Γ. Στουρνάρας: Τα τρία βήματα για να σταθεί η χώρα στα πόδια της

Στα λάθη που έγιναν την τελευ­ταία επτα­ε­τία, αλλά και στα τρία βήματα που απαι­τού­νται για να βγει η Ελλάδα από την κρίση και να επι­στρέ­ψει στην κανο­νι­κό­τητα, ανα­φέ­ρε­ται ο Γιάννης Στουρ­νά­ρας, σε άρθρο του στα “Νέα”. Ο Έλληνας κεντρι­κός τρα­πε­ζί­της θεωρεί ότι η χώρα μας έχει δρόμο να δια­νύ­σει μέχρι να σταθεί στα πόδια της χωρίς βοήθεια και να κερ­δί­σει την εμπι­στο­σύνη των αγορών. Μάλιστα θεωρεί απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση, η Ελλάδα να απο­κτή­σει πιστο­λη­πτική δια­βάθ­μιση τέτοια που να μπορεί να ανα­χρη­μα­το­δο­τή­σει το χρέος της με επι­τό­κια συμβατά με τη βιω­σι­μό­τητά του.

Μεταξύ άλλων ο κ. Στουρ­νά­ρας ανα­φέ­ρει:

“Τα τελευ­ταία επτά χρόνια, παρά τα λάθη και τις οπι­σθο­δρο­μή­σεις που έγιναν και εξηγούν, σε μεγάλο βαθμό, το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα-μέλος της ευρω­ζώ­νης που παρα­μέ­νει σε πρό­γραμμα, έχει επι­τευ­χθεί πρω­το­φα­νής, για τα χρονικά της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης αλλά και του ΟΟΣΑ, διόρ­θωση των μακρο­οι­κο­νο­μι­κών ανι­σορ­ρο­πιών. Τα μεγάλα “δίδυμα” ελλείμ­ματα (δημο­σιο­νο­μικό και ισο­ζύ­γιο τρε­χου­σών συναλ­λα­γών) του 2009 εξα­λεί­φθη­καν. Επι­τεύ­χθηκε βελ­τί­ωση κατά 27% στην αντα­γω­νι­στι­κό­τητα σε όρους κόστους εργα­σίας και κατά 20% σε όρους τιμών, συγκε­κρι­μένα σε όρους απο­πλη­θω­ρι­στή ΑΕΠ. Έχουν υλο­ποι­η­θεί πολλές διαρ­θρω­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις στις αγορές εργα­σίας και προ­ϊ­ό­ντων, καθώς και στη Δημόσια Διοί­κηση, ενώ το τρα­πε­ζικό σύστημα έχει μεν υψηλό ποσοστό μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων κυρίως ως απο­τέ­λε­σμα της κρίσης, παράλ­ληλα όμως δια­θέ­τει σχετικά υψηλές προ­βλέ­ψεις και δείκτη κεφα­λαια­κής επάρ­κειας”.

“Επι­πλέον έχει δια­μορ­φω­θεί ισχυρή πολι­τική συναί­νεση υπέρ της παρα­μο­νής της χώρας στην ευρω­ζώνη. Στη μεγάλη τους πλειο­ψη­φία τα πολι­τικά κόμματα στην Ελλάδα όχι μόνο είναι υπέρ του ευρώ, αλλά και έχουν ψηφίσει στη Βουλή μέτρα, πολλές φορές με βαρύ κοι­νω­νικό κόστος, για να παρα­μεί­νει η Ελλάδα στην ευρω­ζώνη. Αυτά τα μέτρα αύξησαν την αξιο­πι­στία της Ελλάδας απέ­να­ντι στην ευρω­ζώνη, η οποία στην ουσία επι­τεύ­χθηκε με τις σημα­ντι­κές θυσίες του ελλη­νι­κού λαού μετά το 2010. Οι θυσίες αυτές υπο­δη­λώ­νουν ανάληψη ευθύνης έναντι των κιν­δύ­νων που ανέλαβε η ευρω­ζώνη και, σε πολύ μικρό­τερο βαθμό, η υπό­λοιπη διεθνής κοι­νό­τητα μέσω του ΔΝΤ, με τα δάνεια που χορή­γη­σαν στην Ελλάδα”, προ­σθέ­τει και συμπλη­ρώ­νει:

“Ωστόσο, έχουμε ακόμα δρόμο να δια­νύ­σουμε για να μπο­ρέ­σει η Ελλάδα να σταθεί στα πόδια της χωρίς βοήθεια και να κερ­δί­σει την εμπι­στο­σύνη των αγορών μετά το τέλος του προ­γράμ­μα­τος τον Αύγου­στο του 2018. Αυτό θα γίνει εάν η χώρα απο­κτή­σει πιστο­λη­πτική δια­βάθ­μιση τέτοια που να μπορεί να ανα­χρη­μα­το­δο­τή­σει το χρέος της με επι­τό­κια συμβατά με τη βιω­σι­μό­τητά του, και οι τρά­πε­ζες να έχουν επαρ­κείς εξα­σφα­λί­σεις ώστε να μπορούν να ανα­χρη­μα­το­δο­τη­θούν πλήρως από τον κανο­νικό μηχα­νι­σμό ανα­χρη­μα­το­δό­τη­σης της ΕΚΤ (και όχι μόνο από τον έκτακτο – ELA)”.

Στη συνέ­χεια, ο κ. Στουρ­νά­ρας κάνει λόγο για τρία βασικά βήματα στον δρόμο προς την επι­στροφή στην κανο­νι­κό­τητα:

“Πρώτο, αλλά κατα­λυ­τικό, βήμα γι’ αυτό είναι η έγκαιρη περά­τωση της τρίτης αξιο­λό­γη­σης. Αυτό θα βελ­τιώ­σει περαι­τέρω την εμπι­στο­σύνη και τη δυνα­τό­τητα βιώ­σι­μης πρό­σβα­σης στις αγορές. Το γεγονός μάλιστα ότι υπάρ­χουν ακόμα αρκετά να γίνουν στους τομείς των ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων και των διαρ­θρω­τι­κών αλλαγών, σημαί­νει ότι η δυνα­τό­τητα αύξησης του δυνη­τι­κού προ­ϊ­ό­ντος της οικο­νο­μίας σε μόνιμη βάση είναι σημα­ντική. Αυτό που έχει επι­τευ­χθεί τα προη­γού­μενα επτά χρόνια είναι μόνο η αρχή ενός νέου ανα­πτυ­ξια­κού προ­τύ­που που βασί­ζε­ται σε υγιή θεμε­λιώδη μεγέθη και υψη­λό­τερη αντα­γω­νι­στι­κό­τητα. Για παρά­δειγμα, χρεια­ζό­μα­στε ακόμη μεγα­λύ­τερη οικειο­ποί­ηση με τις ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις. Με τις συνερ­γα­σίες δημό­σιου – ιδιω­τι­κού τομέα ακόμα και σε τομείς που μέχρι σήμερα θεω­ρού­νται ταμπού, όπως το Ασφα­λι­στικό, η Υγεία, η Παιδεία.

Αρκετές ακόμα μεταρ­ρυθ­μί­σεις π.χ. στην αγορά ενέρ­γειας, στην αγορά προ­ϊ­ό­ντων, υπη­ρε­σιών και σε ορι­σμένα επαγ­γέλ­ματα, για να αυξηθεί η παρα­γω­γι­κό­τητα και να μειωθεί το κόστος των προ­ϊ­ό­ντων και των υπη­ρε­σιών για τον κατα­να­λωτή. Αξιο­λό­γηση των δομών του δημό­σιου τομέα. Μέτρα για την κατα­πο­λέ­μηση της γρα­φειο­κρα­τίας σε όλη τη Δημόσια Διοί­κηση. Μέτρα για τη γρήγορη απονομή της Δικαιο­σύ­νης. Πλήρη σεβασμό στην ανε­ξαρ­τη­σία των θεσμών. Ενθάρ­ρυνση και παροχή κινή­τρων για συνερ­γα­σία του ιδιω­τι­κού τομέα με πανε­πι­στή­μια και ερευ­νη­τικά ιδρύ­ματα, προ­κει­μέ­νου να προ­ω­θη­θεί η και­νο­το­μία και η μετά­βαση στην οικο­νο­μία της γνώσης.

Και, βεβαίως, απο­μέ­νει να αντι­με­τω­πι­στεί ο μεγάλος όγκος των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων και το πρό­βλημα των λεγό­με­νων στρα­τη­γι­κών κακο­πλη­ρω­τών, που απο­τε­λούν τρο­χο­πέδη όχι μόνο στην εξυ­γί­ανση του τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος αλλά και στην ανά­πτυξη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Μεγάλο ζητού­μενο σήμερα είναι η προ­σέλ­κυση άμεσων ξένων επεν­δύ­σεων, προ­κει­μέ­νου να καλυ­φθεί το μεγάλο επεν­δυ­τικό κενό, με έμφαση στους πιο παρα­γω­γι­κούς τομείς της οικο­νο­μίας.

Δεύτερο, υπάρχει το θέμα της βιω­σι­μό­τη­τας του χρέους, όπου, κατά τα συμ­φω­νη­θέ­ντα στο Eurogroup, οι εταίροι ανα­μέ­νε­ται να ανα­λά­βουν πρω­το­βου­λία, εφόσον αυτό κριθεί ανα­γκαίο. Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει ήδη κάνει συγκε­κρι­μέ­νες προ­τά­σεις για μια ήπια ανα­διάρ­θρωση του χρέους, όπως, για παρά­δειγμα, η μετά­θεση της μέσης σταθ­μι­κής διάρ­κειας απο­πλη­ρω­μής των τόκων των δανείων του Ευρω­παϊ­κού Ταμείου Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας (EFSF) κατά 8½ χρόνια του­λά­χι­στον.

Οι υπο­λο­γι­σμοί δεί­χνουν ότι αυτό μπορεί να συνει­σφέ­ρει σημα­ντικά στην επί­τευξη της βιω­σι­μό­τη­τας του χρέους, ακόμη και αν τα πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα της γενικής κυβέρ­νη­σης δια­τη­ρη­θούν στο 3,5% του ΑΕΠ μόνο μέχρι το 2020 (η συμ­φω­νία προ­βλέ­πει ότι θα δια­τη­ρη­θούν στο 3,5% του ΑΕΠ μέχρι το 2022) και μειω­θούν στο 2,0% μετά. Αυτές οι δύο προ­τά­σεις, εφόσον υιο­θε­τη­θούν, είναι βέβαιο ότι θα ενι­σχύ­σουν τόσο την ανά­καμψη της οικο­νο­μίας όσο και το αξιό­χρεο της χώρας, περισ­σό­τερο μάλιστα εάν ο δημο­σιο­νο­μι­κός χώρος που απε­λευ­θε­ρώ­νε­ται, ύψους 1,5% του ΑΕΠ, χρη­σι­μο­ποι­η­θεί για τη μείωση της φορο­λο­γίας στην εργασία και το κεφά­λαιο. Αυτή η πρόταση ήπιας ανα­διάρ­θρω­σης του χρέους είναι ζωτικής σημα­σίας για την Ελλάδα, ενώ για τους εταί­ρους της συνε­πά­γε­ται ελά­χι­στο μόνο κόστος.

Τα παρα­πάνω θα ανοί­ξουν τον δρόμο για την ένταξη των ομο­λό­γων του ελλη­νι­κού Δημο­σίου στο πρό­γραμμα ποσο­τι­κής χαλά­ρω­σης της ΕΚΤ, το οποίο με τη σειρά του θα διευ­κο­λύ­νει την δια­τη­ρή­σιμη πρό­σβαση στις αγορές και θα στη­ρί­ξει περαι­τέρω την οικο­νο­μική ανά­καμψη. Αυτό θα θέσει σε κίνηση έναν νέο ενάρετο κύκλο που θα σημα­το­δο­τεί την εμπι­στο­σύνη των επεν­δυ­τών στις οικο­νο­μι­κές προ­ο­πτι­κές της Ελλάδας, ενώ θα ενθαρ­ρύ­νει την επι­στροφή των κατα­θέ­σεων στις τρά­πε­ζες, την επι­στροφή στις χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές αγορές μετά το τέλος του τρέ­χο­ντος προ­γράμ­μα­τος, και, σε τελευ­ταίο στάδιο, την πλήρη άρση των περιο­ρι­σμών στην κίνηση κεφα­λαίων.

Τρίτο, υπάρχει το ζήτημα της αξιο­πι­στίας της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής στον μακρο­χρό­νιο ορί­ζο­ντα, που θα εξα­σφα­λί­ζει απρό­σκο­πτη πρό­σβαση στις αγορές, και αποφυγή επα­νά­λη­ψης των σφαλ­μά­των του παρελ­θό­ντος που οδή­γη­σαν την Ελλάδα στο επί­κε­ντρο της κρίσης της ευρω­ζώ­νης το 2010. Είναι σαφές ότι εδώ απαι­τεί­ται η δέσμευση όλων των πολι­τι­κών κομ­μά­των που τάσ­σο­νται υπέρ της παρα­μο­νής της Ελλάδας στην ευρω­ζώνη. Ο πρό­ε­δρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι, ο οποίος τον Ιούλιο του 2012, όταν εμφα­νί­στη­καν φυγό­κε­ντρες δυνά­μεις που σχε­τί­ζο­νταν με την ελλη­νική κρίση και απεί­λη­σαν την ευρω­ζώνη, είπε στο Λονδίνο την ιστο­ρική φράση “θα κάνει η ΕΚΤ ό,τι απαι­τεί­ται (whatever it takes)”, έδωσε το καλό παρά­δειγμα που ενδε­χο­μέ­νως οι αρχηγοί των ελλη­νι­κών πολι­τι­κών κομ­μά­των χρεια­στεί να μιμη­θούν εάν και εφόσον αυτό κριθεί απα­ραί­τητο”.

capital.gr