Ρόδος: Εγκαινιάστηκε το πλήρως ανακαινισμένο Εβραϊκό Μουσείο

Ανήμερα της Διε­θνούς Ημέρας κατά του Αντι­ση­μι­τι­σμού και του Φασι­σμού, εγκαι­νιά­στηκε το πλήρως ανα­και­νι­σμένο Εβραϊκό Μουσείο της Ρόδου.

«Είναι μια μέρα ιδιαί­τε­ρης χαράς η σημε­ρινή, όχι μόνο για την τοπική κοι­νω­νία, για την Ισραη­λι­τική Κοι­νό­τητα της Ρόδου, αλλά συνο­λικά για τη χώρα μας», τόνισε ο γενικός γραμ­μα­τέας Θρη­σκευ­μά­των Γιώργος Καλαν­τζής, στον χαι­ρε­τι­σμό του στην εκδή­λωση των εγκαι­νίων, λίγο προτού κόψει την κορδέλα των εγκαι­νίων, από κοινού με τον μητρο­πο­λίτη Ρόδου Κύριλλο Β’.

«Η ύπαρξη ενός μου­σείου, το κύριο μήνυμα που δίνει -και αυτό που ενδια­φέ­ρει ιδιαί­τερα το υπουρ­γείο Παιδείας- είναι ότι η ιστορία του ελλη­νι­κού εβραϊ­σμού είναι ιστορία ενταγ­μένη στο ελλη­νικό έθνος, δεν είναι κάτι ξεχω­ρι­στό, και το Ολο­καύ­τωμα συνέβη και στην Ελλάδα, αφορά δικούς μας ανθρώ­πους, και δεν είναι κάτι ξένο και μακρινό. Έγινε και εδώ», σημεί­ωσε ο κ. Καλαν­τζής, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας τη σημασία της διδα­σκα­λίας του Ολο­καυ­τώ­μα­τος.

«Η διδα­σκα­λία του δεν είναι η διδα­σκα­λία της ιστο­ρίας των άλλων. Είναι η ιστορία των δικών μας ανθρώ­πων. Το Μουσείο λοιπόν αυτό, όπως και το εβραϊκό μουσείο Ελλάδος στην Αθήνα, το Εβραϊκό Μουσείο της Θεσ­σα­λο­νί­κης, με το οποίο έχουμε και μια μακρά συνερ­γα­σία, συμ­βο­λί­ζουν και εμπε­δώ­νουν ακριβώς αυτό το μήνυμα που ενδια­φέ­ρει ιδιαί­τερα, όχι μόνο θεσμούς, αλλά πάνω απ’ όλα την ίδια την ελλη­νική κοι­νω­νία, γιατί είναι ταυ­το­τικό ζήτημα», ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά ο ΓΓ Θρη­σκευ­μά­των.

 Ένα μουσείο πλάι στην αρχαιό­τερη εν λει­τουρ­γία συνα­γωγή στην Ελλάδα

Κατά την ομιλία της στα εγκαί­νια, η πρό­ε­δρος της Ισραη­λι­τι­κής Κοι­νό­τη­τας Ρόδου Κλα­ού­ντια Ρέστη τόνισε ότι «το Μουσείο αυτό στέ­κε­ται σε ιερό τόπο, όχι μόνο επειδή στε­γά­ζε­ται στη Συνα­γωγή Καχάλ Σαλόμ – την αρχαιό­τερη εν λει­τουρ­γία συνα­γωγή στην Ελλάδα – αλλά γιατί κάθε πέτρα, κάθε φωτο­γρα­φία, κάθε όνομα και κάθε μνήμη μέσα σε αυτούς τους τοίχους κου­βα­λούν ανθρώ­πι­νες ζωές, ιστο­ρίες και αξιο­πρέ­πεια».

Η κ. Ρέστη υπεν­θύ­μισε ότι «η σημε­ρινή ημε­ρο­μη­νία, 9 Νοεμ­βρίου, συμπί­πτει με την επέτειο της Νύχτας των Κρυ­στάλ­λων το 1938 — γεγονός που σημα­το­δό­τησε την κλι­μά­κωση του αντι­ση­μι­τι­σμού και οδήγησε στην τρα­γω­δία του Ολο­καυ­τώ­μα­τος». Όπως είπε, «η μνήμη εκείνης της νύχτας μας υπεν­θυ­μί­ζει πως η προ­κα­τά­ληψη, όταν μένει ανα­πά­ντητη, γεννά βία και απαν­θρω­πιά».

Ανα­φε­ρό­μενη στη μακραί­ωνη παρου­σία των Εβραίων στη Ρόδο, σημεί­ωσε ότι «η εβραϊκή παρου­σία στη Ρόδο έχει ιστορία άνω των 2.000 ετών. Μια κοι­νό­τητα που άφησε βαθύ απο­τύ­πωμα στην οικο­νο­μική και πολι­τι­στική ζωή του νησιού». Ωστόσο, όπως υπεν­θύ­μισε, «τον Ιούλιο του 1944, σχεδόν ολό­κληρη η εβραϊκή κοι­νό­τητα της Ρόδου εκτο­πί­στηκε στο ‘Αου­σβιτς. Λιγό­τε­ροι από 160 άνθρω­ποι επέ­στρε­ψαν».

«Το μουσείο αυτό υπάρχει για να μην γίνουν οι ζωές τους αριθμοί. Υπάρχει για να θυμό­μα­στε ποιοι ήταν, και όχι μόνο το πώς χάθηκαν. Το μουσείο αυτό απο­κα­θι­στά παρου­σία εκεί όπου υπήρξε απουσία», ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά η κ. Ρέστη.

Στη συνέ­χεια, σημεί­ωσε ότι «η μνήμη δεν αρκεί από μόνη της», επι­ση­μαί­νο­ντας πως «σήμερα, ο αντι­ση­μι­τι­σμός εμφα­νί­ζε­ται ξανά σε νέες μορφές, σε δρόμους, πανε­πι­στή­μια και κοι­νω­νικά δίκτυα. Οι λέξεις αλλά­ζουν, αλλά η πρόθεση είναι η ίδια».

Κατα­λή­γο­ντας, υπο­γράμ­μισε ότι «γι’ αυτό το μουσείο πρέπει να λει­τουρ­γεί και ως: τόπος εκπαί­δευ­σης, τόπος δια­λό­γου, τόπος αλή­θειας».

Το Μουσείο όχι απλώς ως χώρος μνήμης αλλά ως πράξη ευθύνης

Στα εγκαί­νια του πλήρως ανα­και­νι­σμέ­νου Εβραϊ­κού Μου­σείου Ρόδου, κεντρι­κός ομι­λη­τής ήταν ο επί­κου­ρος καθη­γη­τής της Ιστο­ρίας των Εβραϊ­κών Κοι­νο­τή­των στο ΑΠΘ Γιώργος Αντω­νίου, ο οποίος χαρα­κτή­ρισε «ευτυχή συγκυ­ρία» την παρου­σία του Γενικού Γραμ­μα­τέα Θρη­σκευ­μά­των κ. Καλαν­τζή, σημειώ­νο­ντας ότι «η δράση του απο­τε­λεί υπό­δειγμα στα­θε­ρής πορείας, προ­σφο­ράς και ουσια­στι­κής μετα­βο­λής προς το καλύ­τερο της σχέσης ελλη­νι­κής πολι­τείας και ελλη­νι­κού εβραϊ­σμού».

Ανα­φε­ρό­με­νος στη σημασία του Μου­σείου, τόνισε ότι η εβραϊκή κοι­νό­τητα της Ρόδου είναι «ζωντανό παρά­δειγμα των απρο­σμέ­τρη­των δυνα­το­τή­των του εβραϊ­σμού» και ότι «το μουσείο αυτό δεν θα είναι απλώς ένας χώρος μνήμης, είναι μια πράξη ευθύνης που απευ­θύ­νε­ται και στην τοπική κοι­νω­νία με σύγ­χρονο τρόπο».

Επι­κα­λέ­στηκε τον δια­νοητή Γιουβάλ Χαράρι, λέγο­ντας πως η ικα­νό­τητα των ανθρώ­πων «να κατα­σκευά­ζουν αφη­γή­ματα, παρα­μύ­θια και ιστο­ρίες» υπήρξε η δύναμη που σφυ­ρη­λά­τησε τη συλ­λο­γική ζωή, καλώ­ντας σε προ­βλη­μα­τι­σμό για «το είδος των αξιών που θα μετα­φέ­ρουμε στις επό­με­νες γενιές γύρω από το Ολο­καύ­τωμα».

Τόνισε ότι το Ολο­καύ­τωμα «υπερ­βαί­νει την ιστο­ρική του διά­σταση» και παρα­μέ­νει «φάρος προ­στα­σίας της δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τας και των ατο­μι­κών ελευ­θε­ριών». Ωστόσο, προει­δο­ποί­ησε για την «πολ­λα­πλα­σια­ζό­μενη δια­στρέ­βλωση» της ιστο­ρι­κής αλή­θειας και την άνοδο του αντι­ση­μι­τι­σμού, με το 96% των Εβραίων να δηλώνει ότι έχει βιώσει αντι­ση­μι­τι­σμό.

Κατα­λή­γο­ντας, υπο­γράμ­μισε πως «επείγει η συζή­τηση περί αντι­ση­μι­τι­σμού να απο­πο­λι­τι­κο­ποι­η­θεί» και να επι­στρέ­ψει «στη μεγάλη οικο­γέ­νεια των ρατσι­σμών», τονί­ζο­ντας ότι η μνήμη χρειά­ζε­ται «κριτική σκέψη, εκπαί­δευση και ηθική ευθύνη».

Η εκπαί­δευση ως φάρος κατά του αντι­ση­μι­τι­σμού

Η δρ Ξένια Ελευ­θε­ρίου, επι­στη­μο­νική υπεύ­θυνη του Εβραϊ­κού Μου­σείου Θεσ­σα­λο­νί­κης και επι­στη­μο­νική σύμ­βου­λος του Εβραϊ­κού Μου­σείου Ρόδου, τόνισε στον χαι­ρε­τι­σμό της ότι «όταν μιλάμε για την κατα­πο­λέ­μηση του αντι­ση­μι­τι­σμού, δεν μιλάμε μόνο για την ιστορία», αλλά «για την καλ­λιέρ­γεια του σεβα­σμού, της ενσυ­ναί­σθη­σης και της κατα­νό­η­σης από τις μικρές ηλικίες». Όπως είπε, η εκπαί­δευση έχει τη δύναμη «να δια­μορ­φώ­νει στάσεις ζωής», ενώ η επαφή με την ιστορία της Εβραϊ­κής Κοι­νό­τη­τας Ρόδου βοηθά τα παιδιά «να κατα­λά­βουν πόσο εύθραυ­στη είναι η ανθρώ­πινη αξιο­πρέ­πεια, όταν δεν την προ­στα­τεύ­ουμε όλοι μαζί».

Επι­σή­μανε ότι «μόνο μέσα από την εκπαί­δευση μπο­ρούμε να ανα­τρέ­ψουμε παλιούς μύθους και αρνη­τικά στε­ρε­ό­τυπα», καθώς «όταν η ιστορία δεν διδά­σκε­ται, αφήνει χώρο στην άγνοια και την παρα­πλη­ρο­φό­ρηση». Ιδιαί­τερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη οι μαθητές του νησιού να επι­σκέ­πτο­νται το μουσείο, όπου «η ιστορία ζωντα­νεύει μέσα από αντι­κεί­μενα, μαρ­τυ­ρίες και τόπους μνήμης».

Ανα­φέρ­θηκε, επίσης, στις συνερ­γα­σίες του Μου­σείου με εκπαι­δευ­τικά ιδρύ­ματα και φορείς, για την επι­μόρ­φωση των εκπαι­δευ­τι­κών, «ώστε να καλ­λιερ­γούν στους μαθητές την αξία της δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τας και της ανθρώ­πι­νης αξιο­πρέ­πειας».

«Η μνήμη δεν είναι απλώς κάτι που τιμούμε», κατέ­ληξε. «Είναι κάτι που μετα­δί­δουμε -με ανοιχτή σκέψη και ανοιχτή καρδιά».

Στην εκδή­λωση έδωσαν -μεταξύ άλλων- το «παρών» οι βου­λευ­τές Δωδε­κα­νή­σου Μάνος Κόν­σο­λας και Ιωάννης Παππάς, τα μέλη της Δια­χει­ρι­στι­κής Επι­τρο­πής της Ισραη­λι­τι­κής Κοι­νό­τη­τας Ρόδου, εκπρό­σω­ποι της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, των Ενόπλων Δυνά­μεων και των Σωμάτων Ασφα­λείας, εκπρό­σω­ποι της ακα­δη­μαϊ­κής κοι­νό­τη­τας (Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου) κ.ά.

Η πορεία του Μου­σείου στον χρόνο

Το Μουσείο ιδρύ­θηκε τον Οκτώ­βριο του 1997, στα πρώτα δύο δωμάτια του πρώην γυναι­κω­νίτη  της συνα­γω­γής «Σαλώμ».

Ιδρυτής του μου­σείου είναι ο ‘Αρον Χασόν, Ροδίτης τρίτης γενιάς, δικη­γό­ρος από το Λος ‘Αντζε­λες που παρα­τή­ρησε την έλλειψη ενη­μέ­ρω­σης για τη μονα­δική ιστορία της εβραϊ­κής κοι­νό­τη­τας.

Το μουσείο ξεκί­νησε σαν έκθεση με φωτο­γρα­φίες που συγκε­ντρώ­θη­καν από τους Ροδίτες Εβραί­ους της Δια­σπο­ράς, τεκ­μη­ριώ­νο­ντας  την προ­πο­λε­μική εβραϊκή ζωή στη Ρόδο.

Στα­διακά, με την ενερ­γο­ποί­ηση και την οικο­νο­μική συμβολή της Κοι­νό­τη­τας και μεμο­νω­μέ­νων δωρητών, το μουσείο επε­κτά­θηκε σε όλους τους χώρους του πρώην γυναι­κω­νίτη.

Από τον Ιούνιο του 2002, με τη συνερ­γα­σία του Εβραϊ­κού Μου­σείου της Ελλάδας, παρου­σιά­στηκε μια μόνιμη έκθεση. Ακο­λού­θη­σαν πρό­σθε­τες  ανα­και­νί­σεις. Το 2006 το μουσείο άνοιξε εκ νέου με  περισ­σό­τερα ενη­με­ρω­τικά πάνελ και εκθέ­ματα.

Στην ανα­και­νι­σμένη του μορφή, που εγκαι­νιά­στηκε σήμερα, το Μουσείο περι­λαμ­βά­νει περί τα 600 εκθέ­ματα, μεταξύ αυτών μία Τορά του 16ου αιώνα, αφιε­ρω­μένο από τον Σαμουήλ Μπεχάρ Αβραάμ κι ένα νυφικό φόρεμα της Σέλμα Λεβή Μιζραχή, που το είχε πάρει μαζί της στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες το 1930.

Πηγή: liberal.gr