«Καλλιεργώντας ένα νέο μέλλον»…

Γράφει ο

Νεκτά­ριος Καλο­γή­ρου

«Οι σπόροι, όπως και οι άνθρω­ποι θέλουν να κάνουν οικο­γέ­νεια, γι’ αυτό και ταξι­δεύ­ουν με τον άνεμο μέχρι να βρουν το ταίρι τους».

Η προ­αιώ­νια αυτή γνώση της άμεσης σχέσης του ανθρώ­που με τη φύση, η αυτο­νό­ητη κι όμως ξεχα­σμένη, βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο βιω­μα­τι­κής περι­βαλ­λο­ντι­κής εκπαί­δευ­σης για μαθητές δημο­τι­κών σχο­λείων και γυμνα­σίων της Ρόδου.

Τα παιδιά δε μαθαί­νουν απλώς τις βασικές έννοιες της φωτο­σύν­θε­σης, ή του τρόπου επί­δρα­σης της θερ­μο­κρα­σίας σε φυτά και ζώα, αλλά με εξαι­ρε­τικά απλό τρόπο καθο­δη­γού­νται στο να κατα­νο­ή­σουν βαθύ­τερα νοήματα της ζωής.

Έτσι, ακούν τον εκπαι­δευτή τους να μιλά για τα αιθέρια έλαια που με την κρυ­σταλ­λική τους δομή, κρύ­βο­νται μέσα στα φύλλα και έχουν ρόλο να προ­σελ­κύ­σουν τις μέλισ­σες που με τη σειρά τους θα βοη­θή­σουν στη γονι­μο­ποί­ηση των λου­λου­διών ενός ολό­κλη­ρου βουνού.

Οι μαθητές δεν ακούν απλώς την περι­γραφή, μα με τη βοήθεια ενός μικρο­σκο­πίου έρχο­νται σε επαφή με την εικόνα των ελαίων, που πράγ­ματι μοιάζει με κρύ­σταλλο και στη συνέ­χεια παρα­κο­λου­θούν τη μέλισσα να κάνει αυτήν ακριβώς τη δουλειά.

Καλ­λιερ­γώ­ντας

ένα νέο μέλλον

Όλα τα παρα­πάνω εντάσ­σο­νται στο πρό­γραμμα ‘Καλ­λιερ­γώ­ντας ένα νέο μέλλον’ που υλο­ποιεί το Κέντρο Περι­βαλ­λο­ντι­κής Εκπαί­δευ­σης (Κ.Π.Ε) Πετα­λού­δων, σε συνερ­γα­σία με το Περι­φε­ρειακό Φυτώριο Ρόδου και την αρωγή της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου που καλύ­πτει τη λει­τουρ­γική δαπάνη.

«Είναι σημα­ντικό και συνάμα όμορφο να βλέ­πουμε τα παιδιά να έρχο­νται κοντά στο φυσικό περι­βάλ­λον και να κατα­νο­ούν το πόσο σημα­ντι­κός είναι ο ρόλος του στην ισορ­ρο­πία του πλανήτη, αλλά και στην ποιό­τητα ζωής του ανθρώ­που» εξήγησε στη «δημο­κρα­τική» ο διευ­θυ­ντής του ΚΠΕ Πετα­λού­δων Χάρης Συρ­γιάν­νης.

«Σκοπός μας είναι τα παιδιά να έχουν μια πρώτη επαφή με τη φύση, τον τρόπο με τον οποίο λει­τουρ­γεί, αλλά και να κατα­νο­ή­σουν το ρόλο που μπορούν να δια­δρα­μα­τί­σουν ως άτομα και τη σημα­ντι­κό­τητά τους πάνω στη γη» περιέ­γραψε από τη δική του θέση προς τη «δημο­κρα­τική» ο υπεύ­θυ­νος του Περι­φε­ρεια­κού Φυτω­ρίου Ρόδου, γεω­πό­νος και στέ­λε­χος της Διεύ­θυν­σης Αγρο­τι­κής Οικο­νο­μίας της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου Νίκος Ρένεσης.

Το πρό­γραμμα ξεκί­νησε να υλο­ποιεί­ται πριν από μερικά χρόνια και στην προ Covid19 περίοδο συμ­με­τεί­χαν κάθε χρόνο 1200 έως 1500 μαθητές. Η παν­δη­μία και η ανάγκη τήρησης των μέτρων πρό­λη­ψης έχει περιο­ρί­σει σημα­ντικά τον αριθμό των συμ­με­τε­χό­ντων.

Τα παιδιά που δια­κρί­νο­νται στις φωτο­γρα­φίες του ρεπορ­τάζ είναι μαθητές του Β1 τμή­μα­τος του 1ου Δημο­τι­κού Σχο­λείου Ιαλυσού, που την περα­σμένη Τρίτη 09 Φεβρουα­ρίου 2021, παρα­κο­λού­θη­σαν το βιω­μα­τικό μάθημα. Τους μαθητές συνό­δευε ο δάσκα­λος τους, κ. Πανα­γιώ­της Πανα­γιω­τί­δης.

Η δομή της ζωής

«Παιδιά αυτό που βλέπετε είναι ένας σπόρος πικρο­δάφ­νης και αν τον αφή­σουμε από ψηλά, πέφτει σαν να είναι αλε­ξί­πτωτο», περι­γρά­φει ο κ. Νίκος Ρένεσης στους μαθητές της β’ δημο­τι­κού και αφήνει έναν τέτοιο σπόρο από ψηλά να πέσει στο έδαφος. Οι μαθητές παρα­κο­λου­θούν την ανά­λα­φρη κίνηση του σπόρου που κινεί­ται πότε δεξιά και πότε αρι­στερά, ανάλογα με την κίνηση του ανέμου. Οι μαθητές όλοι μαζί φωνά­ζουν ενθου­σια­σμέ­νοι.

«Οι σπόροι, όπως και οι άνθρω­ποι, θέλουν να κάνουν οικο­γέ­νεια, γι’ αυτό και ταξι­δεύ­ουν με τον άνεμο, να βρουν το ταίρι τους και να βοη­θή­σουν να συνε­χι­στεί η ζωή» τους λέει.

Μέσα στο χώρο του φυτω­ρίου τα παιδιά διδά­σκο­νται για τη γλυκόζη και τα σάκχαρα που βοηθούν ακριβώς με τον ίδιο τρόπο στην ανά­πτυξη των φυτών, αλλά και των ανθρώ­πων. Η φύση, είναι ίδια μέσα σε κάθε πλάσμα πάνω στον πλανήτη γη. Αρκούν μόλις 50 λεπτά μέσα στο χώρο του φυτω­ρίου, για να κατα­νο­ή­σει το κάθε παιδί τον κύκλο της ζωής και την αόρατη δομή του κόσμου.

Το παι­χνίδι των αισθή­σεων

«Παιδιά θέλω να βάλετε τις παλάμες σας μπροστά από τα αυτιά σας σαν να είσαστε ελάφια και μετά να κλεί­σετε τα μάτια σας. Συγκε­ντρω­θείτε και πείτε μου πόσους δια­φο­ρε­τι­κούς ήχους πουλιών ακούτε».

Τις οδηγίες δίνει στους μαθητές ο διευ­θυ­ντής του ΚΠΕ Πετα­λού­δων Χάρης Συρ­γιάν­νης. Η διδα­σκα­λία γίνεται στο μεγάλο λιβάδι δίπλα από τα θερ­μο­κή­πια του φυτω­ρίου. Δείχνει στα παιδιά το πως με τις μικρές τους παλάμες θα κάνουν τα αυτιά τους να μοιά­ζουν με εκείνα των ελαφιών. Τα παιδιά αντα­πο­κρί­νο­νται. Το ένα μετά το άλλο αρχί­ζουν να μετρούν ήχους. «Τα ελάφια δε χρειά­ζο­νται να δουν για να κατα­λά­βουν αν κάποιος είναι κοντά τους. Χρη­σι­μο­ποιούν την αίσθηση της ακοής, μπορούν να αντι­λη­φθούν την παρου­σία μας από δύο χιλιό­με­τρα μακριά.

Με τον ίδιο τρόπο μπορούν να εντο­πί­σουν μια πηγή με νερό, μπορούν ακόμα να μυρί­σουν το νερό».

Στο λιβάδι τα παιδιά ακο­λου­θούν ένα όμορφο μονο­πάτι γεμάτο φυσι­κούς ήχους. Η ευρύ­τερη περιοχή δεν έχει έντονη ηχο­ρύ­πανση και αυτό διευ­κο­λύ­νει τη βιω­μα­τική εκπαί­δευση των μαθητών. «Παιδιά δείτε εδώ, αυτή είναι μια φρα­γκο­συ­κιά, είναι μόνη της ανάμεσα στα ελαιό­δε­ντρα και στις κλη­μα­τα­ριές. Πώς μπορεί να βρέθηκε εδώ;» ρωτά ο κ. Συρ­γιάν­νης και τα παιδιά αντα­πο­κρί­νο­νται. Η απλή εικόνα μιας φρα­γκο­συ­κιάς, που υπό κανο­νι­κές συν­θή­κες θα υπήρχε απα­ρα­τή­ρητη, εκεί μετα­τρέ­πε­ται σε αντι­κεί­μενο θερμής συζή­τη­σης μεταξύ των παιδιών. Απόψεις, γέλια, κίνηση και ένα μάθημα τόσο ξεκού­ρα­στο και τόσο γεμάτο γνώση.

Δεν υπάρχει μάθημα

περι­βαλ­λο­ντι­κής

εκπαί­δευ­σης

Ακόμα και στην εποχή του Covid19, το μάθημα της περι­βαλ­λο­ντι­κής εκπαί­δευ­σης λείπει. Στα δημο­τικά σχολεία γίνεται η «Μελέτη Περι­βάλ­λο­ντος», όμως το περιε­χό­μενο του μαθή­μα­τος απέχει από την ουσία του τι είναι περι­βάλ­λον και πώς αλλη­λε­πι­δρά με τον άνθρωπο. Ακόμα στο νέο σχε­δια­σμό του υπουρ­γείου Παι­δείας που προ­βλέ­πει τη δημιουρ­γία «Εργα­στη­ρίων Δεξιο­τή­των», το θέμα του περι­βάλ­λο­ντος βρί­σκε­ται ανάκατο με μεθό­δους ρομπο­τι­κής, σεξουα­λι­κής δια­παι­δα­γώ­γη­σης και ευαι­σθη­το­ποί­η­σης σε θέματα ανα­πη­ρίας. Ένας σχε­δια­σμός σκέτη τρι­κυ­μία.

«Είναι απα­ραί­τητο να υπάρχει στο εβδο­μα­διαίο πρό­γραμμα των μαθητών ένα ανε­ξάρ­τητο μάθημα για το φυσικό περι­βάλ­λον, καθώς και της βιω­μα­τι­κής εκπαί­δευ­σης, όπως αυτή που κάνουμε εδώ» περι­γρά­φει στη «δημο­κρα­τική» ο κ. Χάρης Συρ­γιάν­νης. Από τη δική του πλευρά ο κ. Νίκος Ρένεσης τόνισε ότι «το μεγάλο μας ζητού­μενο ως περι­φε­ρειακό φυτώριο και δου­λεύ­ουμε προς αυτή την κατεύ­θυνση, είναι να τελειο­ποι­ή­σουμε τις εδώ υπο­δο­μές μας ώστε να παρα­δί­δουμε ακόμα πιο πλήρες μάθημα περι­βαλ­λο­ντι­κής εκπαί­δευ­σης».

Προς το παρόν, το βάρος αυτού του είδους εκπαί­δευ­σης επα­φί­ε­ται στις πρω­το­βου­λίες των δασκά­λων.

Ο δάσκα­λος της Β1 τάξης του 1ου Δημο­τι­κού Σχο­λείου Ιαλυσού κ. Πανα­γιώ­της Πανα­γιω­τί­δης, συνο­δεύ­ο­ντας τα παιδιά στο φυτώριο, εξήγησε στη «δ» ότι «τα θέματα περι­βάλ­λο­ντος μας απα­σχο­λούν συνέ­χεια και οι μαθητές αγαπούν αυτού του είδους τη μάθηση και τη βιω­μα­τική εκπαί­δευση.

Η συμ­με­τοχή μας στο πρό­γραμμα ‘Καλ­λιερ­γώ­ντας ένα νέο αύριο’ γίνεται μέσα από την ‘Ευέ­λι­κτη Ζώνη’ όπου μας δίνεται η δυνα­τό­τητα να ανα­πτύ­ξουμε πρω­το­βου­λίες».

Σημειώ­νε­ται ότι η συμ­με­τοχή των μαθητών στο πρό­γραμμα είναι εντελώς δωρεάν και οι ενδια­φε­ρό­με­νοι εκπαι­δευ­τι­κοί μπορούν να επι­κοι­νω­νούν με το ΚΠΕ Πετα­λού­δων, ώστε να ορίσουν την ημέρα διε­ξα­γω­γής του μαθή­μα­τος. Η μετα­κί­νηση των μαθητών γίνεται με λεω­φο­ρεία, το κόστος των οποίων επίσης καλύ­πτει η περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου.