Δ. Kαιρίδης: «Με την Τουρκία δεν αναμένουμε γρήγορα και θεαματικά αποτελέσματα»

Ο κ. Δη­μή­τρης Και­ρί­δης είναι τα­κτι­κός κα­θη­γη­τής Διε­θνών Σχέ­σε­ων στο Πά­ντειο Πα­νε­πι­στή­μιο και βου­λευ­τής Βο­ρεί­ου Τομέα Αθη­νών, της Νέας Δη­μο­κρα­τί­ας.

Σή­με­ρα μι­λά­ει στην «δη­μο­κρα­τι­κή» για τις εξε­λί­ξεις στα ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά ενώ στην γεί­το­να χώρα, ο Τούρ­κος Πρό­ε­δρος Ταγίπ Ερ­ντο­γάν αντι­με­τω­πί­ζει πλεί­στα όσα προ­βλή­μα­τα εσω­τε­ρι­κής φύ­σε­ως.

«Δεν ανα­μέ­νου­με γρή­γο­ρα και θε­α­μα­τι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα, οι σχέ­σεις μας με την Τουρ­κία εξε­λίσ­σο­νται σ’ έναν δύ­σκο­λο μα­ρα­θώ­νιο», λέει με­τα­ξύ άλλων και το­νί­ζει: «Ο Ερ­ντο­γάν, πλέον δεν πεί­θει, όπως παλιά και δεν ξε­γε­λά εύ­κο­λα με τους τα­κτι­κι­σμούς του –καθώς άνοι­ξε πολλά και δύ­σκο­λα μέ­τω­πα…»

• Κύριε Και­ρί­δη, πώς βλέ­πε­τε τις εξε­λί­ξεις με τη γεί­το­να χώρα την ώρα που η Ελ­λά­δα ξε­κί­νη­σε με τις εν­διά­με­σες διε­ρευ­νη­τι­κές επα­φές (πέντε χρό­νια μετά τη δια­κο­πή τους) ενώ η πο­λι­τι­κή ηγε­σία της Τουρ­κί­ας επι­μέ­νει στην ίδια πρα­κτι­κή της δια­στρέ­βλω­σης των γε­γο­νό­των και της προ­κλη­τι­κό­τη­τας;

H Ελ­λά­δα έχει ως βα­σι­κή στρα­τη­γι­κή την επί­λυ­ση της υπαρ­κτής δια­φο­ράς της ΑΟΖ και της υφα­λο­κρη­πί­δας με την Τουρ­κία στο πλαί­σιο του Διε­θνούς Δι­καί­ου. Άλ­λω­στε γι’ αυτό συ­νε­χί­ζει τις διε­ρευ­νη­τι­κές συ­νο­μι­λί­ες με αυ­το­πε­ποί­θη­ση και σι­γου­ριά και με υπέρ­τε­ρη επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία που ακρι­βώς εδρά­ζε­ται στην απο­δο­χή και τη στή­ρι­ξη στους διε­θνείς κα­νό­νες και συν­θή­κες. Την ίδια στιγ­μή, η Ελ­λά­δα με τα­κτι­κή σοφία δεν υπε­ρα­ντι­δρά και δεν εγκλω­βί­ζε­ται στις πα­γί­δες των κα­θη­με­ρι­νών τουρ­κι­κών προ­κλή­σε­ων και της προ­πα­γαν­δι­στι­κής δια­στρέ­βλω­σης των γε­γο­νό­των. Τα αντι­με­τω­πί­ζει όμως με ανα­λο­γι­κό τρόπο και απο­τρε­πτι­κά τόσο στα δι­πλω­μα­τι­κά πλαί­σια όσο και επί του πε­δί­ου.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση εί­μα­στε πολύ μα­κριά για να μι­λή­σου­με για στρο­φή της Τουρ­κί­ας σε κα­τεύ­θυν­ση διά­θε­σης ου­σια­στι­κού δια­λό­γου, ο οποί­ος θα οδη­γού­σε σε δια­δι­κα­σί­ες προ­σφυ­γής και επί­λυ­σης στο πλαί­σιο της διε­θνούς διαι­τη­σί­ας. Δεν ανα­μέ­νου­με γρή­γο­ρα και θε­α­μα­τι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα, οι σχέ­σεις μας με την Τουρ­κία εξε­λίσ­σο­νται σ’ έναν δύ­σκο­λο μα­ρα­θώ­νιο και το όφε­λος από τέ­τοιες συ­ζη­τή­σεις είναι η δι­πλω­μα­τι­κή προ­βο­λή και πα­ρου­σία της σί­γου­ρης Ελ­λά­δας, η οποία σε κάθε πε­ρί­πτω­ση δεν έχει να φο­βη­θεί ή να δια­κιν­δυ­νεύ­σει τί­πο­τα.

• Με τα προ­βλή­μα­τα που έχει στο εσω­τε­ρι­κό της η Τουρ­κία, την οι­κο­νο­μι­κή κρίση, τη δυ­σα­ρέ­σκεια του κό­σμου κ.λπ. τι μπο­ρού­με να πε­ρι­μέ­νου­με; Ο Ερ­ντο­γάν προ­σπα­θεί να διο­χε­τεύ­σει τα προ­βλή­μα­τά του προς τα έξω, συ­νε­χί­ζο­ντας τις προ­κλή­σεις;

Η πε­ρι­φε­ρεια­κή πο­λι­τι­κή υπε­ρε­πέ­κτα­σης της Τουρ­κί­ας απο­φέ­ρει πλέον όχι μόνο δι­πλω­μα­τι­κή δια­κιν­δύ­νευ­ση απο­μό­νω­σης στον Ερ­ντο­γάν αλλά και τε­ρά­στιο εσω­τε­ρι­κό κοι­νω­νι­κό και οι­κο­νο­μι­κό κό­στος, που τον οδη­γεί σε διαρ­κή πο­λι­τι­κή φθορά.

Το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα, ενό­ψει των εκλο­γών του 2023 έχει σχε­διά­σει συ­νο­λι­κό πα­κέ­το ανα­πα­ρα­γω­γής και επι­βε­βαί­ω­σης της αυ­ταρ­χι­κής εξου­σί­ας του. Με πο­λι­τι­κά μέτρα, όπως η βίαιη κα­τάρ­γη­ση του φι­λο­κουρ­δι­κού κόμ­μα­τος HDP, με κοι­νω­νι­κά μέτρα όπως η απο­χώ­ρη­ση της Τουρ­κί­ας από την Σύμ­βα­ση της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης για την κα­τα­πο­λέ­μη­ση της βίας ενα­ντί­ον των γυ­ναι­κών και των παι­διών και με οι­κο­νο­μι­κά μέτρα όπως η αλ­λα­γή του Διοι­κη­τή της Τουρ­κι­κής Κε­ντρι­κής Τρά­πε­ζας με πο­λι­τι­κό πρό­σω­πο της δικής του εμπι­στο­σύ­νης.

Η οι­κο­νο­μι­κή του επι­δί­ω­ξη είναι να επα­νέλ­θει στην φι­λο­λαϊ­κή επε­κτα­τι­κή πο­λι­τι­κή κα­τευ­να­σμού του κό­σμου με φθηνό χρήμα. Επι­χει­ρεί, λοι­πόν με κάθε τρόπο την ισχυ­ρο­ποί­η­ση της θέσης του και την συ­σπεί­ρω­ση του εκλο­γι­κού του συ­να­σπι­σμού με τον Μπα­χτσε­λί με την προσ­δο­κία ότι θα δια­τη­ρή­σει την δια­κυ­βέρ­νη­ση στις ερ­χό­με­νες εκλο­γές, τις οποί­ες ίσως φέρει και νω­ρί­τε­ρα.

Ταυ­τό­χρο­να επι­χει­ρεί να αξιο­ποι­ή­σει γε­γο­νό­τα όπως η επι­στο­λή των 103 ναυάρ­χων, που όμως απο­κα­λύ­πτουν τις ανα­θε­ω­ρη­τι­κές βλέ­ψεις του για τα Στενά και την πε­ραι­τέ­ρω ισλα­μο­ποί­η­ση του στρα­τεύ­μα­τος, και προ­σπα­θεί να μι­λή­σει για από­πει­ρα πρα­ξι­κο­πή­μα­τος με στόχο την συ­σπεί­ρω­ση του τουρ­κι­κού λαού.

Ταυ­τό­χρο­να θέλει να προ­βά­λει προς τα έξω ει­δι­κά σε ΕΕ και ΗΠΑ ότι το δικό του κα­θε­στώς είναι υπό δη­μο­κρα­τι­κής νο­μι­μό­τη­τας και βάλ­λε­ται από εν δυ­νά­μει πρα­ξι­κο­πη­μα­τί­ες, οι οποί­οι θέ­λουν να κα­τα­πα­τή­σουν τα δη­μο­κρα­τι­κά και κοι­νω­νι­κά δι­καιώ­μα­τα.

Ο Ερ­ντο­γάν, όμως πλέον δεν πεί­θει όπως παλιά και δεν ξε­γε­λά εύ­κο­λα με τους τα­κτι­κι­σμούς του.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση η πίεση που υφί­στα­ται κα­θι­στά τις κι­νή­σεις του αρ­κε­τά αβέ­βαιες και απρό­βλε­πτες. Αυτή ακρι­βώς η κα­τά­στα­ση αυ­ξά­νει την ανά­γκη της δικής μας ετοι­μό­τη­τας.

Η Ελ­λά­δα την ίδια τη στιγ­μή που συ­νε­χί­ζει με τη συμ­με­το­χή της στην δια­δι­κα­σία των διε­ρευ­νη­τι­κών συ­νο­μι­λιών έχο­ντας υπέρ­τε­ρη επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία και το Διε­θνές Δί­καιο με το μέρος της ταυ­τό­χρο­να πρέ­πει να είναι σε εγρή­γορ­ση ν’ αντι­με­τω­πί­σει απο­τρε­πτι­κά οποια­δή­πο­τε τυ­χο­διω­κτι­κή πρό­κλη­ση της Τουρ­κί­ας.

• Ο Τούρ­κος Πρό­ε­δρος έχει ανοί­ξει πολλά μέ­τω­πα. Ο Αμε­ρι­κα­νός Πρό­ε­δρος Μπάι­ντεν τον απο­φεύ­γει (σε αντί­θε­ση με τον Τραμπ) η Κίνα δεν κι­νεί­ται φι­λι­κά, ενώ η Ευ­ρώ­πη επι­μέ­νει να κρα­τά­ει ισορ­ρο­πί­ες πλην με­ρι­κών χωρών. Σε ποιον θα στη­ρι­χτεί, σε αυτή την δύ­σκο­λη συ­γκυ­ρία;

Είναι γε­γο­νός ότι η πίεση προς τον Ερ­ντο­γάν είναι διπλή, εσω­τε­ρι­κή και εξω­τε­ρι­κή. Η υπε­ρέκ­θε­ση της Τουρ­κί­ας άνοι­ξε πολλά και δύ­σκο­λα μέ­τω­πα, έκανε πολ­λούς εχθρούς και αντι­με­τω­πί­ζει έντο­να το φάσμα της δι­πλω­μα­τι­κής απο­μό­νω­σης. Βλέ­πε­τε τις διαρ­κείς και ενα­γώ­νιες κι­νή­σεις συμ­φι­λί­ω­σης προς την Αί­γυ­πτο και το Ισ­ρα­ήλ. Θέλει να ανοί­ξει πε­ρι­φε­ρεια­κές διό­δους για να ξα­να­γί­νει συ­νο­μι­λη­τής των κε­ντρι­κών παι­κτών, πάντα όμως με τους όρους της όπως θέλει και ελ­πί­ζει.

Οι πόρ­τες όμως είναι κλει­στές, όσο θέλει να επι­βά­λει εμ­μο­νι­κά την πο­λι­τι­κή της και τις επι­διώ­ξεις της. Εί­δα­τε τι έγινε πρό­σφα­τα στην επαφή με ΕΕ, ψυ­χρο­λου­σία που δεν ανέ­με­νε.

Η συ­ντο­νι­σμέ­νη απά­ντη­ση των δυ­τι­κών συμ­μά­χων ήταν πιε­στι­κή όσο και ξε­κά­θα­ρη: Προ­τε­ραιο­ποί­η­ση από την ΕΕ της αρ­νη­τι­κής ατζέ­ντας προς την Τουρ­κία στο βαθμό που συ­νε­χί­ζει την πο­λι­τι­κή των προ­κλή­σε­ων και την κα­τα­πά­τη­ση των δη­μο­κρα­τι­κών και αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των την ίδια στιγ­μή που υπήρ­ξε άμεση εξει­δί­κευ­ση των κυ­ρώ­σε­ων από τις ΗΠΑ για τους SS400. Η Τουρ­κία δεν μπο­ρεί πλέον να επι­βά­λει την δική της πο­λι­τι­κή, παί­ζο­ντας με τις δια­φο­ρές των με­γά­λων γε­ω­πο­λι­τι­κών δυ­νά­με­ων. Θα κα­τα­λά­βει ότι το διπλό παι­χνί­δι ανά­με­σα σε υπέρ­τε­ρες δυ­νά­μεις έχει ημε­ρο­μη­νία λήξης και το χει­ρό­τε­ρο γι’ αυτή το πολύ πι­θα­νό εν­δε­χό­με­νο της σύν­θλι­ψης.

• Κατά την εκτί­μη­σή σας, θα υπάρ­ξει αλ­λα­γή στην ηγε­σία της Τουρ­κί­ας; Φαί­νε­ται ότι υπάρ­χουν άλλα πρό­σω­πα στο προ­σκή­νιο που εμ­φα­νί­ζο­νται σιγά σιγά.

Δεν μπο­ρεί κα­νέ­νας σε ένα τέ­τοιο ρευ­στό εσω­τε­ρι­κό πο­λι­τι­κό σκη­νι­κό να κάνει πρό­βλε­ψη για πο­λι­τι­κή αλ­λα­γή στην Τουρ­κία. Ο Ερ­ντο­γάν έχει υπο­στεί ση­μα­ντι­κή φθορά όπως δεί­χνουν οι με­τρή­σεις αλλά δια­θέ­τει ακόμα πολλά όπλα στο τρα­πέ­ζι δε­δο­μέ­νου του αυ­ταρ­χι­κού χα­ρα­κτή­ρα του κα­θε­στώ­τος.

Το βα­σι­κό όμως ερώ­τη­μα δεν είναι απλά η αλ­λα­γή ηγε­τι­κού προ­σώ­που και πο­λι­τι­κού πλαι­σί­ου στην Τουρ­κία, από την στιγ­μή που υπάρ­χει δια­κομ­μα­τι­κή συμ­φω­νία για την εθνι­κή της στρα­τη­γι­κή.

Έχου­με δει κάθε εί­δους ιδε­ο­λο­γι­κή και πο­λι­τι­κή εκ­δο­χή στην Τουρ­κία, όπως τους ισλα­μι­στές, τους εθνι­κι­στές, τους κε­μα­λι­στές, δυ­τι­κό­φι­λους και ευ­ρα­σια­νι­στές, ο κα­θέ­νας από την δική του σκο­πιά να υπο­στη­ρί­ζει την ανα­θε­ω­ρη­τι­κή επε­κτα­τι­κή πο­λι­τι­κή της είτε στα πλαί­σια του Νε­ο­θω­μα­νι­σμού είτε της άλ­λο­τε Κε­μα­λι­κής Τουρ­κί­ας.

Το με­γά­λο ζη­τού­με­νο λοι­πόν πα­ρα­μέ­νει η δρο­μο­λό­γη­ση της Τουρ­κί­ας στις ράγες του Διε­θνούς Δι­καί­ου και στο σε­βα­σμό των κα­νό­νων του, που θα δια­σφα­λί­σει ρυθ­μί­σεις και λύ­σεις καλής γει­το­νί­ας, στα­θε­ρό­τη­τας και συ­νερ­γα­σί­ας με όλους τους λαούς της πε­ριο­χής. Όχι μόνο η ση­με­ρι­νή αλλά γε­νι­κό­τε­ρα η σύγ­χρο­νη Τουρ­κία πο­λι­τεύ­ε­ται στην πε­ριο­χή με πνεύ­μα ανα­θε­ω­ρη­τι­κής βου­λι­μί­ας και επι­θε­τι­κό­τη­τας ένα­ντι όλων και αν δεν πιε­σθεί συ­ντο­νι­σμέ­να δι­πλω­μα­τι­κά και απο­τρε­πτι­κά απ’ έξω, δεν πρό­κει­ται να ανα­δι­πλω­θεί κάτω από οποιο­δή­πο­τε εσω­τε­ρι­κό πο­λι­τι­κό κα­θε­στώς.