Β. Σωτηρόπουλος: «Μια νέα φυσική των πληροφοριών αναδύεται μπροστά μας»

Κύριε Σωτη­ρό­πουλε τον Απρίλιο του 2016 ψηφί­στηκε στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο ο νέος Γενικός Κανο­νι­σμός «για την προ­στα­σία των φυσικών προ­σώ­πων έναντι της επε­ξερ­γα­σίας των δεδο­μέ­νων προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα και για την ελεύ­θερη κυκλο­φο­ρία των δεδο­μέ­νων αυτών». Τι σημαί­νει στην πράξη η «επε­ξερ­γα­σία» προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων. Ποια δεδο­μένα θα πρέπει να προ­στα­τεύ­ο­νται;

Βρι­σκό­μα­στε πλέον στην εποχή που η κατα­γραφή της ονο­μα­στι­κής πλη­ρο­φο­ρίας προ­σλαμ­βά­νει χαρα­κτη­ρι­στικά και­ρι­κού φαι­νο­μέ­νου: δεν μπορείς να το απο­φύ­γεις, μπορείς μόνο να λάβεις μέτρα ασφα­λούς υπο­δο­χής. Μια νέα φυσική των πλη­ρο­φο­ριών ανα­δύ­ε­ται μπροστά μας, με την ένταση που κατα­γρά­φε­ται στον τίτλο του Γενικού Κανο­νι­σμού, ο οποίος, όπως θα είδατε, αφορά όχι μόνο την προ­στα­σία, αλλά και την ελεύ­θερη κυκλο­φο­ρία των δεδο­μέ­νων. Το ερώτημά σας απα­ντά­ται στα 99 άρθρα του Γενικού Κανο­νι­σμού και αφορά μια νέα αυτο­νο­μη­μένη επι­στήμη, την προ­στα­σία προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων. Πρό­κει­ται για σημείο τομής του δικαίου με την πλη­ρο­φο­ρική και την διοι­κη­τική επι­στήμη και πλέον διδά­σκε­ται κι εφαρ­μό­ζε­ται από ανθρώ­πους που ασχο­λού­νται μόνο από αυτό. Έχοντας ήδη εκδώσει 4 βιβλία για το θέμα, θα ήταν δύσκολο να συνο­ψίσω μια απά­ντηση

Ποια τα σημα­ντικά ζητή­ματα που προ­κύ­πτουν από την εφαρ­μογή του νέου κανο­νι­σμού σε δημό­σιες υπη­ρε­σίες, ιδιω­τι­κούς φορείς και επι­χει­ρή­σεις;

Τέσ­σε­ρις είναι οι νέες βασικές διοι­κη­τι­κές υπο­χρε­ώ­σεις σε δημόσιο και ιδιω­τικό τομέα. Η πρώτη αφορά την κατα­γραφή όλων των επε­ξερ­γα­σιών προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων και την απο­τύ­πωσή τους σε ένα “αρχείο δρα­στη­ριο­τή­των επε­ξερ­γα­σίας”, ένα μητρώο που κάθε φορέας άνω των 250 εργα­ζο­μέ­νων, κατά κανόνα, θα τηρεί ώστε να είναι δια­φα­νές ποιες επε­ξερ­γα­σίες πραγ­μα­το­ποιεί. Η δεύτερη αφορά την γνω­στο­ποί­ηση των παρα­βά­σεων δεδο­μέ­νων στην Αρχή Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων Προ­σω­πι­κού Χαρα­κτήρα εντός 72 ωρών από την στιγμή που θα γίνουν αντι­λη­πτές. Η τρίτη υπο­χρέ­ωση είναι η διε­νέρ­γεια εκτί­μη­σης επι­πτώ­σεων, μια σύνθετη διερ­γα­σία που ο φορέας καλεί­ται να αυτο­α­ξιο­λο­γη­θεί ως προς την ασφά­λεια μιας επε­ξερ­γα­σίας που ενδέ­χε­ται να ενέχει ιδιαί­τε­ρους κιν­δύ­νους για τα δικαιώ­ματα των ατόμων. Και η τέταρτη υπο­χρέ­ωση είναι ο ορισμός Υπεύ­θυ­νου Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων, ενός νέου θεσμού στον οποίο έχω αφιε­ρώ­σει το νέο βιβλίο μου που κυκλο­φο­ρεί από τις Εκδό­σεις Σάκ­κουλα.

Ποια τα δικαιώ­ματα για τους πολίτες/κατα­να­λω­τές και πόσο προ­στα­τεύ­ο­νται τα παιδιά με το νέο κανο­νι­σμό προ­στα­σίας των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων;

Υπάρχει η κλασική τριάδα δικαιω­μά­των: ενη­μέ­ρωση, πρό­σβαση και αντίρ­ρηση για την επε­ξερ­γα­σία των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων, όπως τα γνω­ρί­ζαμε ήδη εδώ και 20 χρόνια που ισχύει και στην Ελλάδα το σχετικό θεσμικό πλαίσιο του Ν.2472/1997. Δίπλα σε αυτά, ο Γενικός Κανο­νι­σμός έρχεται να προ­σθέ­σει το δικαί­ωμα στην φορη­τό­τητα των δεδο­μέ­νων, το δικαί­ωμα στον περιο­ρι­σμό της επε­ξερ­γα­σίας, το δικαί­ωμα στην λήθη και το δικαί­ωμα ανθρώ­πι­νης παρέμ­βα­σης για τις περι­πτώ­σεις που λαμ­βά­νο­νται απο­φά­σεις εις βάρος του προ­σώ­που με αυτο­μα­το­ποι­η­μένη επε­ξερ­γα­σία προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων. Ειδικά για τα παιδιά, ο Γενικός Κανο­νι­σμός προ­βλέ­πει αυξη­μένη προ­στα­σία, αφαι­ρώ­ντας την ευχέ­ρεια του υπεύ­θυ­νου επε­ξερ­γα­σίας να επι­κα­λεί­ται υπέρ­τερο έννομο συμ­φέ­ρον ως νομική βάση, στην περί­πτωση που το αντι­τι­θέ­μενο έννομο συμ­φέ­ρον αφορά τα ατομικά δικαιώ­ματα ενός παιδιού. Στο πεδίο της συγκα­τά­θε­σης επίσης, ο Γενικός Κανο­νι­σμός καθιστά υπο­χρε­ω­τική την απο­δε­δειγ­μένη λήψη της για σκοπούς παροχής υπη­ρε­σιών κοι­νω­νίας της πλη­ρο­φο­ρίας από τους ασκού­ντες την γονική μέριμνα κι όχι από το ίδιο το παιδί.

Πώς μπορούν να ενη­με­ρώ­νο­νται τα φυσικά πρόσωπα για τα δικαιώ­ματά τους;

Μπορούν να επι­σκέ­πτο­νται την ιστο­σε­λίδα της Αρχής (www.dpa.gr), όπως και του Ευρω­παίου Επόπτη Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων (www.edps.europa.eu), ενώ ανα­μέ­νε­ται και η λει­τουρ­γία του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων που ιδρύ­ε­ται με τον Γενικό Κανο­νι­σμό. Κεντρικό ενη­με­ρω­τικό ρόλο στο νέο σύστημα έχει ο Υπεύ­θυ­νος Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων που πρέπει να οριστεί σε κάθε δημόσια αρχή και σε κάθε ιδιω­τικό φορέα που επε­ξερ­γά­ζε­ται προ­σω­πικά δεδο­μένα ως κύρια δρα­στη­ριό­τητά του σε μεγάλη κλίμακα με τακτική και συστη­μα­τική παρα­κο­λού­θηση των πολιτών.

Είναι έτοιμη η Ελλάδα να προ­σαρ­μο­στεί με τα μέτρα αυτά από τις 25 Μαΐου 2018 όπως προ­βλέ­πε­ται; Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι το εγχεί­ρημα;

Όταν θα επι­βλη­θούν τα πρώτα πρό­στιμα από την Αρχή Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων Προ­σω­πι­κού Χαρα­κτήρα, τα οποία μπορούν να φτάσουν μέχρι το 4% του ετήσιου διε­θνούς κύκλου εργα­σιών μιας επι­χεί­ρη­σης ή και το ποσό των 20.000.000 ευρώ, θεωρώ ότι θα γίνει αντι­λη­πτό το κόστος της μη συμ­μόρ­φω­σης. Η συμ­μόρ­φωση με τον Γενικό Κανο­νι­σμό είναι μια επέν­δυση στην οποία καλεί­ται να προ­χω­ρή­σει γεν­ναιό­δωρα ο δημό­σιος και ο ιδιω­τι­κός τομέας. Σε αυτό το επίπεδο, η δυσκο­λία έγκει­ται στην εξεύ­ρεση υπεύ­θυ­νης νομικής συμ­βου­λής.

Ο κίν­δυ­νος επι­βο­λής υψηλών προ­στί­μων, πιστεύ­ετε ότι θα εξα­σφα­λί­σει την επιτυχή εφαρ­μογή των μέτρων;

Ναι, αν και αυτό απο­μέ­νει να απο­δει­χθεί στην πράξη.

Από την εμπει­ρία σας, πιστεύ­ετε ότι θα ενι­σχυ­θεί το επίπεδο ασφα­λείας των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων στο δια­δί­κτυο; Ο παγκό­σμιος ιστός μοιάζει να είναι με ένα ανε­ξέ­λεγ­κτο πεδίο…

Ήδη από το 2014 και μετά έχουμε σε κάθε ιστο­σε­λίδα μια παρέμ­βαση: την υπο­χρε­ω­τική λήψη συγκα­τά­θε­σης για την εγκα­τά­σταση cookies. Είναι ένα μικρό βήμα που μέχρι πριν μερικά χρόνια θα ακου­γό­ταν αδια­νό­ητο να προ­σαρ­μο­στεί το σύνολο του δια­δι­κτύου με αυτή την απαί­τηση της ευρω­παϊ­κής νομο­θε­σίας. Κι όμως, κινεί­ται…