Παγκόσμια «μάστιγα» οι απειλές κατά της ελευθερίας του λόγου

Με τη συμ­με­το­χή Ελ­λή­νων και ξένων ει­κα­στι­κών καλ­λι­τε­χνών, σκη­νο­θε­τών του θε­ά­τρου και του κι­νη­μα­το­γρά­φου, συγ­γρα­φέ­ων, δη­μο­σιο­γρά­φων, bloggers, νο­μι­κών, πα­νε­πι­στη­μια­κών και εκ­προ­σώ­πων ορ­γα­νώ­σε­ων κατά της λο­γο­κρι­σί­ας πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε, χθες στη Στέγη του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση, ημε­ρί­δα υπό τον τίτλο «Τέχνη, ελευ­θε­ρία, λο­γο­κρι­σία».

Το θέμα που απα­σχό­λη­σε τους ει­ση­γη­τές ήταν οι κίν­δυ­νοι τους οποί­ους αντι­με­τω­πί­ζει σε όλη την υδρό­γειο η ελευ­θε­ρία της έκ­φρα­σης στο επί­πε­δο της τέ­χνης, τη δη­μο­σιο­γρα­φί­ας και των ιδεών. Όπως ση­μεί­ω­σε ο John Ralston Saul, πρό­ε­δρος της PEN International (2009-2015), η λο­γο­κρι­σία έχει πάρει ανη­συ­χη­τι­κές δια­στά­σεις τα τε­λευ­ταία χρό­νια πα­γκο­σμί­ως. Οι συγ­γρα­φείς κα­τα­λή­γουν στη φυ­λα­κή από το Με­ξι­κό μέχρι την Κίνα και ο Τύπος διώ­κε­ται επει­δή αρ­νεί­ται να πα­ρα­μορ­φώ­σει τα γε­γο­νό­τα. Όσο για την τέχνη, δεν οφεί­λει να είναι ευ­γε­νής και προ­σι­τή, όπως της ζη­τούν όσοι θέ­λουν να δι­καιο­λο­γή­σουν την επι­βο­λή της λο­γο­κρι­σί­ας.

Πα­ρα­βιά­σεις της ελευ­θε­ρί­ας του Τύπου, όπως πα­ρα­τη­ρή­θη­κε κατ’ επα­νά­λη­ψη στην ημε­ρί­δα, έχουν ση­μειω­θεί πρό­σφα­τα όχι μόνο σε χώρες εκτός Ευ­ρώ­πης, αλλά και στην καρ­διά των δυ­τι­κών δη­μο­κρα­τιών (με­τα­ξύ άλλων στην Αγ­γλία, τη Γαλ­λία και την Ιτα­λία), όπου η λο­γο­κρι­σία χρη­σι­μο­ποιεί πά­ντο­τε τον φόβο για να νο­μι­μο­ποι­η­θεί. Η ελευ­θε­ρία του λόγου προ­κα­λεί ανα­σφά­λεια σε όλες τις εξου­σί­ες και η υπε­ρά­σπι­σή της είναι χρέος της κοι­νω­νί­ας των πο­λι­τών. Η τέχνη, βέ­βαια, όπως και η δη­μο­κρα­τία (ομοί­ως και οι ιδέες), δεν είναι υπε­ρά­νω κρι­τι­κής. Το ου­σια­στι­κό, εντού­τοις, ερώ­τη­μα δεν είναι αν κρί­νε­ται το πε­ριε­χό­με­νο του λόγου, αλλά αν πα­ρα­βιά­ζε­ται η ελευ­θε­ρία της έκ­φρα­σής του. Και ερω­τή­μα­τα σαν κι αυτά δεν απο­τε­λούν πο­λυ­τέ­λεια στην Ελ­λά­δα της κρί­σης και της οι­κο­νο­μι­κής και της κοι­νω­νι­κής δυ­σπρα­γί­ας από τη στιγ­μή που η διε­ρεύ­νη­σή τους απο­τε­λεί έναν τρόπο για να πάμε, του­λά­χι­στον από αυτόν τον δρόμο, μπρο­στά.

Ιδιαι­τέ­ρως απα­σχό­λη­σε τις ερ­γα­σί­ες της ημε­ρί­δας και το ζή­τη­μα του σε­βα­σμού της θρη­σκευ­τι­κής ελευ­θε­ρί­ας. Μπρο­στά, ωστό­σο, στην ελευ­θε­ρία της θρη­σκευ­τι­κής συ­νεί­δη­σης δεν νο­εί­ται να υπο­χω­ρεί η ελευ­θε­ρία της τέ­χνης, που πρέ­πει να πα­ρα­μέ­νει απα­ρα­βί­α­στη αν δεν προ­σβάλ­λει τον πιστό προ­σω­πι­κά: είναι άλλο, όπως υπο­γράμ­μι­σε ο Νίκος Κ. Αλι­βι­ζά­τος, να δια­νέ­με­ται ένα σα­τι­ρι­κό πε­ριο­δι­κό με αιχμή τον Μω­ά­μεθ στα Ηλύ­σια Πεδία και άλλο να το μοι­ρά­ζουν έξω από ένα τζαμί. Και επι­πλέ­ον ου­δείς δι­καιού­ται να διώ­ξει τη βλα­σφη­μία: ο βλά­σφη­μος, όπως ση­μεί­ω­σε ο Σταύ­ρος Ζου­μπου­λά­κης, μπο­ρεί να πάει στην κό­λα­ση, αλλά δεν επι­τρέ­πε­ται να πάει στη φυ­λα­κή.

Στην ημε­ρί­δα, την οποία διορ­γά­νω­σαν η Στέγη του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση και η Γε­νι­κή Γραμ­μα­τεία Δια­φά­νειας και Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των, έλα­βαν μέρος οι Κω­στής Πα­παϊ­ω­άν­νου, Vicky Baker, Ν. Κ. Αλι­βι­ζά­τος, J. Ralston Saul, Ξένια Κου­να­λά­κη, Kris Verdonck, Στ. Ζου­μπου­λά­κης, Χρή­στος Γραμ­μα­τί­δης, Ηλίας Κα­νέλ­λης, Lemine Ould M. Salem, Daniel Wetzel, Πηγή Δη­μη­τρα­κο­πού­λου, Δη­μή­τρης Χρι­στό­που­λος, Χρή­στος Χω­με­νί­δης, Caroline Fourest και Κώ­στας Κω­στά­κος. Την επι­μέ­λεια της διορ­γά­νω­σης είχαν οι Χρή­στος Καρ­ράς, Αφρο­δί­τη Πα­να­γιω­τά­κου και Κ. Πα­παϊ­ω­άν­νου.

www.dikaiologitika.gr