Ακρίβυναν 31 είδη πρώτης ανάγκης μέσα στην κρίση

Τον Αύ­γου­στο του 2014 η ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία συ­μπλή­ρω­σε τον 19o συ­νε­χή μήνα αρ­νη­τι­κού πλη­θω­ρι­σμού, φαι­νό­με­νο πρω­το­φα­νές στη σύγ­χρο­νη ελ­λη­νι­κή ιστο­ρία. Ωστό­σο, τα νοι­κο­κυ­ριά συ­νε­χί­ζουν να βά­ζουν βαθιά το χέρι στην τσέπη για να αγο­ρά­σουν βα­σι­κά είδη πρώ­της ανά­γκης. Σε σύ­νο­λο 54 ειδών δια­τρο­φής, φρο­ντί­δας σπι­τιού και υγιει­νής τις τιμές των οποί­ων κα­τα­γρά­φει η Ελ­λη­νι­κή Στα­τι­στι­κή Αρχή στο πλαί­σιο της μέ­τρη­σης του Δεί­κτη Τιμών Κα­τα­να­λω­τή, έχουν ανα­τι­μη­θεί από τον Ια­νουά­ριο του 2011 έως τον Αύ­γου­στο του 2014 τα 31 εξ αυτών σε πο­σο­στά που φτά­νουν ακόμη και το 13,75%. Στο διά­στη­μα αυτό μά­λι­στα δεν υπήρ­ξε καμία με­τα­βο­λή του ΦΠΑ (με εξαί­ρε­ση τους χυ­μούς και τα ανα­ψυ­κτι­κά).

Από τον Αύ­γου­στο του 2009 έως τον Αύ­γου­στο του 2014, διά­στη­μα κατά το οποίο έγι­ναν τρεις αυ­ξή­σεις του ΦΠΑ, αυ­ξή­θη­καν οι τιμές σε 43 από τα 54 προ­ϊ­ό­ντα, ανα­τι­μή­σεις που ξε­πέ­ρα­σαν ακόμη και το 30%, πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο δη­λα­δή από τις αυ­ξή­σεις των συ­ντε­λε­στών του ΦΠΑ.

Από την ανά­λυ­ση των στοι­χεί­ων του πλη­θω­ρι­σμού γί­νε­ται σαφές ότι δεν υπάρ­χει απλώς και μόνο αί­σθη­ση της ακρί­βειας. Αναμ­φί­βο­λα αυτή είναι πιο έντο­νη, δε­δο­μέ­νου ότι οι Ελ­λη­νες κα­τα­να­λω­τές έχουν υπο­στεί δρα­μα­τι­κή συρ­ρί­κνω­ση του δια­θέ­σι­μου ει­σο­δή­μα­τος. Τα στοι­χεία της Eurostat δεί­χνουν ότι στην Ελ­λά­δα ση­μειώ­θη­κε την πε­ρί­ο­δο 2009-2013 η με­γα­λύ­τε­ρη υπο­χώ­ρη­ση του κατά κε­φα­λήν ΑΕΠ σε μο­νά­δες αγο­ρα­στι­κής δύ­να­μης και συ­γκε­κρι­μέ­να κατά 21,5%.

Η εμ­φά­νι­ση απο­πλη­θω­ρι­στι­κών τά­σε­ων τον τε­λευ­ταίο ενά­μι­ση χρόνο είναι απο­τέ­λε­σμα κυ­ρί­ως δρα­στι­κής απο­κλι­μά­κω­σης των τιμών σε υπη­ρε­σί­ες και διαρ­κή κα­τα­να­λω­τι­κά αγαθά. Το «κα­λά­θι της νοι­κο­κυ­ράς» από την άλλη συ­νε­χί­ζει να είναι ακρι­βό με τα απο­λύ­τως ανα­γκαία είδη δια­τρο­φής, όπως το γάλα, το για­ούρ­τι, το κρέας, τα ψάρια, αλλά ακόμη και τα όσπρια, να συ­γκα­τα­λέ­γο­νται με­τα­ξύ των προ­ϊ­ό­ντων που έχουν ανα­τι­μη­θεί ση­μα­ντι­κά τα χρό­νια της κρί­σης. Η εύ­κο­λη ερ­μη­νεία είναι ότι οι επι­χει­ρή­σεις κερ­δο­σκο­πούν. Τα αίτια, ωστό­σο, της ακαμ­ψί­ας των τιμών στην ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία είναι πολύ βα­θύ­τε­ρα…

Τι συμ­βαί­νει με το γάλα, το νωπό κρέας και τα κα­τε­ψυγ­μέ­να

Τις τε­λευ­ταί­ες εβδο­μά­δες το υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης έχει επι­δο­θεί σε μια ακόμη επι­χεί­ρη­ση κα­τα­πο­λέ­μη­σης της ακρί­βειας με αιχμή του δό­ρα­τος την τιμή του γά­λα­κτος. Η επί­κλη­ση της εται­ρι­κής κοι­νω­νι­κής ευ­θύ­νης όπως «βα­φτί­στη­κε» από τον αρ­μό­διο υφυ­πουρ­γό Ανά­πτυ­ξης η «συμ­φω­νία κυ­ρί­ων» -με ταυ­τό­χρο­νες προει­δο­ποι­ή­σεις για νέα αλ­λα­γή της νο­μο­θε­σί­ας- με τις αλυ­σί­δες σού­περ μάρ­κετ κατά κύριο λόγο και δευ­τε­ρευό­ντως με τις γα­λα­κτο­βιο­μη­χα­νί­ες είχε πράγ­μα­τι ως απο­τέ­λε­σμα τη μεί­ω­ση της τιμής του νωπού γά­λα­κτος από 2,9% έως 11,7% σε σχέση με τις αρχές Σε­πτεμ­βρί­ου, ενώ τις ημέ­ρες που οι αλυ­σί­δες προ­χω­ρούν σε προ­σφο­ρές η μεί­ω­ση φτά­νει ακόμη και το 35%.

Ωστό­σο, η μεί­ω­ση αυτή είναι συ­γκυ­ρια­κή και επι­πλέ­ον δεν αφορά τα μικρά ση­μεία πώ­λη­σης (φούρ­νοι, μίνι μάρ­κετ και πε­ρι­φε­ρεια­κές το­πι­κές αλυ­σί­δες), όπου δια­κι­νεί­ται πε­ρί­που το 50% του απλού πα­στε­ριω­μέ­νου γά­λα­κτος, του λε­γό­με­νου «φρέ­σκου». Από τις αρχές του 2011 έως και τον Αύ­γου­στο η τιμή του γά­λα­κτος αυ­ξή­θη­κε σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ κατά 8,25%, παρά το γε­γο­νός, μά­λι­στα ότι ο όγκος πω­λή­σε­ων στη συ­γκε­κρι­μέ­νη κα­τη­γο­ρία υπο­χώ­ρη­σε την πε­ρί­ο­δο 2011-2013 κατά 5,26% (στοι­χεία IRI). Η λήξη του «πο­λέ­μου τιμών» που είχαν ξε­κι­νή­σει οι γα­λα­κτο­βιο­μη­χα­νί­ες το 2009 είχε ως απο­τέ­λε­σμα την αύ­ξη­ση της τιμής του γά­λα­κτος την τε­λευ­ταία πε­ντα­ε­τία κατά 15,83% (συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των επι­βα­ρύν­σε­ων από την αύ­ξη­ση του ΦΠΑ).

Ανά­λο­γη δυ­στυ­χώς είναι η ει­κό­να και στα υπό­λοι­πα γα­λα­κτο­κο­μι­κά προ­ϊ­ό­ντα που απο­τε­λούν βα­σι­κό συ­στα­τι­κό της κα­θη­με­ρι­νής δια­τρο­φής, όπως τα για­ούρ­τια και τα τυριά, τόσο το τυρί φέτα όσο και τα υπό­λοι­πα. Από τα στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ προ­κύ­πτει ότι από τις αρχές του 2011 έως σή­με­ρα η τιμή του για­ουρ­τιού –προ­ϊ­όν του οποί­ου επί­σης η ζή­τη­ση έχει μειω­θεί δρα­μα­τι­κά στα χρό­νια της κρί­σης- αυ­ξή­θη­κε κατά 8,76%, της φέτας κατά 5,34% και των λοι­πών τυ­ριών κατά 5,72%, ενώ σχε­δόν δι­πλά­σια είναι η αύ­ξη­ση των τιμών για τα πα­ρα­πά­νω προ­ϊ­ό­ντα στο διά­στη­μα Αυ­γού­στου 2009-Αυ­γού­στου 2014.

Πολύ ακρι­βό­τε­ρα σε σύ­γκρι­ση με το πα­ρελ­θόν εξα­κο­λου­θούν να πλη­ρώ­νουν οι κα­τα­να­λω­τές τα αυγά, η τιμή των οποί­ων αυ­ξή­θη­κε από το 2011 κατά 8,87% και από το 2009 κατά 13,18%. Το υπουρ­γείο απο­δί­δει την αύ­ξη­ση της τιμής των αυγών στην εφαρ­μο­γή του κα­νο­νι­σμού για αύ­ξη­ση των απο­στά­σε­ων με­τα­ξύ των ωο­τό­κων ορ­νί­θων, γε­γο­νός που ανε­βά­ζει το κό­στος πα­ρα­γω­γής.

Ανο­δι­κή πο­ρεία έχουν ακο­λου­θή­σει και οι τιμές σε διά­φο­ρα είδη κρε­ά­των, νωπών και κα­τε­ψυγ­μέ­νων, με την τιμή του μο­σχα­ριού να έχει αυ­ξη­θεί από το 2011 κατά 5% πε­ρί­που, στα ψάρια, τόσο στα νωπά και στα κα­τε­ψυγ­μέ­να με ανα­τι­μή­σεις της τάξης του 6%. Ακόμη και στα όσπρια, τρό­φι­μο που υπο­τί­θε­ται ότι απευ­θύ­νε­ται σε ασθε­νέ­στε­ρα οι­κο­νο­μι­κά στρώ­μα­τα του πλη­θυ­σμού, κα­τα­γρά­φε­ται αύ­ξη­ση της τιμής κατά 2,82% την τε­λευ­ταία τριε­τία και κατά 5,12% σε σύ­γκρι­ση με πέντε χρό­νια πριν.

Ο εντο­νό­τε­ρος αντα­γω­νι­σμός από την άλλη σε προ­ϊ­ό­ντα όπως τα ζυ­μα­ρι­κά, τα ανα­ψυ­κτι­κά, οι χυμοί είχε ως απο­τέ­λε­σμα τη ση­μα­ντι­κή απο­κλι­μά­κω­ση των τιμών, με «κα­θα­ρές» μειώ­σεις τιμών και όχι μόνο μέσω προ­ω­θη­τι­κών ενερ­γειών.

Η εξέ­λι­ξη των τιμών στο «κα­λά­θι της νοι­κο­κυ­ράς» (το διά­στη­μα Αύ­γου­στος 2014-Ια­νουά­ριος 2011, σε πο­σο­στιαί­ες μο­νά­δες)

Αύ­ξη­ση

Ξηροί καρ­ποί: 13,75%

Κα­πνός: 9,71%

Αβγά: 8,87%

Για­ούρ­τι: 8,76%

Γάλα νωπό: 8,25%

Ζά­χα­ρη: 8,07%

Αλάτι: 6,37%

Ψάρια κα­τε­ψυγ­μέ­να: 6,06%

Τυριά: 5,72%

Τυρί φέτα: 5,34%

Μο­σχά­ρι νωπό: 5,06%

Κρα­σιά: 4,53%

Κρέ­α­τα κα­τε­ψυγ­μέ­να: 4,37%

Καφές: 4,09%

Μαρ­με­λά­δα: 4,02%

Χοι­ρι­νό νωπό: 3,67%

Ντο­μά­τες δια­τη­ρη­μέ­νες: 3,35%

Σο­κο­λά­τα: 3,06%

Ανα­ψυ­κτι­κά: 2,87%

Όσπρια: 2,82%

Ψάρια νωπά: 2,66%

Βού­τυ­ρο: 2,54%

Φρού­τα: 2,38%

Αλ­λα­ντι­κά: 2,11%

Δη­μη­τρια­κά: 1,83%

Γλυκά: 1,54%

Μαρ­γα­ρί­νη: 1,22%

Αλ­κο­ο­λού­χα: 1,04%

Οι­νο­πνευ­μα­τώ­δη ποτά: 0,68%

Ελιές: 0,43%

Πα­γω­τά: 0,22%

Μεί­ω­ση

Φρυ­γα­νιές: 0,8%

Κακάο: 0,3%

Μέλι: 0,54%

Παι­δι­κές τρο­φές: 0,83%

Ελαιό­λα­δο: 1,33%

Ψωμί: 1,92%

Μπί­ρες: 2,11%

Είδη άμε­σης κα­τα­νά­λω­σης: 2,36%

Είδη κα­θα­ρι­σμού: 2,49%

Ζυ­μα­ρι­κά: 3,06%

Σπο­ρέ­λαιο: 3,53%

Ρύζι: 3,71%

Χυμοί: 4,01%

Με­ταλ­λι­κό νερό: 5,74%

Που­λε­ρι­κά: 5,99%

Αρνί: 7,07%

Αλεύ­ρι: 9,68%

Λα­χα­νι­κά: 14,59%

Πα­τά­τες: 21,03%

Την ίδια ώρα, οι Έλ­λη­νες έχουν υπο­στεί δρα­μα­τι­κή συρ­ρί­κνω­ση του δια­θέ­σι­μου ει­σο­δή­μα­τος. Το 2013, το κατά κε­φα­λήν ΑΕΠ σε μο­νά­δες αγο­ρα­στι­κής δύ­να­μης υπο­λει­πό­ταν κατά του μέσου κοι­νο­τι­κού όρου κατά 25%. Ωστό­σο, η Ελ­λά­δα σύμ­φω­να με τα τε­λευ­ταία στοι­χεία του ΟΟΣΑ είναι ελά­χι­στα φθη­νό­τε­ρη από τη Γερ­μα­νία, όπου το κατά κε­φα­λήν ΑΕΠ ήταν το 2013 κατά 24% υψη­λό­τε­ρο του μέσου κοι­νο­τι­κού όρου. Δη­λα­δή, για το κα­λά­θι προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών που στην Ελ­λά­δα κο­στί­ζει 100 ευρώ, στη Γερ­μα­νία πλη­ρώ­νουν 117.

Πόσα ξο­δεύ­ουν σε άλλες χώρες για το «κα­λά­θι» προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών που στην Ελ­λά­δα κο­στί­ζει 100 ευρώ

Τσε­χία: 75

Σλο­βα­κία: 80

Εσθο­νία: 89

Πορ­το­γα­λία: 96

Ισπα­νία: 108

Ιτα­λία: 117

Γερ­μα­νία: 117

Αυ­στρία: 123

Βέλ­γιο: 124

Γαλ­λία: 124

Ολ­λαν­δία: 126

Ιρ­λαν­δία: 133

Ισλαν­δία: 136

Σου­η­δία: 137

Βρε­τα­νία: 139

Φιν­λαν­δία: 140

Λου­ξεμ­βούρ­γο: 141

Δανία: 160

Νορ­βη­γία: 169

Ελ­βε­τία: 178

Κα­θη­με­ρι­νή