Πίσω από «αθώα» τροχαία κρύβονται αυτοκτονίες

Η έλλειψη συγκέ­ντρω­σης, η κατα­νά­λωση αλκοόλ και η υπερ­βο­λική ταχύ­τητα είναι από τις συχνό­τε­ρες αιτίες τρο­χαίων δυστυ­χη­μά­των. Οι ψυχί­α­τροι, ωστόσο, σκια­γρα­φούν ως ένα άλλο πιθανό αίτιο πίσω από πολλά τροχαία στη χώρα μας και την ψυχο­λο­γική κατά­σταση των οδηγών. Σύμφωνα μάλιστα με εκτι­μή­σεις, έχουν φτάσει να απο­δί­δουν τους θανά­τους στην άσφαλτο ακόμη και σε αυτο­κτο­νι­κές συμπε­ρι­φο­ρές, οι οποίες έχουν επι­τα­θεί λόγω της συνε­χι­ζό­με­νης κρίσης. Η σύνδεση αυτή γίνεται ακόμη πιο ανη­συ­χη­τική εάν λάβει κανείς υπόψη ότι η Ελλάδα κατέχει μία από τις πρώτες θέσεις σε σχέση με τα τροχαία. Αυτά όμως που θεω­ρού­νται ύποπτα (δηλαδή ως από­πειρα αυτο­κτο­νίας) δεν κατα­γρά­φο­νται ως τέτοια.

«Η αυτο­κα­τα­στρο­φική συμπε­ρι­φορά απο­τε­λεί πολύ­πλευρο, πολύ­πλοκο και δυσε­πί­λυτο κοι­νω­νι­κο­ψυ­χο­βιο­λο­γικό φαι­νό­μενο. Στις μέρες μας οι αυτο­κα­τα­στρο­φι­κές συμπε­ρι­φο­ρές παρου­σιά­ζουν αυξη­τι­κές τάσεις σχεδόν σε όλες τις χώρες που βρί­σκο­νται σε κατά­σταση οικο­νο­μι­κής κρίσης» σημεί­ωσε ο Βασίλης Κοντα­ξά­κης, καθη­γη­τής Κλι­νι­κής και Κοι­νω­νι­κής Ψυχια­τρι­κής ΕΚΠΑ, σε χθεσινή συνέ­ντευξη Τύπου.

«Η Ελλάδα συγκα­τα­λέ­γε­ται μεταξύ αυτών των χωρών παρου­σιά­ζο­ντας στα χρόνια της κρίσης μια αύξηση των αυτο­κτο­νιών και ανάλογη αύξηση των απο­πει­ρών αυτο­κτο­νίας» επε­σή­μανε ο ίδιος ενόψει της επι­στη­μο­νι­κής ημε­ρί­δας «Η πρόληψη των αυτο­κα­τα­στρο­φι­κών συμπε­ρι­φο­ρών σε περίοδο κοινωνικο-οικονομικής κρίσης» που διορ­γα­νώ­νει αύριο η  Ελλη­νική Ψυχια­τρική Εται­ρεία.

Οπως προ­κύ­πτει από τα στοι­χεία, η δυστυ­χία είναι συνώ­νυμο της κρίσης: το 2013 κατα­γρά­φη­καν 532 αυτο­κτο­νίες και το 2014 άλλες 565, με τους ειδι­κούς να πιθα­νο­λο­γούν ότι τα νούμερα δεν απο­δί­δουν τις πραγ­μα­τι­κές δια­στά­σεις του προ­βλή­μα­τος, αφού πολλές αυτο­κτο­νίες δεν δηλώ­νο­νται για κοι­νω­νι­κούς και θρη­σκευ­τι­κούς λόγους.

Μελέτη που δημο­σιεύ­θηκε πρό­σφατα στη «Διεθνή Επι­θε­ώ­ρηση της Κοι­νω­νι­κής Ψυχια­τρι­κής» (International Journal of Social Psychiatry) και έθεσε στο μικρο­σκό­πιο τις αυτο­κτο­νίες στην Ελλάδα κατέ­ληξε στο συμπέ­ρα­σμα ότι τα οικο­νο­μικά προ­βλή­ματα απο­τε­λούν θηλιά για τους πολίτες.

Ειδι­κό­τερα, ενώ το διά­στημα 1992-2008 κατα­γρά­φε­ται ετήσια μείωση στις αυτο­κτο­νίες, μετά το 2009 παρα­τη­ρεί­ται ετήσια αύξηση, τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναί­κες. Μάλιστα – και σύμφωνα πάντα με τα ίδια στοι­χεία – τα τρία πρώτα χρόνια της ύφεσης (2009-2012) αυξή­θη­καν οι αυτο­κτο­νίες στο σύνολο του πλη­θυ­σμού κατά 28,99%.

ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΦΥΛΟ. Πάντως, οι συνέ­πειες της κρίσης φαί­νε­ται να λυγί­ζουν ψυχο­λο­γικά περισ­σό­τερο τους άνδρες, καθώς κατα­γρά­φο­νται περισ­σό­τερα ποσοστά αυτο­κτο­νίας στον ανδρικό πλη­θυ­σμό. Το αντί­θετο, ωστόσο, συμ­βαί­νει με τις από­πει­ρες αυτο­κτο­νίας. Οι ψυχί­α­τροι απο­δί­δουν τη δια­φο­ρο­ποί­ηση ανάμεσα στα δύο φύλα στην αυξη­μένη πρόθεση αυτο­κτο­νίας των ανδρών, αλλά και στους βίαιους και συχνά πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κούς τρόπους που χρη­σι­μο­ποιούν σε σχέση με τις γυναί­κες.

Αντι­στρό­φως, η από­πειρα αυτο­κτο­νίας των γυναι­κών είναι σε αρκετές περι­πτώ­σεις «κραυγή βοη­θείας», χωρίς αυτό να σημαί­νει ότι πρέπει να παρα­γνω­ρί­ζε­ται η σημα­σίας τους ως αυτο­κα­τα­στρο­φι­κής ενέρ­γειας. Ενδει­κτικά είναι και τα απο­τε­λέ­σματα πρό­σφα­της μελέτης που επι­χει­ρεί να ξεκλει­δώ­σει τα αίτια των αυτο­κτο­νιών στα χρόνια της οικο­νο­μι­κής κρίσης στην Ελλάδα. Οπως προ­κύ­πτει, η ανεργία και τα χρέη τσα­κί­ζουν την ψυχο­λο­γία των ανδρών στις ηλι­κια­κές ομάδες των 15-64 ετών. Ανά­λο­γος συσχε­τι­σμός ωστόσο δεν εντο­πί­στηκε στο δίπολο γυναίκα – ανεργία.

Επι­πλέον, «η αύξηση της ηλικίας συντε­λεί σε αύξηση της πιθα­νό­τη­τας αυτο­κτο­νίας, αυτο­κτο­νι­κού ιδε­α­σμού και από­πει­ρας αυτο­χει­ρίας. Ο ιδε­α­σμός μπορεί να είναι παρο­δι­κός, η από­πειρα είναι μια σοβαρή ένδειξη. Σκε­φτείτε ότι για κάθε μία αυτο­κτο­νία έχουν προη­γη­θεί κατά μέσο όρο είκοσι από­πει­ρες» υπο­γράμ­μισε ο Βασίλης Κοντα­ξά­κης.

Ενα θετικό μήνυμα στο θλιβερό αυτό τοπίο είναι ότι στα παιδιά οι αυτο­κα­τα­στρο­φι­κές πράξεις είναι εξαι­ρε­τικά σπάνιες. Οι ειδικοί, ωστόσο, διευ­κρι­νί­ζουν ότι στους εφήβους και στους νεαρούς ενη­λί­κους η αυτο­κτο­νική συμπε­ρι­φορά εκδη­λώ­νε­ται με διά­φο­ρους τρόπους «λόγω της ειδικής ψυχο­συ­ναι­σθη­μα­τι­κής ανά­πτυ­ξης της ηλικίας αυτής, που συχνά σχε­τί­ζε­ται με συγκρου­σια­κές κατα­στά­σεις σε κοι­νω­νικό επίπεδο».

Τα ΝΕΑ