Η εξίσωση του εκλογικού νόμου

Στην τελική ευθεία βρί­σκο­νται τα κόμματα για την τελική μάχη της κάλπης στις 25 Ιανουα­ρίου και μετά τις πρώτες δημο­σκο­πή­σεις έχει ανοίξει η συζή­τηση για τις πιθανές συνερ­γα­σίες της επό­με­νης μέρας, προ­κει­μέ­νου να δια­μορ­φω­θεί μια κυβέρ­νηση συνερ­γα­σίας.

Πόσο πιθανό είναι όμως ένα σενάριο αυτο­δύ­να­μης κυβέρ­νη­σης; Η δύσκολη εξίσωση του εκλο­γι­κού νόμου προ­βλέ­πει ότι η κατά­κτηση της αυτο­δυ­να­μίας εξαρ­τά­ται ουσια­στικά από δύο σημα­ντι­κούς παρά­γο­ντες. Τα δύο «κλειδιά» για την αυτο­δυ­να­μία αφορούν το ποσοστό του πρώτου κόμ­μα­τος σε σχέση με το ποσοστό των κομ­μά­των που παρα­μέ­νουν εκτός Βουλής.

Η κατά­κτηση της αυτο­δυ­να­μίας δεν έχει σχέση ούτε με τη διαφορά του πρώτου από το δεύτερο κόμμα ούτε με τα ποσοστά που θα λάβουν τα μικρό­τερα κόμματα. Συγκε­κρι­μένα εάν το πρώτο κόμμα λάβει 38,4% και τα κόμματα εκτός Βουλής είναι περίπου στο 5%, τότε σχη­μα­τί­ζει αυτο­δύ­ναμη κυβέρ­νηση. Αυτό ισχύει ακόμα και στην περί­πτωση που το πρώτο κόμμα εκλεγεί με διαφορά μίας ψήφου από το δεύτερο κόμμα.

Ο εκλο­γι­κός νόμος προ­βλέ­πει ότι αυτο­δυ­να­μία μπορεί να κατα­κτή­σει ένα κόμμα με 35,6%, αλλά θα μπο­ρούσε να λάβει παρα­πάνω από το 50%+1 των βου­λευ­τών για τον σχη­μα­τι­σμό κυβέρ­νη­σης, μόνο εάν παρα­μέ­νουν εκτός Βουλής κόμματα τα οποία να αθροί­ζουν 12%.

Οσο αυξά­νε­ται το ποσοστό του κόμ­μα­τος από το μίνι­μουμ του 35,6%, τόσο θα πρέπει να μειώ­νε­ται και το ποσοστό των κομ­μά­των εκτός Βουλής από το 12% που είναι το ταβάνι. Αξίζει να σημειω­θεί ότι στις εκλογές του 2012 μόλις το 6% των κομ­μά­των έμειναν εκτός Βουλής.

Με βάση την κατά­ταξη των κομ­μά­των στην έρευνα της GPO, που δημο­σιεύ­τηκε στο MEGA, έγινε επε­ξερ­γα­σία τεσ­σά­ρων εκλο­γι­κών σενα­ρίων, εκ των οποίων τα δύο κατα­γρά­φουν απο­τε­λέ­σματα που δίνουν κυβερ­νή­σεις συνερ­γα­σίας και τα υπό­λοιπα δύο δίνουν αυτο­δυ­να­μία.

Σημα­ντικό ρόλο στην απο­τύ­πωση των τελικών συσχε­τι­σμών δια­δρα­μα­τί­ζει το ποσοστό που λαμ­βά­νουν οι ΑΝΕΛ και το Κίνημα του Γ. Παπαν­δρέου καθώς -πάντα στη βάση της ανά­λυ­σης των δημο­σκο­πι­κών δεδο­μέ­νων της GPO- η είσοδός τους ή μη στη Βουλή θα επη­ρε­ά­σει σημα­ντικά την τελική έκβαση για τον σχη­μα­τι­σμό αυτο­δύ­να­μης κυβέρ­νη­σης από το πρώτο κόμμα. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το γκάλοπ της GPO έδινε για την πρόθεση ψήφου: ΣΥΡΙΖΑ 28,5%, ΝΔ 25,3%,ΠΟΤΑΜΙ 5,8%, ΚΚΕ 5,7%, ΧΑ 5,4% ΠΑΣΟΚ 5,0%, ΑΝΕΛ 2,7%, Κίνημα 2,6%, ΛΑΟΣ 2,0% ΑΝΤΑΡΣΥΑ 1,0%, Αλλο Κόμμα 2,0%, Ακυρο, Λευκό 0,9%,

Ανα­πο­φά­σι­στοι 13,1%.

Ο πρό­ε­δρος και διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος της GPO, Τ. Θεο­δω­ρι­κά­κος, μιλώ­ντας στο «Εθνος» σημειώ­νει για τα σενάρια της αυτο­δυ­να­μίας: «Με τα τωρινά δημο­σκο­πικά δεδο­μένα η αυτο­δυ­να­μία του πρώτου κόμ­μα­τος είναι ασφαλώς δύσκολη, αλλά όχι αδύνατη λόγω του εκλο­γι­κού νόμου.

Φαί­νε­ται ότι ορι­σμένα κόμματα θα έχουν οριακό απο­τέ­λε­σμα ως προς το εάν θα μπουν ή όχι στη Βουλή και θα είναι ο καθο­ρι­στι­κός παρά­γο­ντας που θα διευ­κο­λύ­νει ή θα δυσκο­λέ­ψει την αυτο­δυ­να­μία του πρώτου κόμ­μα­τος», ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά.

Στο μικρο­σκό­πιο

Στο μικρο­σκό­πιο των κομ­μά­των έχουν τεθεί οι δημο­σκο­πή­σεις και τα επι­τε­λεία ανα­λύ­ουν τα δεδο­μένα των μετρή­σεων κοινής γνώμης. Τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ εκτι­μούν ότι το κόμμα τους θα μπο­ρούσε να κατα­κτή­σει ακόμα και την αυτο­δυ­να­μία υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις, καθώς έχει προ­βά­δι­σμα από τη ΝΔ στις πρώτες δημο­σκο­πή­σεις, ενώ τα υπό­λοιπα κόμματα και ένας σημα­ντι­κός αριθμός επι­στη­μό­νων που ανα­λύ­ουν τα δεδο­μένα των μετρή­σεων κοινής γνώμης υπο­στη­ρί­ζουν ότι βάσει των δημο­σκο­πι­κών δεδο­μέ­νων δεν είναι πιθανό το σενάριο της αυτο­δυ­να­μίας.

Το ΠΑΣΟΚ εκτιμά ότι έχει παρέλ­θει η περί­ο­δος των αυτο­δυ­να­μιών και ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, αν και πρώτος στην πρόθεση ψήφου, είναι πολύ μακριά από το ενδε­χό­μενο αυτο­δυ­να­μίας και επι­κα­λού­νται τα ευρή­ματα των δημο­σκο­πή­σεων που ανα­φέ­ρουν ότι έχει κλο­νι­στεί η εμπι­στο­σύνη των πολιτών στις μονο­κομ­μα­τι­κές κυβερ­νή­σεις.