Αιγαιοπελαγίτικα καΐκια της μεταπολεμικής Ελλάδας

Στην έκθεση του γνωστού Αμε­ρι­κα­νού φωτο­γρά­φου Robert McCabe στην γκαλερί Citronne, παρου­σιά­ζο­νται 50 ασπρό­μαυ­ρες φωτο­γρα­φίες με θέμα τα «Αιγαιο­πε­λα­γί­τικα Καΐκια, 1954-64». Με κέντρο την θάλασσα, οι φωτο­γρα­φίες απο­τυ­πώ­νουν το φυσικό, κοι­νω­νικό και πολι­τι­σμικό περι­βάλ­λον της Μετα­πο­λε­μι­κής Ελλάδας. Τα ξύλινα καΐκια, έκφραση μιας τέχνης από άλλους καιρούς, απο­πνέ­ουν την σχέση του ανθρώ­που με την θάλασσα, ανα­κα­λούν το παρελ­θόν και εγεί­ρουν την νοσταλ­γία για ένα άλλο τρόπο ζωής.

O Robert A. ΜcCabe συνε­χί­ζει την παρά­δοση των ξένων περι­η­γη­τών στην χώρα μας. Επη­ρε­α­σμέ­νος από τις κλα­σι­κές του σπουδές του στο Πανε­πι­στή­μιο Πρίν­στον και τον αρχαίο ελλη­νικό πολι­τι­σμό, συγκρό­τησε ένα φωτο­γρα­φικό αρχείο της Ελλάδας της δεκα­ε­τίας 1950-60. Με την από­σταση του αλλο­δα­πού και την εγγύ­τητα του φιλέλ­ληνα, κατέ­γραψε τον τόπο και τους ανθρώ­πους, καλύ­πτο­ντας ένα πλήρες θεμα­τικό φάσμα: πορ­τραίτα, σκηνές της καθη­με­ρι­νής ζωής, τοπία, κτί­σματα, καΐκια.

Η έκθεση στην Citronne εστιά­ζε­ται στις φωτο­γρα­φίες γύρω από την θάλασσα: θαλασ­σινά τοπία, “πορ­τραίτα” σκαφών, στιγ­μιό­τυπα από την καθη­με­ρι­νό­τητα. Η προ­σέγ­γιση του φωτο­γρά­φου είναι οι άνθρω­ποι και η ζωή τους, όπως την ορίζει η σχέση τους με την θάλασσα. Οι φωτο­γρα­φίες απει­κο­νί­ζουν την επι­βί­ωση μετά από την κατα­στρο­φική δεκα­ε­τία του 1940, τον μόχθο, τον σκληρό αγώνα για την συνέ­χεια της ζωής. Το Αιγαίο, ανέ­κα­θεν καθο­ρι­στικό στοι­χείο της ελλη­νι­κής φύσης, έρχεται και επα­νέρ­χε­ται στο επί­κε­ντρο της Ιστο­ρίας, όπως άλλωστε συμ­βαί­νει και σήμερα. Τα γνώριμα ελλη­νικά νερά, με το ιστο­ρικό και πολι­τι­σμικό τους βάθος, δημιουρ­γούν απα­ντο­χές, πλαι­σιώ­νουν, προ­στα­τεύ­ουν, εξα­σφα­λί­ζουν.

Η φωτο­γρα­φική προ­σέγ­γιση του McCabe δεν ολι­σθαί­νει στο φολκλόρ ή τον “οριε­ντα­λι­σμό”. Αντι­με­τω­πί­ζει το ελλη­νικό φωτο­γρα­φικό αντι­κεί­μενο με πολι­τι­σμική ισο­τι­μία. Τα θέματα απο­τυ­πώ­νουν την ερει­πω­μένη Ελλάδα του ’50, την φτώχεια, τις δυσκο­λίες, την προ­σπά­θεια για παλι­νόρ­θωση. Ο φωτο­γρά­φος δεν απο­δί­δει τα θέματα αυτά συγκι­νη­σιακά ή με στε­ρε­ό­τυπα. Ανα­ζη­τεί την πνευ­μα­τική ουσία, ό,τι βρί­σκε­ται κάτω από το προ­φα­νές, χωρίς, όμως, να υπο­πί­πτει σε μια ρομα­ντική θεώρηση της ανέ­χειας.

Τα πρόσωπα έχουν αξιο­πρέ­πεια, συχνά ποζά­ρουν μετω­πικά στο κέντρο της φωτο­γρα­φίας, κοιτούν κατά­ματα τον φωτο­γράφο και, κατ’ επέ­κταση, τον θεατή. Η ένταση την οποία εκπέ­μπουν οι ασπρό­μαυ­ρες φωτο­γρα­φίες προ­βάλ­λει κλα­σι­κό­τητα. Η προ­σε­κτική επι­λε­κτική ιδιαι­τε­ρό­τητα της φωτο­γρα­φι­κής οπτικής καθιστά τις φωτο­γρα­φίες αυτές δια­χρο­νι­κές, πάντα επί­και­ρες.

Οι φωτο­γρα­φίες επι­δέ­χο­νται πολλές ανα­γνώ­σεις. Εκτός από τον αναμ­φι­σβή­τητο χαρα­κτήρα τους ως ντο­κου­μέ­ντα, οι φωτο­γρα­φίες του McCabe είναι, κατ’ αρχήν, καλ­λι­τε­χνι­κές δημιουρ­γίες –με αυτή τους την ιδιό­τητα, άλλωστε, παρου­σιά­ζο­νται στην γκαλερί Citronne. Χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από ρεα­λι­σμό, αλλά και μια σπάνια αισθη­τική ποιό­τητα. Εντάσ­σο­νται στην μακρά διεθνή παρά­δοση της μαυ­ρό­α­σπρης φωτο­γρα­φίας, που κυριάρ­χησε και εξε­λί­χθηκε το πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

ΓΚΑΛΕΡΙ CITRONNE – ΠΟΡΟΣ

23 Απρι­λίου – 29 Μαΐου, 2016