Ζωτικές η έγκαιρη διάγνωση και η αντιμετώπιση της γρίπης

Οι χει­με­ρι­νοί μήνες και οι αρχές της άνοιξης είναι η εποχή της έξαρσης τόσο για τη γρίπη όσο και για άλλες ιογε­νείς λοι­μώ­ξεις του ανα­πνευ­στι­κού συστή­μα­τος. Την περίοδο αυτή, τα ιατρεία, τα τμήματα επει­γό­ντων περι­στα­τι­κών, οι κλι­νι­κές των νοσο­κο­μείων αλλά και οι Μονάδες Εντα­τι­κής Θερα­πείας καλού­νται να αντε­πε­ξέλ­θουν σε ένα μεγάλο αριθμό ασθενών που έχει ανάγκη διά­γνω­σης και θερα­πείας. Οι ασθε­νείς όμως με γρίπη παρου­σιά­ζουν πολλές φορές συμ­πτώ­ματα παρό­μοια με αυτά άλλων ιών, όπως αυτών που προ­κα­λούν το κοινό κρυο­λό­γημα, και άλλες ανα­πνευ­στι­κές λοι­μώ­ξεις. Υπάρχει λοιπόν ανάγκη για ειδική, γρήγορη και αξιό­πι­στη διά­γνωση της γρίπης, καθώς αυτή πολύ συχνό­τερα συσχε­τί­ζε­ται με σοβαρές κλι­νι­κές επι­πλο­κές, που σε ορι­σμέ­νες μάλιστα περι­πτώ­σεις μπορεί να έχουν δυσμενή πορεία και να απαι­τή­σουν νοση­λεία σε Μονάδα Εντα­τι­κής Θερα­πείας.

Για την έγκαιρη και κατάλ­ληλη αντι­με­τώ­πιση της γρίπης, έχει ιδιαί­τερη σημασία να γνω­ρί­ζουμε ποια άτομα έχουν προ­δια­θε­σι­κούς παρά­γο­ντες που αυξά­νουν την πιθα­νό­τητα εκδή­λω­σης σοβαρής λοί­μω­ξης, όπως επίσης τη νοση­ρό­τητα και τη θνη­σι­μό­τητα των ασθενών αυτών.

Στα άτομα με τέτοιους παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται: α) οι έγκυοι γυναί­κες, ιδιαί­τερα όσες βρί­σκο­νται στο 2ο και το 3ο τρίμηνο της κύησης, β) τα άτομα με χρόνια νοσή­ματα του ανα­πνευ­στι­κού συστή­μα­τος (όπως το άσθμα και η χρόνια απο­φρα­κτική πνευ­μο­νο­πά­θεια), γ) τα άτομα με χρόνια καρ­διαγ­γειακά νοσή­ματα (όπως η καρ­διακή ανε­πάρ­κεια), δ) τα άτομα με μετα­βο­λι­κές δια­τα­ρα­χές (όπως ο σακ­χα­ρώ­δης δια­βή­της ή η παχυ­σαρ­κία), ε) τα άτομα με χρόνια νεφρική ή ηπατική νόσο, στ) τα άτομα με χρόνιες νευ­ρο­λο­γι­κές παθή­σεις, ζ) τα ανο­σο­κα­τε­σταλ­μένα καρ­κι­νο­παθή άτομα (όπως η HIV λοίμωξη, οι κακο­ή­θειες ή η λήψη χημειο­θε­ρα­πευ­τι­κών/ανο­σο­κα­τα­σταλ­τι­κών φαρ­μά­κων) και η) τα άτομα ηλικίας μεγα­λύ­τε­ρης των 65 ετών.

Σε ασθε­νείς που ανήκουν στις παρα­πάνω ομάδες, η επι­δεί­νωση της νόσου μπορεί να είναι ταχεία και μπορεί να παρα­τη­ρη­θεί ακόμα και μέσα σε 24 ώρες από την έναρξη των συμ­πτω­μά­των.

Για το λόγο αυτό, οι ασθε­νείς υψηλού κιν­δύ­νου για την εκδή­λωση σοβαρής νόσου ή επι­πλο­κών της γρίπης πρέπει να είναι ενή­με­ροι’για την έγκαιρη ανα­γνώ­ριση των συμ­πτω­μά­των της γρίπης (αιφ­νί­δια έναρξη έντονων συμ­πτω­μά­των, όπως υψηλού πυρετού, έντονης κόπωσης και μυαλ­γιών, πονο­κε­φά­λου και βήχα), που συνι­στούν ένδειξη άμεσης ιατρι­κής αξιο­λό­γη­σης αλλά και ανάγκη κατάλ­λη­λης διά­γνω­σης και στενής ιατρι­κής παρα­κο­λού­θη­σης. Ιδιαί­τερη σημασία έχει επίσης αν τα συμ­πτώ­ματα αυτά εκδη­λώ­νο­νται τη χρονική περίοδο που υπάρχει έξαρση της γρίπης (από τον Δεκέμ­βριο μέχρι τον Μάρτιο).

Συμ­πτω­μα­το­λο­γία

Συμ­πτώ­ματα ενδει­κτικά σοβαρής λοί­μω­ξης από τον ιό της γρίπης είναι αυτά που υπο­δη­λώ­νουν ανε­παρκή οξυ­γό­νωση και καρ­διο­α­να­πνευ­στική ανε­πάρ­κεια, νευ­ρο­λο­γική επι­πλοκή (δια­τα­ραχή του επι­πέ­δου συνεί­δη­σης, λιπο­θυ­μία, ζάλη, λήθαρ­γος, σπασμοί, συγ­χυ­τικά φαι­νό­μενα, σοβαρή αδυ­να­μία ή παρά­λυση), σοβαρή αφυ­δά­τωση (μειω­μένη δρα­στη­ριό­τητα, ζάλη, ολι­γου­ρία ή λήθαρ­γος, ιδιαί­τερα στα παιδιά), παρά­ταση των συμ­πτω­μά­των (όπως υψηλός πυρετός για περισ­σό­τερο από 72 ώρες) ή ενδεί­ξεις δευ­τε­ρο­γε­νούς βακτη­ρια­κής λοί­μω­ξης.

Στις περι­πτώ­σεις που ο ασθενής εμφα­νί­σει συμ­πτώ­ματα γρίπης και συγ­χρό­νως υπάρ­χουν προ­δια­θε­σι­κοί παρά­γο­ντες για σοβαρή λοίμωξη ή όταν υπάρ­χουν ενδεί­ξεις σοβαρής λοί­μω­ξης, ανε­ξάρ­τητα από το αν υπάρ­χουν ή όχι προ­δια­θε­σι­κοί παρά­γο­ντες, συνι­στά­ται η διε­νέρ­γεια κατάλ­λη­λων δια­γνω­στι­κών εξε­τά­σεων και η χορή­γηση της κατάλ­λη­λης αντι-ιικής θερα­πείας.

Δια­γνω­στι­κές εξε­τά­σεις

Για τη διά­γνωση της γρίπης δια­τί­θε­νται τόσο ταχείες εργα­στη­ρια­κές μέθοδοι όσο και ειδικές μορια­κές εξε­τά­σεις, που απαι­τούν πιο εξει­δι­κευ­μένα εργα­στή­ρια. Τα γρήγορα δια­γνω­στικά τεστ ανι­χνεύ­ουν την παρου­σία πρω­τεϊ­νών των ιών της γρίπης τύπου Α και Β στις εκκρί­σεις του ανα­πνευ­στι­κού συστή­μα­τος ή στο φαρυγ­γικό επί­χρι­σμα και παρέ­χουν απά­ντηση σε λιγό­τερο από μία ώρα. Το κύριο πλε­ο­νέ­κτημα των δοκι­μα­σιών αυτών είναι η ταχύ­τητα στην εκτέ­λεσή τους, ενώ οι μορια­κές εξε­τά­σεις εμφα­νί­ζουν μεγα­λύ­τερη δια­γνω­στική ευαι­σθη­σία και μπο­ρούμε να έχουμε απο­τέ­λε­σμα σε λίγες ώρες.

Οι δια­γνω­στι­κές εξε­τά­σεις της γρίπης επι­τρέ­πουν την άμεση λήψη δια­γνω­στι­κών και θερα­πευ­τι­κών απο­φά­σεων για τον ασθενή, όπως είναι η λήψη αντι-ιικών φαρ­μά­κων ή η διακοπή των αντι­βιο­τι­κών.

Επειδή βέβαια μπορεί να συνυ­πάρ­χει λοίμωξη από άλλους ανα­πνευ­στι­κούς ιούς ή βακτή­ρια, σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις θα πρέπει να πραγ­μα­το­ποιεί­ται ταυ­τό­χρονα και ο αντί­στοι­χος εργα­στη­ρια­κός έλεγχος, κατά την κρίση του γιατρού και με βάση την κλινική εικόνα του ασθε­νούς.

Η έγκαιρη διά­γνωση της γρίπης επι­τρέ­πει επίσης την αποφυγή ειδικών δια­γνω­στι­κών παρεμ­βά­σεων και τη μείωση της παρα­μο­νής του ασθε­νούς στα τμήματα επει­γό­ντων του νοσο­κο­μείου.

Σε καμία περί­πτωση, πάντως, η αναμονή των απο­τε­λε­σμά­των της ειδικής εργα­στη­ρια­κής εξέ­τα­σης δεν πρέπει να καθυ­στε­ρεί τη λήψη προ­φυ­λα­κτι­κών μέτρων ή την έναρξη αντι-ιικής αγωγής, εάν πιθα­νο­λο­γεί­ται λοίμωξη από τον ιό της γρίπης.

Αντι-ιική θερα­πεία

Επι­πρό­σθετα, η έγκαιρη χορή­γηση αντι-ιικής θερα­πείας προ­λαμ­βά­νει επι­πλο­κές, που σε κάποιες περι­πτώ­σεις απαι­τούν νοση­λεία σε Μονάδες Εντα­τι­κής Θερα­πείας ή και δυσμενή κατά­ληξη για τον ασθενή. Ολα τα παρα­πάνω έχουν ακόμη μεγα­λύ­τερη σημασία στις μέρες μας, που εν μέσω της σοβαρής οικο­νο­μι­κής κρίσης πολλές ειδικές Μονάδες Εντα­τι­κής Θερα­πείας είναι υπο­στε­λε­χω­μέ­νες ή κλει­στές.

Πέρα από την ειδική διά­γνωση και αντι­με­τώ­πισπ της γρίπης, δεν θα πρέπει να παρα­με­λού­νται τα ενδει­κνυό­μενα μέτρα ατο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής ανα­πνευ­στι­κής υγιει­νής, που περι­λαμ­βά­νουν την τήρηση των βασικών προ­φυ­λά­ξεων για τη μετά­δοση της γρίπης (καλός αερι­σμός των χώρων, αποφυγή συνω­στι­σμού, καλό πλύσιμο των χεριών κ.ά.), όπως και τον εμβο­λια­σμό των ευπαθών ομάδων του πλη­θυ­σμού και του ιατρο­νο­ση­λευ­τι­κού προ­σω­πι­κού.

Τα τελευ­ταία χρόνια, που επα­νεμ­φα­νί­στηκε έπειτα από πολύ καιρό το ενδε­χό­μενο παν­δη­μι­κής γρίπης, η ευαι­σθη­το­ποί­ηση τόσο της κοι­νό­τη­τας όσο και των γιατρών είναι αυξη­μένη.

Η παγκό­σμια επι­φυ­λακή των τελευ­ταίων χρόνων για την αποφυγή της παν­δη­μι­κής γρίπης οδήγησε σε καλύ­τερη ενη­μέ­ρωση του πλη­θυ­σμού και αυξη­μένη λήψη των ενδε­δειγ­μέ­νων προ­λη­πτι­κών, δια­γνω­στι­κών και θερα­πευ­τι­κών μέτρων.

Στο πλαίσιο αυτό, και περισ­σό­τερο στη χώρα μας, λόγω της οικο­νο­μι­κής κρίσης που δεν επι­τρέ­πει περιττή απώλεια εργα­το­ω­ρών και σπατάλη πόρων, είναι πολύ­τιμη η συμβολή του εργα­στη­ρίου για την έγκαιρη διά­γνωση της γρίπης αλλά και του κλι­νι­κού γιατρού, για τη χορή­γηση της κατάλ­λη­λης θερα­πείας και την αποφυγή επι­πλο­κών από τη νόσο.

Αθα­νά­σιος Τσακρής

Καθη­γη­τής

Μικρο­βιο­λο­γίας, Ιατρι­κής Σχολής Παν/μίου

Αθηνών, συνερ­γά­της ΚΕΕΛΠΝΟ