Η Αστυπάλαια μετατρέπεται σε «νησί-πρότυπο» για τη βιώσιμη ανάπτυξη

Το νέο μοντέλο ανά­πτυ­ξης για την Αστυ­πά­λαια μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ως πρότυπο και για άλλους ακρι­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς ή νησιά, ώστε να γίνουν πιο πράσινα και βιώσιμα. Με τις κατάλ­λη­λες προ­σαρ­μο­γές, μπορεί να εφαρ­μο­στεί ως οδικός χάρτης και για περιο­χές της χώρας με δια­φο­ρε­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά.

Ηταν 2019, όταν στο πλαίσιο της στρα­τη­γι­κής εται­ρι­κής υπευ­θυ­νό­τη­τας της εται­ρείας, επι­σκε­φθή­καμε με την Axion Hellas την Αστυ­πά­λαια και απο­φα­σί­σαμε να την επι­λέ­ξουμε ως τον πρώτο σταθμό ενός ορά­μα­τος που στόχευε στη βιώσιμη ανά­πτυξη ακρι­τι­κών και μη προ­ο­ρι­σμών της Ελλάδας. Η Αστυ­πά­λαια –και η Τοπική Αυτο­διοί­κηση– ήταν έτοιμη να υπο­δε­χθεί τέτοιου είδους δράσεις, καθώς δια­θέ­τει σημα­ντική δυνα­μική και ισχυρά αντα­γω­νι­στικά πλε­ο­νε­κτή­ματα (π.χ. φυσιο­γνω­μία του τόπου, δυνα­τό­τητα ανά­πτυ­ξης εναλ­λα­κτι­κών και αυθε­ντι­κών του­ρι­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων καθώς και ταξι­διω­τι­κών εμπει­ριών που δεν εντάσ­σο­νται στο πλαίσιο του παρα­δο­σια­κού μαζικού του­ρι­σμού), ενώ παράλ­ληλα έχει δημιουρ­γή­σει πρό­σφορο έδαφος για πρω­το­βου­λίες και καμπά­νιες αει­φο­ρίας και βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης.

Σήμερα, είμαστε ιδιαί­τερα χαρού­με­νοι που το όραμά μας πήρε σάρκα και οστά με την εκπό­νηση μιας ολο­κλη­ρω­μέ­νης μελέτης και ενός στρα­τη­γι­κού πλάνου ανά­πτυ­ξης, το «Αστυ­πά­λαια 4.0» που επι­χει­ρεί να ανα­δεί­ξει το νησί σε έναν προ­ο­ρι­σμό οικο­νο­μικά, κοι­νω­νικά και περι­βαλ­λο­ντικά βιώσιμο για τους κατοί­κους και τους επι­σκέ­πτες του. Μία δράση εται­ρι­κής υπευ­θυ­νό­τη­τας, αφι­λο­κερ­δής, η οποία υλο­ποι­ή­θηκε από μία εξει­δι­κευ­μένη σε ανα­πτυ­ξιακά project με εθνική και περι­φε­ρειακή διά­σταση ομάδα του οργα­νι­σμού μας, σε συνερ­γα­σία με τον Δήμο Αστυ­πά­λαιας. Προσ­διο­ρί­ζει το μοντέλο, τις προ­τε­ραιό­τη­τες και τη στρα­τη­γική ανά­πτυ­ξης, μέσω συγκε­κρι­μέ­νων προ­τά­σεων, που θα πρέπει να ακο­λου­θή­σουν σε μεσο­μα­κρο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα το νησί και οι βασικοί εμπλε­κό­με­νοι (τοπική αυτο­διοί­κηση, τοπικές επι­χει­ρή­σεις, κάτοι­κοι, κυβέρ­νηση), γύρω από 4 άξονες: τη βελ­τί­ωση και την ανά­πτυξη των υπο­δο­μών, την ενί­σχυση της τοπικής οικο­νο­μίας και της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και την αει­φο­ρία, καθώς και την ψηφιακή ανα­βάθ­μιση και τον εκσυγ­χρο­νι­σμό.

Για εμάς είναι το σημα­ντι­κό­τερο έργο εται­ρι­κής υπευ­θυ­νό­τη­τας που έχουμε εκπο­νή­σει μέχρι σήμερα, τόσο από ανθρώ­πινο κεφά­λαιο όσο και από τεχνο­γνω­σία και χρόνο, με τον μεγα­λύ­τερο κοι­νω­νικό, οικο­νο­μικό και περι­βαλ­λο­ντικό αντί­κτυπο στην τοπική κοι­νω­νία του νησιού αλλά και ευρύ­τερα της χώρας. Θελή­σαμε να προ­σφέ­ρουμε στην ανά­πτυξη του τόπου μέσω των δικών μας δυνά­μεων, ώστε να δημιουρ­γή­σουμε το πλαίσιο και τις προ­ο­πτι­κές, για ένα ακρι­τικό νησί όπως η Αστυ­πά­λαια, να επι­τύ­χει ένα βιώσιμο μέλλον, να βελ­τιώ­σει το βιοτικό επίπεδο και να αυξήσει τον πλη­θυ­σμό του.

Στην προ­σπά­θεια μας αυτή είχαμε σύμμαχο τις ταχείες εξε­λί­ξεις που έχουν λάβει χώρα, ειδικά τον τελευ­ταίο χρόνο, στον τομέα του ψηφια­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού και των νέων τεχνο­λο­γιών (π.χ. augmented reality, IoT, 5G, νέες περι­βαλ­λο­ντι­κές τεχνο­λο­γίες, νέα ψηφιακά κανάλια επι­κοι­νω­νίας), οι οποίες προ­σφέ­ρουν βιώ­σι­μες και πρα­κτι­κές λύσεις σε μακρο­χρό­νια προ­βλή­ματα των απο­μα­κρυ­σμέ­νων περιο­χών, όπως είναι η προ­σβα­σι­μό­τητα, οι υπη­ρε­σίες υγείας και η εκπαί­δευση, η δια­χεί­ριση των φυσικών πόρων, η δια­σύν­δεση με τις παγκό­σμιες αγορές και εφο­δια­στι­κές αλυ­σί­δες και η αύξηση της παρα­γω­γι­κό­τη­τας. Επίσης σημα­ντικό ρόλο δια­δρα­μα­τί­ζουν και νέες τάσεις στις κατα­να­λω­τι­κές συνή­θειες και οικο­νο­μι­κές πρα­κτι­κές, όπως είναι μεταξύ άλλων η ανα­ζή­τηση αυθε­ντι­κών εμπει­ριών από τους ταξι­διώ­τες, η στροφή προς ποιο­τικά, τοπικά παρα­γό­μενα –μέσω βιώ­σι­μων δια­δι­κα­σιών– τρόφιμα, η αυξα­νό­μενη σημασία της περι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σίας και της πρά­σι­νης και κυκλι­κής οικο­νο­μίας, και η υιο­θέ­τηση της εξ απο­στά­σεως εργα­σίας από ένα όλο και μεγα­λύ­τερο αριθμό επαγ­γελ­μα­τιών, κυρίως του ψηφια­κού τομέα, και οι οποίες δημιουρ­γούν σημα­ντι­κές ευκαι­ρίες για την υιο­θέ­τηση νέων βιώ­σι­μων ανα­πτυ­ξια­κών μοντέ­λων από την Αστυ­πά­λαια, αλλά και άλλους προ­ο­ρι­σμούς με αντί­στοιχα χαρα­κτη­ρι­στικά.

Πολλές από τις προ­τά­σεις της μελέτης στη­ρί­ζο­νται σε αυτή την νέα προ­σέγ­γιση, δηλαδή στη δια­σύν­δεση τεχνο­λο­γιών και δια­δι­κα­σιών και στην αξιο­ποί­ηση νέων τάσεων που θα επι­τρέ­ψουν στην Αστυ­πά­λαια να υιο­θε­τή­σει νέες λύσεις δια­χεί­ρι­σης των πόρων της, να διευ­ρύ­νει τις πηγές εσόδων, δημιουρ­γώ­ντας υψηλής ποιό­τη­τας προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες, και να συν­δε­θεί πιο απο­τε­λε­σμα­τικά με την παγκό­σμια αγορά, προ­σελ­κύ­ο­ντας επεν­δύ­σεις, επι­σκέ­πτες αλλά και νέους κατοί­κους που θα συμ­βά­λουν στη βιώσιμη ανά­πτυξή της. Αρκεί να ανα­φερ­θεί εδώ η δυνη­τική συνει­σφορά των ψηφια­κών νομάδων, οι οποίοι με την δυνα­τό­τητα της εξ απο­στά­σεως εργα­σίας, που εφαρ­μό­ζε­ται πλέον, συν­δυά­ζουν την εργασία με το ταξίδι (workation), συμ­βάλ­λο­ντας στην τοπική του­ρι­στική ανά­πτυξη και οικο­νο­μία. Επίσης, η ανά­πτυξη των νέων τεχνο­λο­γιών ενι­σχύει τη δυνα­τό­τητα στό­χευ­σης και προ­σέγ­γι­σης σημα­ντι­κών τμη­μά­των πελα­τείας (π.χ. Millenials / Gen Z, silver economy), κάτι που επιδρά θετικά στην αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του προ­ο­ρι­σμού.

Το νέο μοντέλο ανά­πτυ­ξης για την Αστυ­πά­λαια, όπως προ­τεί­νε­ται μέσα από τη μελέτη, μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ως πρότυπο και για άλλους ακρι­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς ή νησιά, ώστε να γίνουν πιο πράσινα και βιώσιμα. Ενδει­κτικά αυτό θα μπο­ρούσε να επι­τευ­χθεί με την πλήρη αξιο­ποί­ηση των ΑΠΕ με αυξη­μένη διείσ­δυση στα συστή­ματα παρα­γω­γής ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας, την κάλυψη θερ­μι­κών και ψυκτι­κών φορτίων στον κτι­ριακό τομέα με χρήση τεχνο­λο­γιών ΑΠΕ, την εγκα­τά­σταση μονάδων απο­θή­κευ­σης πρά­σι­νης ενέρ­γειας και την υλο­ποί­ηση δράσεων στο πλαίσιο της κυκλι­κής οικο­νο­μίας όπως π.χ. ολο­κλη­ρω­μένη δια­χεί­ριση απο­βλή­των, προ­ε­τοι­μα­σία για επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση και χωριστή συλλογή τους, δια­χεί­ριση επι­κίν­δυ­νων οικια­κών απο­βλή­των, κ.τ.λ.

Αντί­στοιχα, με τις κατάλ­λη­λες προ­σαρ­μο­γές, μπορεί να εφαρ­μο­στεί ως οδικός χάρτης και για περιο­χές της χώρας με δια­φο­ρε­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά. Για παρά­δειγμα, μπορεί να ανα­πτυ­χθεί ένα στρα­τη­γικό πλάνο ανά­πτυ­ξης εστια­σμένο στον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό μιας περιο­χής, ώστε να ανα­δει­χθεί σε κόμβο και­νο­το­μίας, νέων τεχνο­λο­γιών και νεο­φυούς επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας.

Οι παρα­πάνω δράσεις και ενέρ­γειες έχουν αντί­κτυπο και στην τόνωση του του­ρι­σμού μιας περιο­χής μέσω της προ­σέλ­κυ­σης του­ρι­στών που στρέ­φο­νται στην επιλογή πρά­σι­νων του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών, επι­χει­ρή­σεων και κατα­λυ­μά­των που αξιο­ποιούν την κυκλική οικο­νο­μία, αλλά και ταξι­διω­τών οι οποίοι επι­λέ­γουν ασφα­λείς, δευ­τε­ρεύ­ο­ντες προ­ο­ρι­σμούς που δεν εμφα­νί­ζουν φαι­νό­μενα μαζικού του­ρι­σμού και μπορούν να προ­σφέ­ρουν αυθε­ντι­κές και μονα­δι­κές εμπει­ρίες.

Τέτοιου είδους στρα­τη­γικά πλάνα έχουν σημα­ντικά οφέλη για την τοπική οικο­νο­μία και κοι­νω­νία μεσο­πρό­θε­σμα και μακρο­πρό­θε­σμα και ανα­δει­κνύ­ουν την αξία της σύμπρα­ξης του δημο­σίου με τον ιδιω­τικό τομέα. Συγκε­κρι­μένα, με τον Δήμο Αστυ­πά­λαιας θέσαμε, από κοινού, τους στρα­τη­γι­κούς άξονες, το όραμα και το πλαίσιο υλο­ποί­η­σης, ώστε η μελέτη να απο­τε­λέ­σει οδηγό και να προ­σελ­κύ­σει συνερ­γα­σίες και επεν­δύ­σεις που θα βοη­θή­σουν στην πραγ­μα­το­ποί­ηση αυτού του ορά­μα­τος.

Συνεπώς, ένα στρα­τη­γικό ανα­πτυ­ξιακό πλάνο κατα­λή­γει σε σαφείς και υλο­ποι­ή­σι­μες δράσεις που απο­τε­λούν εργα­λείο των αρμό­διων φορέων για εσω­τε­ρική χρήση στο­χο­θέ­τη­σης και παρα­κο­λού­θη­σης της ανα­πτυ­ξια­κής πορείας του τόπου αλλά και για σκοπούς επι­κοι­νω­νίας με τρίτα μέρη, βοη­θώ­ντας στην καλύ­τερη και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη επί­τευξη των στόχων που έχουν τεθεί, μεταξύ αυτών και την προ­σέλ­κυση δια­θέ­σι­μων χρη­μα­το­δο­τι­κών ευρω­παϊ­κών και κρα­τι­κών εργα­λείων ή προ­γραμ­μά­των όπως π.χ. ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανά­καμ­ψης ή χρη­μα­το­δο­τι­κών εργα­λείων για έργα ανα­βάθ­μι­σης υπο­δο­μών που προ­στα­τεύ­ουν το περι­βάλ­λον (π.χ. πρό­γραμμα LIFE, «Κινού­μαι Ηλε­κτρικά», Πράσινο Ταμείο).

Θα συνε­χί­σουμε, με την ίδια δύναμη, την προ­σπά­θειά μας να μετα­τρέ­ψουμε και άλλους ακρι­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς της Ελλάδας βιώ­σι­μους κοι­νω­νικά, οικο­νο­μικά και περι­βαλ­λο­ντικά, ώστε να απο­τε­λέ­σουν κομμάτι των ανα­πτυ­ξια­κών εξε­λί­ξεων για τη χώρα μας και σημεία ενδια­φέ­ρο­ντος για επεν­δύ­σεις διεθνών εται­ρειών και οργα­νι­σμών.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ

* Ο κ. Δημή­τρης Κου­τσό­που­λος είναι διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος της Deloitte Ελλάδος.