­τύ­πωμά» του, μπορούν να απο­κα­λύ­ψουν τις πολι­τι­κές και σεξουα­λι­κές τάσεις του.

Ερευ­νη­τές των πανε­πι­στη­μίων Κέμπριτζ της Βρε­τα­νίας και Στάν­φορντ των ΗΠΑ, που έκαναν τη σχετική δημο­σί­ευση στο περιο­δικό «Πρα­κτικά της Εθνικής Ακα­δη­μίας Επι­στη­μών των ΗΠΑ» (PNAS), σύμφωνα με το BBC, το «Science» και το «New Scientist», ανέ­πτυ­ξαν ένα λογι­σμικό που, μελε­τώ­ντας το facebook, μπορεί να αξιο­λο­γή­σει μια προ­σω­πι­κό­τητα με μεγα­λύ­τερη ακρί­βεια από ό,τι οι φίλοι και τα μέλη της οικο­γέ­νειας, παρ’ όλο που οι τελευ­ταίοι έχουν οικειό­τητα με έναν άνθρωπο. Μόνο ο ή η σύζυγος τα κατα­φέρ­νει (οριακά) καλύ­τερα από τον υπο­λο­γι­στή.

Το μοντέλο των ερευ­νη­τών, όπως επε­σή­μα­ναν, απο­τε­λεί μια εντυ­πω­σιακή από­δειξη της ικα­νό­τη­τας των υπο­λο­γι­στών να ανα­λύ­ουν τα ψυχο­λο­γικά χαρα­κτη­ρι­στικά ενός ανθρώ­που μέσω ανά­λυ­σης ψηφια­κών δεδο­μέ­νων (data) και τίποτε άλλο. Το γεγονός ότι οι μηχανές μπορούν να μάθουν έναν άνθρωπο καλύ­τερα και από τους συναν­θρώ­πους του, όπως είπαν οι επι­στή­μο­νες, απο­τε­λεί ένα σημα­ντικό ορόσημο στον μακρύ δρόμο για μια πιο στενή σχέση μεταξύ ανθρώ­πων και μηχανών.

«Στο μέλλον οι υπο­λο­γι­στές θα μπορούν να ″δια­βά­ζουν″ τα ψυχο­λο­γικά γνω­ρί­σματά μας και να αντι­δρούν ανάλογα, οδη­γώ­ντας έτσι στην ανάδυση μηχανών με συναι­σθη­μα­τική νοη­μο­σύνη και κοι­νω­νική επι­δε­ξιό­τητα», δήλωσε η υπεύ­θυνη της μελέτης Γου Γιου­γιού του Κέντρου Ψυχο­με­τρι­κής του Κέμπριτζ. «Υπό αυτή την έννοια, οι δια­δρά­σεις ανθρώ­πων – υπο­λο­γι­στών που απο­τυ­πώ­νο­νται σε ταινίες επι­στη­μο­νι­κής φαντα­σίας όπως το φιλμ «Δικός της», φαί­νε­ται να βρί­σκο­νται πλέον στη σφαίρα του εφικτού», πρό­σθεσε.

Οι ερευ­νη­τές χρη­σι­μο­ποί­η­σαν ένα δείγμα 86.220 εθε­λο­ντών στο facebook, που συμπλή­ρω­σαν ένα εκτενές ερω­τη­μα­το­λό­γιο σχετικά με την προ­σω­πι­κό­τητά τους, ενώ επέ­τρε­ψαν και την πρό­σβαση στα «likes» τους. Με αυτό τον τρόπο, οι ερευ­νη­τές μπό­ρε­σαν να δημιουρ­γή­σουν αλγό­ριθ­μους που συσχε­τί­ζουν τα «likes» με βασικά ψυχο­λο­γικά γνω­ρί­σματα, όπως η εξω­στρέ­φεια, η φιλι­κό­τητα, η ανοι­κτό­τητα, η αίσθηση καθή­κο­ντος, η ύπαρξη νευ­ρω­τι­κών χαρα­κτη­ρι­στι­κών κ.α.

Στη συνέ­χεια, όσοι εθε­λο­ντές ήθελαν, κάλεσαν τους φίλους και συγ­γε­νείς τους να κρίνουν την προ­σω­πι­κό­τητά τους μέσω ενός μικρό­τε­ρου ερω­τη­μα­το­λο­γίου. Έτσι, 17.622 εθε­λο­ντές κρί­θη­καν από ένα άτομο (συγγενή ή φίλο) και 14.410 από δύο.

Τελικά, ο υπο­λο­γι­στής έκανε τις δικές του ψυχο­λο­γι­κές αξιο­λο­γή­σεις. Το συμπέ­ρα­σμα ήταν ότι οι μηχανές και οι αλγό­ριθ­μοί τους, ανα­λύ­ο­ντας έναν επαρκή αριθμό από «likes», πλη­σί­α­ζαν περισ­σό­τερο από ό,τι οι συγ­γε­νείς και οι φίλοι στη «σκια­γρά­φηση» του ψυχο­λο­γι­κού «πορ­τρέ­του» ενός ανθρώ­που.

Μόλις δέκα «likes» αρκού­σαν για να ξεπε­ρά­σει ο υπο­λο­γι­στής την κρίση ενός συνα­δέλ­φου, με 70 το μηχά­νημα ήταν καλύ­τε­ρος ψυχο­λό­γος από έναν φίλο ή συγκά­τοικο, με 150 από ένα μέλος της οικο­γέ­νειας, ενώ με 300 συνα­γω­νι­ζό­ταν τον/την σύζυγο. Ο μέσος χρήστης του facebook έχει 227 «likes» στο προφίλ του και ο αριθμός αυτός δια­χρο­νικά αυξάνει, άρα στο μέλλον οι υπο­λο­γι­στές θα έχουν την ευκαι­ρία να γίνουν ακόμη καλύ­τε­ροι ″ψυχο­λό­γοι″.

Όπως είπαν οι ερευ­νη­τές, οι συγ­γε­νείς και φίλοι μπορεί να γνω­ρί­ζουν κάποιον και να βασί­ζο­νται στη διαί­σθησή τους, όμως οι υπο­λο­γι­στές έχουν ένα μεγάλο «όπλο»: έναν όγκο από «μεγάλα δεδο­μένα» (big data) που κρατούν στην μνήμη τους και με τη βοήθεια των οποίων κάνουν συγκρί­σεις και κρίσεις.

Ο ερευ­νη­τής δρ. Ντέ­η­βιντ Στίλ­γουελ τόνισε ότι «η ικα­νό­τητα να κρίνει κανείς μια προ­σω­πι­κό­τητα, συνιστά ουσιώ­δες συστα­τικό της κοι­νω­νι­κής ζωής, από τις καθη­με­ρι­νές απο­φά­σεις έως τα μακρο­πρό­θε­σμα σχέδια ποιόν θα παντρευ­τείς, θα εμπι­στευ­τείς, θα προ­σλά­βεις ή θα εκλέ­ξεις για πρόεδρο. Τα ευρή­ματα μια τέτοιας ανά­λυ­σης δεδο­μέ­νων μπορεί μελ­λο­ντικά να φανούν πολύ χρήσιμα στο να βοη­θή­σουν τους ανθρώ­πους, όταν παίρ­νουν απο­φά­σεις».

Η διαι­σθη­τική κρίση ποτέ δεν θα καταρ­γη­θεί, σύμφωνα με τη Γου Γιου­γιού, αλλά γιατί να μην βρει έναν αξιό­πι­στο συμπα­ρα­στάτη στο «πρόσωπο» ενός υπο­λο­γι­στή; Από την άλλη όμως, πολλοί θα θεω­ρή­σουν ως δυστο­πικό ένα μέλλον, όπου οι μηχανές «δια­βά­ζουν» σε μαζική κλίμακα τους ανθρώ­πους ως ανοικτά βιβλία.

Οι ερευ­νη­τές παρα­δέ­χτη­καν ότι οι νέες «ψυχα­να­λυ­τι­κές» δυνα­τό­τη­τες των υπο­λο­γι­στών θέτουν ηθικά ζητή­ματα προ­στα­σίας των δεδο­μέ­νων της ιδιω­τι­κής ζωής, γι’ αυτό, όπως είπαν, οι χρήστες πρέπει να έχουν πάντα τον έλεγχο του «ψηφια­κού απο­τυ­πώ­μα­τός» τους.

«Υπάρχει μια πολύ μεγάλη σκο­τεινή πλευρά σε αυτή την τεχνο­λο­γία. Με το πάτημα ενός κου­μπιού, θα μπο­ρούσε να εφαρ­μο­στεί σε όλο τον πλη­θυ­σμό της Γης. Πρέπει να σιγου­ρευ­τούμε ότι θα λύσουμε σωστά αυτά τα ζητή­ματα», δήλωσε ο ερευ­νη­τής Μιχάλ Κοζίν­σκι.

Άλλοι ψυχο­λό­γοι, όπως ο Ντέι­βιντ Φάντερ του Πανε­πι­στη­μίου της Καλι­φόρ­νια, επε­σή­μα­ναν ότι η ανθρώ­πινη προ­σω­πι­κό­τητα είναι άκρως πολύ­πλοκη και έτσι ποτέ δεν θα κατα­φέ­ρουν να την «πιάσουν» σωστά ακόμη και οι πιο εξε­λιγ­μέ­νοι αλγό­ριθ­μοι. Ίσως ναι, ίσως όμως και όχι…

http://www.protothema.gr