Η επαρχία αντιστέκεται… στη φτώχεια

«Σήμερα, ο φτωχός δεν είναι ένας πλού­σιος με λιγό­τερα λεφτά, αλλά ένας “άλλος άνθρω­πος”», έγραφε χαρα­κτη­ρι­στικά ο πρώην υπουρ­γός Γιάννης Πανού­σης, ήδη σε σχετική μελέτη του 2012, για να κατα­δεί­ξει τις ριζικές ανα­τρο­πές που έφερε η κρίση, αλλά και η αλλαγή του παρα­γω­γι­κού μοντέ­λου στη χώρα.

Μια πρό­σφατη έρευνα του Εθνικού Κέντρου Κοι­νω­νι­κών Ερευνών (ΕΚΚΕ) δείχνει ότι, έξι χρόνια μετά την έναρξη της βαθιάς οικο­νο­μι­κής ύφεσης, είναι η αστική φτώχεια αυτή που «διευ­ρύ­νε­ται και βαθαί­νει» σε αντί­θεση με την επαρχία, όπου εκεί οι κάτοι­κοι δεί­χνουν ότι μπορούν σε κάποιο βαθμό να αντε­πε­ξέλ­θουν καλύ­τερα χάρη στους «άτυπους κοι­νω­νι­κούς θεσμούς». To 2014, σημειώ­νε­ται στην έρευνα, περί το 1,2 εκατ. άτομα που κατοι­κού­σαν σε αστικά και ημια­στικά κέντρα χαρα­κτη­ρί­ζο­νταν φτωχά, ενώ στο σύνολο των αγρο­τι­κών περιο­χών τα φτωχά άτομα υπο­λο­γί­ζο­νταν σε 1,1 εκα­τομ­μύ­ριο. Κάνο­ντας σύγκριση με τα αντί­στοιχα στοι­χεία από το 2008 και μετά, είναι σαφές ότι η πρώτη κατη­γο­ρία διευ­ρύ­νε­ται, ενώ η άλλη βαίνει μειού­μενη. Ειδικά για τις αστικές περιο­χές, το 2008, οι χαρα­κτη­ρι­σθέ­ντες «φτωχοί» ήταν κατά τι περισ­σό­τε­ροι από 600.000, το 2012 ξεπέ­ρα­σαν το ένα εκα­τομ­μύ­ριο, για να «περιο­ρι­σθούν» το 2014 σε περίπου 800.000 άτομα.

Το μετα­να­στευ­τικό

«Η αστική φτώχεια επη­ρε­ά­ζει τους ανθρώ­πους σε τοπικό επίπεδο, ενώ επη­ρε­ά­ζε­ται δυνα­μικά από μεγα­λύ­τερα κοι­νω­νικά φαι­νό­μενα, όπως είναι η εγκα­τά­σταση μετα­να­στών σε γει­το­νιές αστικών κέντρων, οι οποίες έχουν εγκα­τα­λει­φθεί από τον ημεδαπό πλη­θυ­σμό», τονίζει στην «Κ» ο κ. Διο­νύ­σης Μπα­λούρ­δος, διευ­θυ­ντής ερευνών του ΕΚΚΕ. Ο λόγος για τον οποίο η έρευνα δίνει έμφαση στο μετα­να­στευ­τικό ζήτημα είναι επειδή εκφρά­ζει περισ­σό­τερο από άλλα θέματα μια σημα­ντική τομή που συνέβη στην οικο­νο­μία τόσο της χώρας μας όσο και διεθνώς.

«Διαρ­θρω­τι­κές οικο­νο­μι­κές μετα­το­πί­σεις μείωσαν την αντα­γω­νι­στική θέση των κεντρι­κών πόλεων στους βιο­μη­χα­νι­κούς τομείς που απα­σχο­λού­σαν ιστο­ρικά, ως εργα­ζο­μέ­νους, φτωχούς και μετα­νά­στες. Ετσι, η ζήτηση για την εργασία τους έχει μειωθεί κατά περί­πτωση κατα­στρο­φικά. Σε όλες τις ανε­πτυγ­μέ­νες οικο­νο­μίες, οι αγορές εργα­σίας επι­κε­ντρώ­νο­νται γύρω από «υπέ­ρο­χες δου­λειές ή απαί­σιες δου­λειές», εξηγεί ο ίδιος. Το πιο χαρα­κτη­ρι­στικό; Tο ποσοστό των εργα­σιών στο «μεσαίο» πεδίο μειώ­θηκε, ενώ η «υψηλή και η χαμηλή απα­σχό­ληση αυξή­θη­καν». Μάλιστα, αυτό το γενικό συμπέ­ρα­σμα απα­ντά­ται ως κοινό σε όλες σχεδόν τις προηγ­μέ­νες οικο­νο­μίες, ανε­ξαρ­τή­τως ιδιαί­τε­ρων χαρα­κτη­ρι­στι­κών.

Στην έκθεση τονί­ζε­ται επίσης ότι «ένα ανε­παρ­κές σε γνώσεις εργα­τικό δυνα­μικό με μειω­μένη παρα­γω­γι­κό­τητα και αδυ­να­μία να αντα­γω­νι­σθεί την απα­σχό­ληση σε ανα­δυό­με­νους εργα­σια­κούς τομείς, όπου εκεί κατα­βάλ­λο­νται καλοί μισθοί, βρί­σκε­ται στη βάση του φαι­νο­μέ­νου της αστικής φτώ­χειας. Η κρίση ίσως να μην προ­κά­λεσε, αλλά κυρίως επέ­τεινε και επι­τά­χυνε μια δια­δι­κα­σία φτω­χο­ποί­η­σης που βρι­σκό­ταν ήδη σε εξέλιξη. Ομως η μη αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού οδηγεί μεγάλες ομάδες στο εργα­σιακό περι­θώ­ριο».

Σύμφωνα με στοι­χεία πάντως, ο «κίν­δυ­νος φτώ­χειας» στις αγρο­τι­κές περιο­χές, παρά τα προ­α­να­φερ­θέ­ντα, παρα­μέ­νει στα «ιστο­ρικά» επίπεδα του 27%, όμως σε ημια­στι­κές και αστικές ανέβηκε από 14% το 2008 σε 19% το 2014. Το αρνη­τικό πρωτείο σε αυτόν τον δείκτη περι­λαμ­βά­νει κυρίως νησιά του Αιγαίου, τη Βόρεια και την Κεντρική Ελλάδα.

Καθη­με­ρινή