Άρθρο K. Μητσοτάκη στo Politico: Πρέπει να ρυθμιστεί αποφασιστικά η χονδρική αγορά φυσικού αερίου

Την ανά­γκη η Ευ­ρώ­πη να δρά­σει άμεσα προ­κει­μέ­νου να θέσει ανα­χώ­μα­τα στις με­γά­λες αυ­ξή­σεις στις τιμές του φυ­σι­κού αε­ρί­ου και της ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας, προ­στα­τεύ­ο­ντας νοι­κο­κυ­ριά και επι­χει­ρή­σεις ανα­δει­κνύ­ει ο πρω­θυ­πουρ­γός, Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης, με άρθρο του στο Politico.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έστει­λε επι­στο­λή στην Πρό­ε­δρο της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής Ούρ­σου­λα Φον Ντερ Λάιεν, ζη­τώ­ντας από την Επι­τρο­πή να εξε­τά­σει ένα «Σχέ­διο Έξι Ση­μεί­ων» που συ­νέ­τα­ξε για την ΕΕ για τη ρύθ­μι­ση της χον­δρι­κής αγο­ράς φυ­σι­κού αε­ρί­ου.

Όπως το­νί­ζει, αυτό το σχέ­διο δη­μιουρ­γή­θη­κε για να προ­στα­τεύ­σει τη λει­τουρ­γία των ευ­ρω­παϊ­κών αγο­ρών χον­δρι­κής φυ­σι­κού αε­ρί­ου και ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας και να δια­σφα­λί­σει ότι η ΕΕ, οι πο­λί­τες της και οι οι­κο­νο­μί­ες των χωρών μελών της δεν θα υπο­φέ­ρουν αδι­καιο­λό­γη­τα σε μια ήδη δύ­σκο­λη πε­ρί­ο­δο. Χωρίς αυτό, ο κίν­δυ­νος για τη στα­θε­ρό­τη­τα σε ολό­κλη­ρο το μπλοκ θα αυ­ξη­θεί.

Ολό­κλη­ρο το άρθρο του Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη:

Ο πό­λε­μος που εκτυ­λίσ­σε­ται στην Ου­κρα­νία έχει ήδη εκ­διώ­ξει πε­ρισ­σό­τε­ρους από 2 εκα­τομ­μύ­ρια αν­θρώ­πους από τα σπί­τια τους, έχει κα­τα­στρέ­ψει αμέ­τρη­τες ζωές και μέσα δια­βί­ω­σης και έχει προ­κα­λέ­σει θά­να­το, δυ­στυ­χία και αν­θρώ­πι­νο πόνο σε ασύλ­λη­πτη κλί­μα­κα.

Μέχρι στιγ­μής, η διε­θνής κοι­νό­τη­τα επι­κε­ντρώ­θη­κε δι­καί­ως στην υπε­ρά­σπι­ση της κυ­ριαρ­χί­ας και της δη­μο­κρα­τί­ας της Ου­κρα­νί­ας και στην πα­ρο­χή στρα­τιω­τι­κής και αν­θρω­πι­στι­κής βο­ή­θειας. Αυτά είναι θέ­μα­τα για τα οποία δεν θα υπο­χω­ρή­σου­με. Όπως ακρι­βώς θα συ­νε­χί­σου­με να σφίγ­γου­με τον οι­κο­νο­μι­κό έλεγ­χο στο κα­θε­στώς της Ρω­σί­ας με την επι­βο­λή κυ­ρώ­σε­ων.

Υπάρ­χει, ωστό­σο, μια άλλη ση­μα­ντι­κή, πιο λεπτή αλλά κρί­σι­μη πτυχή αυτής της κρί­σης που απαι­τεί την προ­σο­χή μας: η ευ­πά­θεια της Ευ­ρώ­πης όσον αφορά τις τιμές του φυ­σι­κού αε­ρί­ου και την ηλε­κτρι­κή ενέρ­γεια που πα­ρά­γε­ται από το φυ­σι­κό αέριο.

Σε κα­νο­νι­κούς και­ρούς, τα οι­κο­νο­μι­κά της αγο­ράς της προ­σφο­ράς και της ζή­τη­σης κα­θο­ρί­ζουν την τιμή οποιου­δή­πο­τε πε­ριου­σια­κού στοι­χεί­ου. Αλλά δεν είναι φυ­σιο­λο­γι­κές επο­χές και το φυ­σι­κό αέριο έχει γίνει ένας ση­μα­ντι­κός πα­ρά­γο­ντας στο μπρα ντε φερ με­τα­ξύ Ρω­σί­ας και Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης. Με άλλα λόγια, η αγορά φυ­σι­κού αε­ρί­ου της ΕΕ δεν λει­τουρ­γεί κα­νο­νι­κά εδώ και αρ­κε­τό καιρό. Και πι­στεύω ότι αυτό πρέ­πει να αντι­με­τω­πι­στεί γρή­γο­ρα και απο­φα­σι­στι­κά για να απο­τρα­πεί πε­ραι­τέ­ρω ζημιά στις ζωές των πο­λι­τών της ΕΕ, στις οι­κο­νο­μί­ες των χωρών μελών και στην επι­τυ­χία της Ευ­ρω­παϊ­κής Πρά­σι­νης Συμ­φω­νί­ας.

Η ανά­λυ­ση του Ορ­γα­νι­σμού της ΕΕ για τη Συ­νερ­γα­σία των Ρυθ­μι­στι­κών Αρχών Ενέρ­γειας (ACER) και της Ομά­δας Συ­ντο­νι­σμού της EC για το φυ­σι­κό αέριο δεί­χνει ότι οι τιμές του φυ­σι­κού αε­ρί­ου έχουν απο­συν­δε­θεί από την οι­κο­νο­μία της αγο­ράς και αντ’ αυτού ακο­λου­θούν τις πα­ρορ­μή­σεις του φόβου και της κερ­δο­σκο­πί­ας. Τα μη­νύ­μα­τα σχε­τι­κά με την προ­μή­θεια φυ­σι­κού αε­ρί­ου οδη­γούν σε κα­τά­φω­ρα ενι­σχυ­μέ­νες αντι­δρά­σεις της αγο­ράς που κα­τα­λή­γουν σε εξω­φρε­νι­κές τιμές, οι οποί­ες δεν αντι­κα­το­πτρί­ζουν την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα των απο­θε­μά­των φυ­σι­κού αε­ρί­ου — ή την προ­σφο­ρά και τη ζή­τη­ση εντός της Ένω­σης.

Συ­νέ­πεια αυτού είναι μια τε­ρά­στια πρό­σθε­τη επι­βά­ρυν­ση για τους πο­λί­τες, οι οποί­οι κα­λού­νται να πλη­ρώ­νουν πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρα από όσα θα έπρε­πε για το φυ­σι­κό αέριο για τη θέρ­μαν­ση των σπι­τιών τους και για την ηλε­κτρι­κή ενέρ­γεια που πα­ρά­γε­ται από το φυ­σι­κό αέριο. Επι­πλέ­ον, οι τιμές της ενέρ­γειας επη­ρε­ά­ζουν επί­σης ση­μα­ντι­κά τον πλη­θω­ρι­σμό εντός της ευ­ρω­ζώ­νης, κα­θι­στώ­ντας τη ζωή πιο δα­πα­νη­ρή για όλους.

Το “σπι­ράλ” κερ­δο­σκο­πί­ας και πο­λι­τι­κο­ποι­η­μέ­νων αυ­ξή­σε­ων τιμών πρέ­πει να στα­μα­τή­σει. Όταν οι αγο­ρές παύ­ουν να λει­τουρ­γούν κα­νο­νι­κά, είναι υπο­χρέ­ω­ση των κυ­βερ­νή­σε­ων και των ρυθ­μι­στι­κών αρχών να πα­ρέμ­βουν και να δια­σφα­λί­σουν ότι η αγορά μπο­ρεί να επα­να­ρυθ­μι­στεί και να εξι­σορ­ρο­πη­θεί. Τώρα είναι αυτή η ώρα.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έστει­λα επι­στο­λή στην Πρό­ε­δρο της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής Ursula von der Leyen, ζη­τώ­ντας από την Επι­τρο­πή να εξε­τά­σει ένα «Σχέ­διο Έξι Ση­μεί­ων» που συ­νέ­τα­ξα για την ΕΕ για τη ρύθ­μι­ση της χον­δρι­κής αγο­ράς φυ­σι­κού αε­ρί­ου.

Οι ακραί­ες πε­ρι­στά­σεις απαι­τούν να αντι­με­τω­πί­σου­με αυτήν την απει­λή κατά μέ­τω­πο. Επι­διώ­κου­με να πα­ρέμ­βου­με μόνο ως έσχα­τη λύση και με ένα προ­σω­ρι­νό σύ­νο­λο μέ­τρων.

Ακο­λου­θεί ένα σύ­νο­λο τε­χνι­κών αλλά απα­ραί­τη­των βη­μά­των για την εξι­σορ­ρό­πη­ση των αγο­ρών:

Πρώ­τον, χρεια­ζό­μα­στε ένα ανώ­τα­το όριο τιμών στις γνω­στές ως τιμές διευ­κό­λυν­σης με­τα­φο­ράς τί­τλων (TTF) ή στις υψη­λό­τε­ρες ιστο­ρι­κές τιμές φυ­σι­κού αε­ρί­ου πριν από την κρίση. Δεύ­τε­ρον, πρέ­πει να έχου­με προ­στα­τευ­τι­κά κι­γκλι­δώ­μα­τα ημε­ρή­σιας τιμής, πα­ρό­μοια με αυτά που υπάρ­χουν στις αγο­ρές με­το­χών. Αυτό θα μας επι­τρέ­ψει να πε­ριο­ρί­σου­με τη με­τα­βλη­τό­τη­τα στο εύρος δια­κύ­μαν­σης του TTF.

Θα πρέ­πει επί­σης να εξε­τά­σου­με τον κα­θο­ρι­σμό των τιμών έκτα­κτης ανά­γκης — με άλλα λόγια, τον κα­θο­ρι­σμό στα­θε­ρής τιμής — αλλά μόνο ως αντί­δρα­ση έκτα­κτης ανά­γκης σε δη­λώ­σεις σχε­τι­κά με τις ροές φυ­σι­κού αε­ρί­ου από τη Ρωσία. Χρεια­ζό­μα­στε επί­σης ένα ανώ­τα­το όριο κέρ­δους στα μει­κτά πε­ρι­θώ­ρια κέρ­δους. Στις αγο­ρές χον­δρι­κής ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας, για πα­ρά­δειγ­μα, αυτό θα μπο­ρού­σε να είναι ένα ανώ­τα­το όριο 5 τοις εκατό με βάση τις ρυθ­μι­στι­κές αρχές της αγο­ράς που πα­ρα­κο­λου­θούν το κό­στος πα­ρα­γω­γής και τα πε­ριου­σια­κά στοι­χεία πα­ρα­γω­γής.

Έπει­τα, υπάρ­χει η δια­πραγ­μά­τευ­ση φυ­σι­κής πα­ρά­δο­σης ή η εξέ­τα­ση μιας χρο­νι­κά πε­ριο­ρι­σμέ­νης επι­λο­γής στην οποία θα επι­τρέ­πε­ται η δια­πραγ­μά­τευ­ση μόνο με φυ­σι­κή πα­ρά­δο­ση και η απο­φυ­γή χει­ρα­γώ­γη­σης της αγο­ράς.

Και τέλος, υπάρ­χει η ενί­σχυ­ση της ρευ­στό­τη­τας: Αύ­ξη­ση της ρευ­στό­τη­τας στην αγορά φυ­σι­κού αε­ρί­ου μέσω της σύ­ζευ­ξης της αγο­ράς με­τα­ξύ των Ηνω­μέ­νων Πο­λι­τειών, της ΕΕ και της Ασίας. Για πα­ρά­δειγ­μα, αυτό θα μπο­ρού­σε να γίνει με την ενί­σχυ­ση της συ­νερ­γα­σί­ας με την Κίνα για φορ­τία LNG και, εν­δε­χο­μέ­νως, την ει­σα­γω­γή ανώ­τα­των ορίων στο κό­στος με­τα­φο­ράς για την απο­τρο­πή της κερ­δο­σκο­πί­ας.

Κα­τα­νοώ ότι αυτά τα ση­μεία αντι­προ­σω­πεύ­ουν ση­μα­ντι­κές πα­ρεμ­βά­σεις στην αγορά. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πρέ­πει να είναι χρο­νι­κά πε­ριο­ρι­σμέ­νες και να συ­νο­δεύ­ο­νται από ξε­κά­θα­ρα κα­θο­ρι­σμέ­να ερε­θί­σμα­τα και επι­λο­γές εξό­δου. Έχουν σχε­δια­στεί για να δώ­σουν στην ΕΕ μια βρα­χυ­πρό­θε­σμη ανα­στο­λή για να στα­θε­ρο­ποι­ή­σει την αγορά φυ­σι­κού αε­ρί­ου, να στα­μα­τή­σει την κερ­δο­σκο­πία στην αγορά σε βάρος των φο­ρο­λο­γου­μέ­νων και των επι­χει­ρή­σε­ων, να αφο­πλί­σει τον «οπλι­σμό» της αγο­ράς φυ­σι­κού αε­ρί­ου λόγω γε­ω­πο­λι­τι­κών εντά­σε­ων και να βρει τον χρόνο για πιο βιώ­σι­μη με­σο­πρό­θε­σμες έως μα­κρο­πρό­θε­σμες λύ­σεις.

Επι­πλέ­ον, πρό­κει­ται για μέτρα που έχουν ήδη χρη­σι­μο­ποι­η­θεί σε άλλες αγο­ρές, υπό ακραί­ες συν­θή­κες στο πα­ρελ­θόν. Και το πιο ση­μα­ντι­κό, μπο­ρούν να εξορ­θο­λο­γί­σουν τις τιμές χωρίς να επι­βα­ρύ­νουν τις οι­κο­νο­μί­ες μας με επι­πλέ­ον δη­μο­σιο­νο­μι­κό κό­στος ή να επη­ρε­ά­σουν την πα­ρα­γω­γι­κή ικα­νό­τη­τα ή τις αλυ­σί­δες εφο­δια­σμού φυ­σι­κού αε­ρί­ου.

Αλλά πρέ­πει να δρά­σου­με τώρα. Αυτό το πρό­βλη­μα δεν θα εξα­φα­νι­στεί απλώς μόλις υπο­χω­ρή­σει η ζή­τη­ση για αέριο θέρ­μαν­σης. Καθώς προ­χω­ρά­με στους ανοι­ξιά­τι­κους και κα­λο­και­ρι­νούς μήνες, θα επι­μεί­νει στις τιμές του ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος, οι οποί­ες συν­δέ­ο­νται με τις τιμές του φυ­σι­κού αε­ρί­ου στις αγο­ρές χον­δρι­κής, επι­βα­ρύ­νο­ντας τε­ρά­στια νοι­κο­κυ­ριά και επι­χει­ρή­σεις.

Αυτό το σχέ­διο έχει σχε­δια­στεί για να προ­στα­τεύ­σει τη λει­τουρ­γία των ευ­ρω­παϊ­κών αγο­ρών χον­δρι­κής φυ­σι­κού αε­ρί­ου και ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας και να δια­σφα­λί­σει ότι η ΕΕ, οι πο­λί­τες της και οι οι­κο­νο­μί­ες των χωρών μελών της δεν υπο­φέ­ρουν αδι­καιο­λό­γη­τα σε μια ήδη δύ­σκο­λη πε­ρί­ο­δο. Χωρίς αυτό, ο κίν­δυ­νος για τη στα­θε­ρό­τη­τα σε ολό­κλη­ρο το μπλοκ θα αυ­ξη­θεί.