Από το γεωτρύπανο της Ρόδου στη νέα ενεργειακή σκακιέρα της Μεσογείου

• Έξι δε­κα­ε­τί­ες μετά τη SAFOR στην Κατ­τα­βιά, οι αμε­ρι­κα­νι­κές εται­ρί­ες κο­λοσ­σοί ExxonMobil και Chevron, επα­να­φέ­ρουν τους υδρο­γο­νάν­θρα­κες στο προ­σκή­νιο

Οι τε­λευ­ταί­ες εξε­λί­ξεις στον τομέα των υδρο­γο­ναν­θρά­κων ση­μα­το­δο­τούν μια νέα φάση για τη χώρα μας. Η ExxonMobil και η Chevron, δύο από τους ισχυ­ρό­τε­ρους αμε­ρι­κα­νι­κούς ενερ­γεια­κούς κο­λοσ­σούς, ενι­σχύ­ουν τη στρα­τη­γι­κή τους πα­ρου­σία στις ελ­λη­νι­κές πα­ρα­χω­ρή­σεις δυ­τι­κά, νο­τιο­δυ­τι­κά της Κρή­της και στο Ιόνιο, ανοί­γο­ντας τον δρόμο για την πρώτη ου­σια­στι­κή φάση εξε­ρευ­νη­τι­κών γε­ω­τρή­σε­ων μέσα στα επό­με­να δύο χρό­νια.

Οι κι­νή­σεις αυτές δεν είναι απλώς οι­κο­νο­μι­κές επεν­δύ­σεις, απο­τε­λούν στρα­τη­γι­κή το­πο­θέ­τη­ση των ΗΠΑ στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, δια­μορ­φώ­νο­ντας ένα πλαί­σιο ασφά­λειας και στα­θε­ρό­τη­τας γύρω από την ενερ­γεια­κή αξιο­ποί­η­ση των θα­λάσ­σιων λε­κα­νών της πε­ριο­χής. Μέσα σε αυτό το πε­ρι­βάλ­λον, η Ελ­λά­δα, η Κύ­προς, το Ισ­ρα­ήλ, η Αί­γυ­πτος και η Λιβύη μπο­ρούν να απο­τε­λέ­σουν τον πυ­ρή­να μιας νέας πο­λυ­με­ρούς συ­νερ­γα­σί­ας για την από κοι­νού αξιο­ποί­η­ση των πλου­το­πα­ρα­γω­γι­κών πόρων του βυθού.

Η λε­κά­νη του Ηρο­δό­του, που εκτεί­νε­ται νότια της Κρή­της και βο­ρειο­δυ­τι­κά της Λι­βύ­ης, όπως και η ορο­σει­ρά του Ανα­ξί­μαν­δρου ανοι­κτά του Κα­στελ­λό­ρι­ζου, θε­ω­ρού­νται πε­ριο­χές με ση­μα­ντι­κό γε­ω­λο­γι­κό εν­δια­φέ­ρον. Αν και γε­ω­πο­λι­τι­κά ευαί­σθη­τες, θα μπο­ρού­σαν μελ­λο­ντι­κά, υπό στα­θε­ρές διε­θνείς εγ­γυ­ή­σεις και τε­χνι­κή υπο­στή­ρι­ξη να απο­τε­λέ­σουν τον φυ­σι­κό επό­με­νο στόχο της ερευ­νη­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας.

Οι γε­ω­τρή­σεις πε­τρε­λαί­ου στην Κατ­τα­βιά

Η ιστο­ρία, ωστό­σο, δεί­χνει ότι η ενερ­γεια­κή πε­ρι­πέ­τεια της Ελ­λά­δας δεν ξε­κι­νά σή­με­ρα. Πε­ρισ­σό­τε­ρο από μισό αιώνα πριν, τη δε­κα­ε­τία του ’60, στη Ρόδο στή­θη­κε για πρώτη φορά γε­ω­τρύ­πα­νο, στην πε­ριο­χή της Κατ­τα­βιάς, όπου η γαλ­λι­κή εται­ρεία SAFOR πραγ­μα­το­ποί­η­σε δύο χερ­σαί­ες γε­ω­τρή­σεις (1963–1965) σε συ­νερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Βιο­μη­χα­νί­ας, το ΙΓΜΕ και το Γαλ­λι­κό Ιν­στι­τού­το Πε­τρε­λαί­ων (IFP), επί υπουρ­γί­ας Γιάν­νη Ζίγδη. Οι γε­ω­τρή­σεις θε­ω­ρή­θη­καν άγο­νες, καθώς δεν εντο­πί­στη­καν εκ­με­ταλ­λεύ­σι­μα απο­θέ­μα­τα, ωστό­σο δεν έφτα­σαν ποτέ το βάθος που προ­έ­βλε­παν οι αρ­χι­κές συμ­φω­νί­ες. Μέχρι σή­με­ρα, στο ση­μείο υπάρ­χουν τα απο­μει­νά­ρια εκεί­νης της προ­σπά­θειας (η κε­ντρι­κή οπή, τα ίχνη της με­τα­φο­ράς ρευ­στής ύλης και το έδα­φος που πα­ρα­μέ­νει χέρσο), ένα σιω­πη­λό απο­τύ­πω­μα μιας επο­χής που πί­στε­ψε στο «μαύρο χρυσό».

Ο κα­θη­γη­τής Γε­ω­λο­γί­ας του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών Ευ­θύ­μιος Λέκ­κας είχε επι­ση­μά­νει ότι στη Νότια Ρόδο εν­δέ­χε­ται να υπάρ­χουν θύ­λα­κες φυ­σι­κού αε­ρί­ου σε μι­κρές πο­σό­τη­τες, καθώς το υπέ­δα­φος της πε­ριο­χής δια­θέ­τει ιζη­μα­το­γε­νή πε­τρώ­μα­τα και ορ­γα­νι­κή ύλη που ευ­νο­ούν τη δη­μιουρ­γία υδρο­γο­ναν­θρά­κων. Το εύ­ρη­μα αυτό συν­δέ­ε­ται και με τις πα­λαιο­ντο­λο­γι­κές εν­δεί­ξεις της πε­ριο­χής, δη­λα­δή απο­λι­θώ­μα­τα μα­στό­δο­ντων, ιπ­πο­πό­τα­μων και νάνων ελε­φά­ντων, που απο­κα­λύ­πτουν ένα γε­ω­λο­γι­κό πα­ρελ­θόν πλού­σιο σε βιο­λο­γι­κά στοι­χεία.

Η πρώτη επί­ση­μη πο­λι­τι­κή ανα­φο­ρά για την ύπαρ­ξη πε­τρε­λαί­ου νο­τί­ως της Ρόδου έγινε το 2000, όταν ο πρώην υπουρ­γός Ευάγ­γε­λος Κου­λου­μπής πα­ρα­δέ­χθη­κε δη­μο­σί­ως ότι με­λέ­τες της γαλ­λι­κής εται­ρεί­ας Beicip, για λο­γα­ρια­σμό της ΔΕΠ, εντό­πι­ζαν πι­θα­νά κοι­τά­σμα­τα νο­τί­ως της Ρόδου και στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο. Τη δε­κα­ε­τία του 2010, το εν­δια­φέ­ρον για την πε­ριο­χή ανα­ζω­πυ­ρώ­θη­κε. Τον Ιού­λιο του 2012, το Υπουρ­γείο Ενέρ­γειας, με τον υφυ­πουρ­γό Γιάν­νη Μα­νιά­τη, προ­κή­ρυ­ξε δια­γω­νι­σμό με τη δια­δι­κα­σία «Open Door», ανοί­γο­ντας όλα τα χερ­σαία οι­κό­πε­δα της χώρας σε διε­θνείς επεν­δυ­τές. «Επα­να­ξιο­λο­γού­με πε­ριο­χές που είχαν ερευ­νη­θεί με ξε­πε­ρα­σμέ­να τε­χνο­λο­γι­κά μέσα», δή­λω­νε τότε ο Μα­νιά­της, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η πρό­ο­δος της τε­χνο­λο­γί­ας και το αυ­ξη­μέ­νο εν­δια­φέ­ρον των εται­ρειών μετά τις ανα­κα­λύ­ψεις στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, κα­θι­στού­σαν σκό­πι­μη την επα­να­δρα­στη­ριο­ποί­η­ση. Η πρω­το­βου­λία εκεί­νη στό­χευε στη δια­φά­νεια και την προ­σέλ­κυ­ση επεν­δύ­σε­ων, ανοί­γο­ντας για πρώτη φορά το Εθνι­κό Αρ­χείο Υδρο­γο­ναν­θρά­κων στο κοινό, μια ενέρ­γεια που κα­τέρ­ρι­ψε δε­κα­ε­τί­ες μυ­στι­κο­πά­θειας.

Από τα ίχνη της SAFOR στις γε­ω­τρή­σεις των αμε­ρι­κα­νι­κών κο­λοσ­σών

Σή­με­ρα, σχε­δόν 62 χρό­νια μετά το πρώτο γε­ω­τρύ­πα­νο στη Ρόδο, η ενερ­γεια­κή ιστο­ρία της πε­ριο­χής φαί­νε­ται να ξα­να­γρά­φε­ται. Η πα­ρου­σία της ExxonMobil και της Chevron στην ελ­λη­νι­κή ΑΟΖ δεν είναι απλώς μια οι­κο­νο­μι­κή εξέ­λι­ξη, απο­τε­λεί επι­στρο­φή στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο με νέους όρους ισχύ­ος και ασφά­λειας. Αν οι τε­χνι­κές επι­βε­βαιώ­σεις και οι γε­ω­πο­λι­τι­κές συν­θή­κες το επι­τρέ­ψουν, η ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή από την Κρήτη έως το Κα­στελ­λό­ρι­ζο στην οποία η Ρόδος κα­τέ­χει φυ­σι­κή και ιστο­ρι­κή θέση μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει το νέο ενερ­γεια­κό τόξο της Ευ­ρώ­πης, συν­δέ­ο­ντας τα κοι­τά­σμα­τα του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου με τις υπο­δο­μές της Αι­γύ­πτου και τα δί­κτυα του Ισ­ρα­ήλ και της Κύ­πρου. Η ιστο­ρία φαί­νε­ται να ολο­κλη­ρώ­νει έναν κύκλο. Από τα πει­ρα­μα­τι­κά γε­ω­τρύ­πα­να της δε­κα­ε­τί­ας του ’60, στα γε­ω­τρύ­πα­να των αμε­ρι­κα­νι­κών εται­ρειών του 21ου αιώνα με τη Ρόδο να στέ­κει και πάλι στο επί­κε­ντρο, ως ση­μείο ανα­φο­ράς ανά­με­σα στο πα­ρελ­θόν και το μέλ­λον της ελ­λη­νι­κής ενερ­γεια­κής ταυ­τό­τη­τας.