Σακελλαροπούλου για Μίκη: Θα είναι πάντα εδώ, ένα άνθος φυτρωμένο στην ώριμη μνήμη όλων μας

«Ο Μίκης Θεο­δω­ρά­κης επέ­δρασε κατα­λυ­τικά στο αισθη­τικό, το ηθικό, το πολι­τικό μας φρόνημα», ανέφερε η Κατε­ρίνα Σακελ­λα­ρο­πού­λου στην ομιλία της , στη Μητρό­πολη – «Κατά­φερε, ως το τέλος της ζωής του, να ηλε­κτρί­ζει με την παρου­σία του το συναί­σθημα όλων μας» – «Έσπασε» η φωνή της στο κλείσμο της ομιλίας της

«Έλληνας και οικου­με­νι­κός, πατριώ­της και διεθνής, ο Μίκης Θεο­δω­ρά­κης υπήρξε σύμβολο και παρά­δειγμα μαζί», είπε η πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας Κατε­ρίνα Σακελ­λα­ρο­πού­λου μιλώ­ντας στην τελετή απο­χαι­ρε­τι­σμού του μεγάλου δημιουρ­γού , στην Μητρό­πολη Αθηνών, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι ο εκλιπών υπήρξε «σύμβολο της υπεύ­θυ­νης ατο­μι­κής στάσης απέ­να­ντι στα σκληρά αιτή­ματα της Ιστο­ρίας»

Ολό­κληρη η  ομιλία της Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας Κατε­ρί­νας Σακελ­λα­ρο­πού­λου

Σήμερα απο­χαι­ρε­τάμε τον Μίκη Θεο­δω­ράκη, όλοι μαζί, όλες οι ηλικίες κι όλες οι γενιές. Και αυτές που μοι­ρά­στη­καν μαζί του βιω­μέ­νες εμπει­ρίες, και αυτές που εισέ­πρα­ξαν τα τρα­γού­δια του σαν ένα κάλεσμα για την υπέρ­βαση του ατο­μι­κού και τη συνά­ντηση με τους άλλους· σαν ένα κώδικα που υπε­ρέ­βαινε τις συγκυ­ρίες, σημα­το­δο­τώ­ντας την αντί­σταση, την ελπίδα, τη συντρο­φι­κό­τητα, τη συλ­λο­γική διεκ­δί­κηση· σαν ένα μήνυμα ελευ­θε­ρίας. Και μαζί με τους μεγα­λύ­τε­ρους, τον απο­χαι­ρε­τούν και οι νεό­τε­ρες γενιές, τα παιδιά και οι έφηβοι. Γιατί και οι νέοι μας συγκι­νού­νται όταν τρα­γου­δούν το «Ένα το χελι­δόνι» στα σχολειά τους, παρα­συρ­μέ­νοι από τον εγερ­τή­ριο άνεμο που δια­περνά τους στίχους και τη μουσική. Εκείνο τον σχεδόν μετα­φυ­σικό άνεμο-ζωοδότη μιας εποχής οδύνης αλλά και ανά­τα­σης, αγώνων και μεγάλων ορα­μά­των.

Τον απο­χαι­ρε­τούν οι άνθρω­ποι, αλλά και οι τόποι. Οι τόποι που τους έζησε σαν δωρεά, τόποι μυρω­μέ­νοι των παι­δι­κών του χρόνων, η Χίος, η Μυτι­λήνη, τα Γιάν­νενα, το Αργο­στόλι, ο Πύργος, η Πάτρα, η Τρίπολη, όπου και έδωσε την πρώτη του συναυ­λία σε ηλικία 17 ετών με το έργο του «Κασ­σιανή»· οι τόποι της νιότης του – η Αθήνα, τα Χανιά, η Αλε­ξαν­δρού­πολη – και της διε­θνούς του ανα­γνώ­ρι­σης: από το Παρίσι ως τη Μόσχα, από το Τελ Αβίβ ως τη Στοκ­χόλμη, από το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη ως την Αβάνα. Αλλά και οι τόποι της εξορίας, η Ικαρία, η Μακρό­νη­σος, η Ζάτουνα της Αρκα­δίας, ο Ωρωπός, τους οποίους ο συν­θέ­της μετέ­τρεψε σε εστίες δημιουρ­γι­κής έμπνευ­σης, κατα­φέρ­νο­ντας έτσι να ακυ­ρώ­σει έμπρα­κτα τη φίμωσή του.

Ο Μίκης Θεο­δω­ρά­κης επέ­δρασε κατα­λυ­τικά στο αισθη­τικό, το ηθικό, το πολι­τικό μας φρόνημα. Δημιούρ­γησε ένα ιδιαί­τερο μουσικό σύμπαν, μέσα από τον πλούσιο συγκε­ρα­σμό δημο­τι­κής παρά­δο­σης και βυζα­ντι­νού μέλους, λαϊκού τρα­γου­διού και σύγ­χρο­νων αρμο­νι­κών κατα­κτή­σεων, θέλο­ντας να εκφρά­σει, καθώς έγραφε το 1972, «την απέ­ρα­ντη ευαι­σθη­σία και το ένθεο πάθος του λαού μας». Έβαλε τους στίχους των ποιητών μας στο στόμα του καθένα από μας και τους έκανε κοινό μας κτήμα, σε τέτοιο, μάλιστα, βαθμό, «ώστε ακού­γο­ντας ένα τρα­γούδι, να μη μπορείς να φαντα­στείς τη μουσική με άλλο κείμενο, ούτε όμως και το ποίημα με δια­φο­ρε­τική μουσική», όπως σημεί­ωνε ο ίδιος. Έδωσε ρωμαλέα αγω­νι­στι­κό­τητα στο ελλη­νικό τρα­γούδι, δρα­μα­τική διά­σταση στις επικές του συν­θέ­σεις, λυρική ομορφιά και υπόρ­ρητη μελαγ­χο­λία στις μπα­λά­ντες του.

Έλληνας και οικου­με­νι­κός, πατριώ­της και διεθνής, ο Μίκης Θεο­δω­ρά­κης υπήρξε σύμβολο και παρά­δειγμα μαζί. Σύμβολο της υπεύ­θυ­νης ατο­μι­κής στάσης απέ­να­ντι στα σκληρά αιτή­ματα της Ιστο­ρίας, συνέ­δεσε το όνομά του, ήδη από τα πρώτα του νιάτα, με το ΕΑΜ και την αντί­σταση την περίοδο της ναζι­στι­κής Κατοχής. Με την πολι­τική και πολι­τι­στική έκρηξη της δεκα­ε­τίας του εξήντα, με τους Λαμπρά­κη­δες και το κίνημα της ειρήνης, με την αντι­δι­κτα­το­ρική δράση ενα­ντίον της χούντας των συνταγ­μα­ταρ­χών. Στη μετα­πο­λί­τευση, υπε­ρα­σπί­στηκε σθεναρά τη «λύση Καρα­μανλή», την ενότητα της αρι­στε­ράς, την υπόθεση της Κύπρου, την εθνική συμ­φι­λί­ωση. Παρά­δειγμα θάρρους στην έκφραση γνώμης και τόλμης στη δια­τρά­νωση των πιστεύω του, αψήφησε διώξεις, συλ­λή­ψεις, εκτο­πι­σμούς, δια­ψεύ­σεις, πικρίες – το βαρύ προ­σω­πικό κόστος της συνέ­πειάς του ως πνευ­μα­τι­κού πρω­το­πό­ρου στο ηθικό χρέος απέ­να­ντι στην πατρίδα και τους ανθρώ­πους της, όπως το αντι­λαμ­βα­νό­ταν και το όριζε ο ίδιος. Δια­κιν­δύ­νευσε για χάρη των κοινών, προ­σφέρ­θηκε στον διάλογο και στην κριτική, αντι­στά­θηκε στις δεσμεύ­σεις του μύθου του. Υπό­δειγμα της διά­χυ­σης του εαυτού μέσα στα πολλά πρόσωπα της κοι­νω­νίας, κινή­θηκε με την ίδια άνεση και ζωντά­νια στους πιο δια­φο­ρε­τι­κούς κοι­νω­νι­κούς χώρους, είτε ανάμεσα στους συγ­χω­ρια­νούς του και τους φίλους του από τα παλιά, είτε ανάμεσα σε πολι­τι­κούς ηγέτες παγκό­σμιου βελη­νε­κούς. Τόσο η δημιουρ­γία όσο και η πολι­τική του στάση καθο­ρί­στη­καν πάντοτε από την πεποί­θηση ότι ποι­η­τική ύλη και ποιο­τική αλήθεια μπορεί να βρει ο καλ­λι­τέ­χνης στους κόλπους του λαού· και ότι χωρίς την πίστη στον λαό του κανείς δημιουρ­γός δεν μπορεί να ανοίξει τα φτερά του στον κόσμο.

Άνθρω­πος της πράξης και ταυ­τό­χρονα ρομα­ντικά υπερ­βα­τι­κός, κατά­φερε, ως το τέλος της ζωής του, να ηλε­κτρί­ζει με την παρου­σία του το συναί­σθημα όλων μας. Μολο­νότι πολι­τικά υπήρξε μονα­χι­κός –«μόνος, ανέ­ντα­χτος, ανε­ξάρ­τη­τος, αυτο­στρα­τευ­μέ­νος», αυτο­χα­ρα­κτη­ρι­ζό­ταν– δεν πρόδωσε ποτέ τις τρεις δεσπό­ζου­σες της ζωής του: την υπε­ρά­σπιση της εθνικής ανε­ξαρ­τη­σίας, την απαί­τηση για κοι­νω­νική δικαιο­σύνη, την αφο­σί­ωση στα υψηλά προ­τάγ­ματα της τέχνης του. Έγινε έτσι ένας παι­δα­γω­γός του έθνους, που με την πολι­τι­σμική και κοι­νω­νική του παρέμ­βαση άλλαξε την Ελλάδα και τον καθένα μας με τρόπο πιο έμμεσο αλλά και πιο βαθύ απ’ όσο μπο­ρούμε να δια­γνώ­σουμε σήμερα.

Μαχη­τι­κός, χει­μαρ­ρώ­δης, ακα­τά­βλη­τος, διέρ­ρηξε τα όρια της εθνικής μας μονα­ξιάς, της ηττο­πά­θειας, της απο­θάρ­ρυν­σης, και συνται­ριά­ζο­ντας το εθνικό με το παναν­θρώ­πινο, έδειξε έναν δρόμο για τη σφυ­ρη­λά­τηση της νεο­ελ­λη­νι­κής μας ταυ­τό­τη­τας. Μας έδωσε τον ανε­κτί­μητο μίτο της μου­σι­κής του για να τον ξετυ­λί­ξουμε, να βγούμε στο ξέφωτο της δημο­κρα­τίας και να μετα­τρέ­ψουμε το σάλ­πι­σμά του σε πράξη και Πολι­τεία, λογο­δο­τώ­ντας στην ιστορία μας. Δηλώ­νο­ντας παρών σε κάθε καμπή της εθνικής μας περι­πέ­τειας, πάντα μετα­βο­λί­ζο­ντας την ιστο­ρική στιγμή μέσα από τα χαρα­κτη­ρι­στικά της ξεχω­ρι­στής, έντονης προ­σω­πι­κό­τη­τάς του, σφρά­γισε ανε­ξί­τηλα την ελλη­νική ζωή. Κι αν έγινε, και θα παρα­μεί­νει εσαεί, κραταιό πολι­τι­σμικό σύμβολο είναι γιατί στο πρόσωπο και στη δημιουρ­γία του συναι­ρέ­θη­καν μερικά από τα πιο ενθου­σιώδη, οιστρή­λατα, ορα­μα­τικά στοι­χεία της νεο­ελ­λη­νι­κής ιδιο­προ­σω­πίας.

Με σεβασμό και συγκί­νηση, εκ μέρους όλων των Ελλήνων, απο­χαι­ρετώ τον Μίκη Θεο­δω­ράκη. Θα είναι πάντα εδώ, ένα άνθος φυτρω­μένο στην ώριμη μνήμη όλων μας.