N. Mπόνης: «Η πανδημία εξακολουθεί να ρίχνει βαριά την σκιά της πάνω από την κανονική λειτουργία της αγοράς»

«Η παν­δη­μία εξα­κο­λου­θεί να ρί­χνει βαριά την σκιά της πάνω από την κα­νο­νι­κή λει­τουρ­γία της αγο­ράς», το­νί­ζει σε συ­νέ­ντευ­ξή του στην «δη­μο­κρα­τι­κή» ο αντι­πρό­ε­δρος της Ελ­λη­νι­κής Συ­νο­μο­σπον­δί­ας Εμπο­ρί­ου και Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας (και τέως πρό­ε­δρος του ΕΣΡ) κ. Νίκος Μπό­νης που δεν κρύ­βει τον προ­βλη­μα­τι­σμό του για την πο­ρεία της παν­δη­μί­ας αλλά και για την απρο­θυ­μία με­γά­λου αριθ­μού συ­μπο­λι­τών μας να εμ­βο­λια­στούν.

Επί­σης μι­λά­ει για το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης, το πρό­γραμ­μα ΝΗ­ΣΙ­ΔΑ, τον νέο Ανα­πτυ­ξια­κό Νόμο και προ­βλέ­πει πως «το προ­σε­χές διά­στη­μα μόνο εύ­κο­λο δεν θα είναι για τις επι­χει­ρή­σεις και τους απα­σχο­λου­μέ­νους σε αυτές».

• Κύριε Μπόνη, μετά την κρίση που δη­μιούρ­γη­σε η παν­δη­μία του κο­ρω­νοϊ­ού η αγορά επι­στρέ­φει στους ρυθ­μούς της. Θα ήθελα το σχό­λιό σας. Πώς κα­τα­γρά­φε­ται η κί­νη­ση και με το άνοιγ­μα του του­ρι­σμού και με τις εκ­πτώ­σεις που ξε­κί­νη­σαν;

Κα­ταρ­χήν επι­τρέψ­τε μου μια διόρ­θω­ση. Η αγορά δεν πρό­κει­ται να επι­στρέ­ψει στους συ­νη­θι­σμέ­νους ρυθ­μούς της, παρά μόνο όταν αρ­θούν οι πε­ριο­ρι­σμοί των ορίων κα­τα­να­λω­τών στα κα­τα­στή­μα­τα, των πε­λα­τών στα εστια­τό­ρια, των τυ­πι­κών ή άτυ­πων προ­ϋ­πο­θέ­σε­ων για την με­τα­κί­νη­ση του κό­σμου κλπ. Η παν­δη­μία λοι­πόν, εξα­κο­λου­θεί να ρί­χνει βαριά την σκιά της πάνω από την κα­νο­νι­κή λει­τουρ­γία της αγο­ράς και η ανά­καμ­ψη της οι­κο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας έχει ακόμα δρόμο να δια­νύ­σει. Ο με­γα­λύ­τε­ρος προ­βλη­μα­τι­σμός μου έγκει­ται στην -χωρίς πει­στι­κό λόγο- απρο­θυ­μία με­γά­λου αριθ­μού συ­μπο­λι­τών μας να εμ­βο­λια­στούν. Πρέ­πει όλοι να κα­τα­λά­βου­με ότι αν δεν βοη­θή­σου­με ο κα­θέ­νας ξε­χω­ρι­στά να εξα­λει­φθεί αυτή η συ­νε­χι­ζό­με­νη υγειο­νο­μι­κή κρίση, «κα­νο­νι­κούς» ρυθ­μούς αγο­ράς και άρα εξα­σφα­λι­σμέ­νες συν­θή­κες λει­τουρ­γί­ας, επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας και ερ­γα­σί­ας δεν πρό­κει­ται σύ­ντο­μα να δούμε.

Δε­δο­μέ­νων αυτών, οι εκ­πτώ­σεις αλλά και το άνοιγ­μα του του­ρι­σμού λει­τουρ­γούν μέσα σε ένα δε­δο­μέ­να πε­ριο­ρι­στι­κό πλαί­σιο. Η προ­σέ­λευ­ση, η ανά­γκη να επι­σκε­φτεί κά­ποιος την αγορά και να ψω­νί­σει απαι­τεί αι­σιό­δο­ξο ψυ­χι­σμό, ο οποί­ος στην πα­ρού­σα φάση εξα­κο­λου­θεί να συ­μπιέ­ζε­ται από την επι­φύ­λα­ξη, τον φόβο και την αβε­βαιό­τη­τα για το μέλ­λον. Αυτοί δεν είναι καλοί πα­ρά­γο­ντες για την δια­μόρ­φω­ση θε­τι­κής κα­τα­να­λω­τι­κής διά­θε­σης και ανα­με­νό­με­να θα επη­ρε­ά­σουν τόσο την έκ­βα­ση των εκ­πτώ­σε­ων όσο και την του­ρι­στι­κή κί­νη­ση γε­νι­κό­τε­ρα.

• H παν­δη­μι­κή κρίση απο­τέ­λε­σε μια ορι­ζό­ντια πρό­κλη­ση για όλους. Το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης και η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση θα βοη­θή­σουν το εμπό­ριο και με ποιο τρόπο;

Είναι γε­γο­νός πως ακόμη δεν έχουν απο­τυ­πω­θεί οι πραγ­μα­τι­κές επι­πτώ­σεις της υγειο­νο­μι­κής κρί­σης στην οι­κο­νο­μία και στις επι­χει­ρή­σεις και δη στον κλάδο του Εμπο­ρί­ου. Είναι όμως βέ­βαιο ότι, το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης θα δώσει λύ­σεις και ελ­πί­ζου­με πως θα κα­λύ­ψει ένα μέρος των τε­ρά­στιων ανα­γκών που αντι­με­τω­πί­ζουν οι εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις. Ωστό­σο, θα πρέ­πει να ολο­κλη­ρω­θεί ένας στο­χευ­μέ­νος και απο­τε­λε­σμα­τι­κός σχε­δια­σμός προ­κει­μέ­νου οι πόροι για τον ψη­φια­κό με­τα­σχη­μα­τι­σμό και την ανα­βάθ­μι­ση των υπο­δο­μών των πολύ μι­κρών και μι­κρών επι­χει­ρή­σε­ων να διο­χε­τευ­θούν σε εκεί­νους που έχουν νιώ­σει στο πετσί τους και με τον σκλη­ρό­τε­ρο τρόπο τις συ­νέ­πειες της παν­δη­μί­ας.

Βα­σι­κή βέ­βαια συ­νι­στώ­σα της επι­τυ­χί­ας του Τα­μεί­ου Ανά­καμ­ψης θα είναι η αντα­πό­κρι­ση ή όχι του εγ­χώ­ριου χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συ­στή­μα­τος, το οποίο θα πρέ­πει χωρίς χρο­νο­τρι­βές και ισό­τι­μα να με­τα­φέ­ρει όσο το δυ­να­τόν πε­ρισ­σό­τε­ρους πό­ρους στις ασθμαί­νου­σες εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις. Συ­νο­ψί­ζο­ντας, από μόνα τους τα δια­θέ­σι­μα κον­δύ­λια του Τα­μεί­ου Ανά­καμ­ψης δεν αρ­κούν για την ανά­καμ­ψη του εγ­χώ­ριου επι­χει­ρείν. Χρειά­ζε­ται αντι­κει­με­νι­κή ανα­γνώ­ρι­ση των προ­βλη­μά­των, θέ­λη­ση και συ­νερ­γα­σία όλων των εμπλε­κό­με­νων φο­ρέ­ων (Πο­λι­τεί­ας, Τρα­πε­ζών, φο­ρέ­ων της οι­κο­νο­μί­ας και της κοι­νω­νί­ας), ώστε αφε­νός να δοθεί χείρα βοη­θεί­ας στους εμπό­ρους που βρί­σκο­νται σε δεινή θέση και αφε­τέ­ρου τα κον­δύ­λια να με­του­σιω­θούν σε υπη­ρε­σί­ες και υπο­δο­μές, οι οποί­ες θα δια­σφα­λί­σουν την επι­βί­ω­ση των επι­χει­ρή­σε­ων σε ένα απαι­τη­τι­κό διε­θνές πε­ρι­βάλ­λον.

• Ποια άλλα χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία μπο­ρούν να βοη­θή­σουν το λια­νε­μπό­ριο και πώς εί­δα­τε την αξιο­ποί­η­ση του προ­γράμ­μα­τος ΝΗ­ΣΙ­δΑ;

Αδιαμ­φι­σβή­τη­τα, το ξέ­σπα­σμα της παν­δη­μί­ας επι­δεί­νω­σε το τε­ρά­στιο πρό­βλη­μα ρευ­στό­τη­τας των επι­χει­ρή­σε­ων λια­νι­κού εμπο­ρί­ου. Πρω­το­βου­λί­ες της Ελ­λη­νι­κής Ανα­πτυ­ξια­κής Τρά­πε­ζας, όπως το ΤΕΠΙΧ 2 και το Τα­μείο Εγ­γυο­δο­σί­ας είχαν μικρό αντί­κτυ­πο στις επι­χει­ρή­σεις του κλά­δου, εξαι­τί­ας της τε­ρά­στιας ζή­τη­σης και των πε­ριο­ρι­σμέ­νων προς διά­θε­ση πόρων τους. Η ΕΣΕΕ δια­πι­στώ­νο­ντας τη συ­γκε­κρι­μέ­νη αδυ­να­μία, κα­τέ­θε­σε πρό­τα­ση θέ­σπι­σης ενός προ­γράμ­μα­τος ενί­σχυ­σης ει­δι­κά για το λια­νι­κό εμπό­ριο, στα πρό­τυ­πα του αντί­στοι­χου προ­γράμ­μα­τος για την εστί­α­ση, τους παι­δό­το­πους και τα γυ­μνα­στή­ρια. Πι­στεύω, πως η συ­γκε­κρι­μέ­νη πρω­το­βου­λία θα ικα­νο­ποι­ή­σει σε πολύ με­γά­λο βαθμό τα αι­τή­μα­τα του εμπο­ρι­κού κό­σμου για άμεση και έμπρα­κτη πα­ρο­χή αρω­γής από την Πο­λι­τεία. Και αυτό γιατί το συ­νο­λι­κά προ­βλε­πό­με­νο κε­φά­λαιο κί­νη­σης ύψους 350 εκ. ευρώ θα δια­νε­μη­θεί σε επι­χει­ρή­σεις συ­γκε­κρι­μέ­νων ΚΑΔ λια­νι­κής που έχουν υπο­στεί δρα­μα­τι­κή συρ­ρί­κνω­ση των πω­λή­σε­ών τους.

Σε ό,τι αφορά τα δικά μας, η επι­τυ­χία του προ­γράμ­μα­τος “ΝΗ­ΣΙ­δΑ” της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου επι­βε­βαιώ­νε­ται από την αθρόα συμ­με­το­χή των εν­δια­φε­ρο­μέ­νων και την πλήρη απορ­ρό­φη­ση των δια­θέ­σι­μων πόρων. Ιδιαί­τε­ρα δε, ο κλά­δος του λια­νι­κού εμπο­ρί­ου στον οποίο δια­τέ­θη­καν οι πε­ρισ­σό­τε­ροι πόροι του προ­γράμ­μα­τος ανα­δει­κνύ­ε­ται στον πλέον δυ­να­μι­κό, όχι μόνο σε επί­πε­δο πε­ρι­φέ­ρειας, αλλά στο σύ­νο­λο της Επι­κρά­τειας. Με αφορ­μή λοι­πόν τη συ­γκε­κρι­μέ­νη δια­πί­στω­ση και την απο­δο­χή του προ­γράμ­μα­τος σε το­πι­κό επί­πε­δο, θεωρώ ότι θα απο­τε­λέ­σει τον κα­τάλ­λη­λο οδηγό για ένα πρό­γραμ­μα επι­δό­τη­σης/επι­χο­ρή­γη­σης μέσω ΕΣΠΑ σε εθνι­κό επί­πε­δο. Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη και τον στα­δια­κό τερ­μα­τι­σμό των μέ­τρων στή­ρι­ξης, ευ­ελ­πι­στού­με σε μία σύ­ντο­μη και απο­τε­λε­σμα­τι­κή συ­νερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης για την υλο­ποί­η­ση αυτών των στό­χων.

• Πώς προ­βλέ­πε­ται να είναι ο φε­τι­νός χει­μώ­νας για επι­χει­ρή­σεις και απα­σχο­λού­με­νους; Είστε αι­σιό­δο­ξος;

Δυ­στυ­χώς, οι τε­λευ­ταί­ες εξε­λί­ξεις και η ανα­πά­ντε­χη έξαρ­ση των κρου­σμά­των κα­θι­στούν με­τέ­ω­ρη την οποια­δή­πο­τε πρό­βλε­ψη ακόμη και για το τρέ­χον κα­λο­καί­ρι, πόσω δε μάλ­λον για τους προ­σε­χείς φθι­νο­πω­ρι­νούς και χει­με­ρι­νούς μήνες. Πέραν τού­του όμως και από τη στιγ­μή που δια­πι­στώ­νου­με στα­δια­κή άρση των μέ­τρων στή­ρι­ξης των πλητ­τό­με­νων επι­χει­ρή­σε­ων, γί­νε­ται αντι­λη­πτό πως το προ­σε­χές διά­στη­μα μόνο εύ­κο­λο δεν θα είναι για επι­χει­ρή­σεις και τους απα­σχο­λου­μέ­νους σε αυτές. Ο τζί­ρος των επι­χει­ρή­σε­ων είναι πολύ δύ­σκο­λο έως ακα­τόρ­θω­το να επα­νέλ­θει στα προ COVID επί­πε­δα, καθώς η ζή­τη­ση είναι αναι­μι­κή και δεν πρό­κει­ται να βελ­τιω­θεί έως ότου επι­τευ­χθεί η πλή­ρης εξά­λει­ψη της παν­δη­μι­κής απει­λής.

Από την άλλη πλευ­ρά, οι υπο­χρε­ώ­σεις των επι­χει­ρη­μα­τιών βαί­νουν συ­νε­χώς διο­γκού­με­νες, καθώς σε εκεί­νες που είχαν πα­γώ­σει εξαι­τί­ας της εφαρ­μο­γής των πε­ριο­ρι­στι­κών μέ­τρων, έρ­χο­νται να προ­στε­θούν νέες, με τις οφει­λές σε Εφο­ρία και Ασφα­λι­στι­κά τα­μεία να πιέ­ζουν ασφυ­κτι­κά. Αντί­στοι­χα, η εξό­φλη­ση των επι­τα­γών και η απο­κα­τά­στα­ση/δια­τή­ρη­ση αρ­μο­νι­κών σχέ­σε­ων με τους προ­μη­θευ­τές σε συ­νάρ­τη­ση με τα στοι­βαγ­μέ­να στις απο­θή­κες ή στα ράφια των επι­χει­ρή­σε­ων εμπο­ρεύ­μα­τα, συ­νι­στούν καί­ρια προ­βλή­μα­τα που χρή­ζουν άμε­σης επί­λυ­σης. Αν σε όλα τα πα­ρα­πά­νω, προ­στε­θεί και το μεί­ζον ζή­τη­μα της ελ­λι­πούς έως και ανύ­παρ­κτης χρη­μα­το­δό­τη­σης από το εγ­χώ­ριο τρα­πε­ζι­κό σύ­στη­μα, κα­τα­λα­βαί­νει κα­νείς πως μέχρι τα τέλη του έτους ο εμπο­ρι­κός κό­σμος ανα­μέ­νε­ται να αντι­με­τω­πί­σει νέες δύ­σκο­λες κα­τα­στά­σεις. Ελ­πί­ζω, πως η συν­δρο­μή του Τα­μεί­ου Ανά­καμ­ψης σε συν­δυα­σμό με την απο­δο­χή της πρό­τα­σής μας για ένα στο­χευ­μέ­νο πρό­γραμ­μα του λια­νε­μπο­ρί­ου θα συμ­βά­λουν στην κατά το δυ­να­τόν ελά­φρυν­ση των βαρών των εμπό­ρων και των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρη­μα­τιών.

• Πώς μπο­ρούν οι επι­χει­ρή­σεις να ωφε­λη­θούν από τον νέο Ανα­πτυ­ξια­κό Νόμο;

Ο υφι­στά­με­νος Ανα­πτυ­ξια­κός νόμος 4399/2016 και το κα­θε­στώς ενί­σχυ­σης των πολύ μι­κρών και μι­κρών επι­χει­ρή­σε­ων δεν πε­ρι­λαμ­βά­νει το λια­νι­κό εμπό­ριο με­τα­ξύ των επεν­δυ­τι­κών σχε­δί­ων που μπο­ρούν να τύ­χουν κρα­τι­κής αρω­γής, ενώ και το ελά­χι­στα προ­βλε­πό­με­νο επεν­δυ­τι­κό όριο/προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός κρί­νε­ται ως ιδιαί­τε­ρα υψηλό (100.000 ευρώ). Με άλλα λόγια, το κα­τε­ξο­χήν ερ­γα­λείο ενί­σχυ­σης των πλητ­τό­με­νων από την υγειο­νο­μι­κή κρίση πολύ μι­κρών και μι­κρών επι­χει­ρή­σε­ων αδυ­να­τεί να αντα­πο­κρι­θεί στις ανά­γκες των εμπό­ρων, τα οι­κο­νο­μι­κά με­γέ­θη των οποί­ων είναι μι­κρό­τε­ρης εμ­βέ­λειας από τις απαι­τή­σεις του νόμου.

Παρ’ όλα αυτά, οι πρό­σφα­τες εξαγ­γε­λί­ες της ηγε­σί­ας του υπουρ­γεί­ου Ανά­πτυ­ξης και Επεν­δύ­σε­ων, ανα­φο­ρι­κά με τον νέο Ανα­πτυ­ξια­κό Νόμο που εκτι­μά­ται πως θα τεθεί σε εφαρ­μο­γή από τις αρχές του 2022 και θα προ­βλέ­πει ρι­ζι­κή ανα­διάρ­θρω­ση του υφι­στά­με­νου πλαι­σί­ου, κι­νού­νται προς τη σωστή κα­τεύ­θυν­ση. Πι­στεύω πως οι επι­κεί­με­νες δο­μι­κές αλ­λα­γές θα αντα­πο­κρι­θούν πε­ρισ­σό­τε­ρο απο­τε­λε­σμα­τι­κά στις επεί­γου­σες ανά­γκες του εμπο­ρι­κού κό­σμου. Ση­μείο ανα­φο­ράς των επι­χει­ρού­με­νων βελ­τιώ­σε­ων συ­νι­στά η θε­μα­τι­κή και όχι η κλα­δι­κή στό­χευ­ση του υπό δια­μόρ­φω­ση νόμου, με συ­νέ­πεια να διευ­ρύ­νε­ται το πεδίο έντα­ξης των πάσης φύ­σε­ως επι­χει­ρή­σε­ων και να αί­ρε­ται ο υπο­κει­με­νι­κός χα­ρα­κτή­ρας των κρι­τη­ρί­ων επι­λε­ξι­μό­τη­τας. Η πλέον ση­μα­ντι­κή πα­ρά­με­τρος του νέου κα­θε­στώ­τος εντο­πί­ζε­ται στην ευ­ε­λι­ξία του να προ­σαρ­μό­ζε­ται στις ανά­γκες του νέου επι­χει­ρη­μα­τι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος και στα δε­δο­μέ­να της εκά­στο­τε πραγ­μα­τι­κό­τη­τας που κα­λού­νται να αντι­με­τω­πί­σουν οι επι­χει­ρη­μα­τί­ες, όπως αυτή που βιώ­νου­με σή­με­ρα. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, θα ανα­μέ­νου­με το νο­μο­θε­τι­κό κεί­με­νο που θα δοθεί προς δια­βού­λευ­ση στους φο­ρείς, επί του οποί­ου θα το­πο­θε­τη­θού­με και θα κα­τα­θέ­σου­με τεκ­μη­ριω­μέ­νες θέ­σεις και προ­τά­σεις/βελ­τιω­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις.