Ανακοίνωση του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Ρόδου για την απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου για δημιουργία ελεγχόμενου χώρου για τα ελάφια

Ο Σύλ­λο­γος Προ­στα­σί­ας Πε­ρι­βάλ­λο­ντος Ρόδου θα ήθελε να επι­ση­μά­νει με­ρι­κά στοι­χεία τα οποία προ­φα­νώς διέ­φυ­γαν της προ­σο­χής της πε­ρι­φε­ρεια­κής αρχής και του Πε­ρι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λί­ου το οποίο στην πιο πρό­σφα­τη συ­νε­δρί­α­σή του απο­φά­σι­σε να δη­μιουρ­γη­θεί ένα πάρκο ελα­φιών στο οποίο θα φι­λο­ξε­νη­θούν όλα τα ελά­φια της Ρόδου!!!

1. Τα ελά­φια της Ρόδου δεν είναι οι­κό­σι­τα αλλά άγρια ζώα και μά­λι­στα πολύ ξε­χω­ρι­στά από πα­ρό­μοιους πλη­θυ­σμούς. Συ­γκρι­τι­κές ανα­λύ­σεις mtDNA, που έγι­ναν σε διά­φο­ρους πλη­θυ­σμούς πλα­το­νιού απει­κο­νί­ζουν ξε­κά­θα­ρα τη δια­φο­ρο­ποί­η­ση του πλη­θυ­σμού της Ρόδου, από τους άλ­λους Ευ­ρω­παϊ­κούς πλη­θυ­σμούς (Massetti. 2002). Tο συ­γκε­κρι­μέ­νο είδος δεν δια­φέ­ρει δη­λα­δή μόνο από τα ελά­φια του γέ­νους Cervus και από το υπο­εί­δος πλα­το­νιού Dama dama mesopotamicα, αλλά έχει και σα­φείς μορ­φο­λο­γι­κές και γε­νε­τι­κές δια­φο­ρές ακόμη και από τους πλη­θυ­σμούς του κοι­νού Ευ­ρω­παϊ­κού πλα­το­νιού Dama dama (Θε­ο­δω­ρί­δης, Βούλ­γα­ρης, Πα­πα­στερ­γί­ου). Συ­νε­πώς δεν είναι δυ­να­τόν να τα «μα­ντρώ­σου­με» σε ένα ση­μείο του νη­σιού σαν να ήταν οι­κό­σι­τα ζώα.

2. Απο­τε­λεί αναμ­φί­βο­λα ένα πολύ εντυ­πω­σια­κό στοι­χείο, εν­δει­κτι­κό της μο­να­δι­κό­τη­τας του πλη­θυ­σμού του νη­σιού της Ρόδου, σύμ­φω­να με τους Vernesi et al.(2001) ανα­φε­ρό­με­νοι στους Massetti (2002) και Massetti et al. (2006).

3. Το πλα­τό­νι απο­τε­λεί μέρος του φυ­σι­κού πλού­του και της ιστο­ρι­κής και πο­λι­τι­σμι­κής κλη­ρο­νο­μιάς του νη­σιού της Ρόδου. Ένα τόσο ση­μα­ντι­κό ζώο θα πρέ­πει να τύχει ιδιαί­τε­ρης προ­σο­χής, με­λέ­της και προ­στα­σί­ας (Θε­ο­δω­ρί­δης, Βούλ­γα­ρης, Πα­πα­στερ­γί­ου). Το εν­διαί­τη­μα του ελα­φιού επη­ρε­ά­στη­κε τα τε­λευ­ταία χρό­νια από τις με­γά­λες σε έκτα­ση και έντα­ση κα­τα­στρο­φι­κές πυρ­κα­γιές των τε­λευ­ταί­ων 40 ετών. Απο­τέ­λε­σμα αυτού είναι η πα­ρου­σία του πλα­το­νιού κοντά σε οι­κι­σμούς ή/και καλ­λιερ­γού­με­νες εκτά­σεις.

4. Η πε­ριο­χή που προ­τεί­νε­ται στο Φράγ­μα Γα­δου­ρά δεν επαρ­κεί για τον πλη­θυ­σμό τους, καθώς η άρι­στη πυ­κνό­τη­τα πλη­θυ­σμού στις ελεγ­χό­με­νες πε­ριο­χές είναι 20-30 άτομα ελα­φιών ανά 100 εκτά­ρια, δη­λα­δή 1000 στρέμ­μα­τα (Massetti 2002) ενώ ο ζω­τι­κός χώρος που απαι­τεί­ται για τη σωστή δια­τή­ρη­ση των πλα­το­νιών στο φυ­σι­κό πε­ρι­βάλ­λον είναι 35 με 50 στρέμ­μα­τα για κάθε ζώο (Πα­πα­γε­ωρ­γί­ου 1990). Αυτό ση­μαί­νει ότι με τις κα­λύ­τε­ρες συν­θή­κες η πε­ριο­χή θα επαρ­κού­σε για 270 ελά­φια μόλις.

5. Ακόμα και αν κα­τορ­θώ­να­με να πε­τύ­χου­με το εν λόγω εγ­χεί­ρη­μα, της κα­τα­σκευ­ής δη­λα­δή του πάρ­κου, που έχει πολ­λές πρα­κτι­κές δυ­σκο­λί­ες (σύλ­λη­ψη ελα­φιών, κό­στος πε­ρί­φρα­ξης, κλπ) αυτό θα ήταν κα­τα­στρο­φι­κό για την χλω­ρί­δα της πε­ριο­χής λόγω υπερ­βό­σκη­σης. Η δα­πά­νη για το εν λόγω εγ­χεί­ρη­μα θα μπο­ρού­σε να δια­τε­θεί για μια άλλη πιο αει­φο­ρι­κή αλλά και απο­τε­λε­σμα­τι­κή προ­σέγ­γι­ση του προ­βλή­μα­τος.

Για όλους τους πα­ρα­πά­νω λό­γους θε­ω­ρού­με ότι η από­φα­ση του Πε­ρι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λί­ου δεν συ­νά­δει με τις σω­στές πρα­κτι­κές που θα πρέ­πει να ακο­λου­θή­σου­με για την αει­φο­ρι­κή δια­χεί­ρι­ση των πλη­θυ­σμών του ελα­φιού της Ρόδου. Θα πρέ­πει να εξε­τα­σθούν εναλ­λα­κτι­κές προ­τά­σεις που θα προ­στα­τεύ­ουν τα ζώα, το αγρο­τι­κό κε­φά­λαιο και τις καλ­λιέρ­γειες αλλά κυ­ρί­ως δεν θα αλ­λοιώ­σουν το χα­ρα­κτή­ρα της χλω­ρί­δας και της άγριας πα­νί­δας του νη­σιού.

Εν­δει­κτι­κά θα μπο­ρού­σα­με να προ­τεί­νου­με:

ü την ορ­γά­νω­ση ση­μεί­ων με νερό και αρ­χι­κά και με κα­τάλ­λη­λη τροφή (ψυ­χαν­θή, όπως μη­δι­κή, τρι­φύλ­λι, τσαϊ­ρό­χορ­το κλπ.) που θα μπο­ρού­σαν να προ­σελ­κύ­σουν πλη­θυ­σμούς ελα­φιών σε δα­σω­μέ­νες πε­ριο­χές μα­κριά από οι­κι­σμούς και καλ­λιέρ­γειες.

ü να συ­νε­χι­στεί η ενί­σχυ­ση των αγρο­τών για πε­ρί­φρα­ξη των καλ­λιερ­γειών τους

ü να δοθεί λύση στο πρό­βλη­μα των απο­ζη­μιώ­σε­ων από τον ΕΛΓΑ.

ü να καλ­λιερ­γη­θούν άμεσα με ψυ­χαν­θή επι­λεγ­μέ­νες μη δα­σι­κές εκτά­σεις στις κα­μέ­νες πε­ριο­χές, επι­δο­τώ­ντας τους γε­ωρ­γούς / κτη­νο­τρό­φους που υπέ­στη­σαν ζη­μιές από την κα­τα­στρο­φι­κή πυρ­κα­γιά, με στόχο να βρουν σύ­ντο­μα τροφή τα ελά­φια.

Τα πε­ρισ­σό­τε­ρα από τα πα­ρα­πά­νω απο­τέ­λε­σαν έτσι κι αλ­λιώς απο­φά­σεις μετά από την επί­σκε­ψη του τότε Υφυ­πουρ­γού Πε­ρι­βάλ­λο­ντος, κ. Γιώρ­γου Αμυρά και του Προ­έ­δρου του ΕΛΓΑ, κ. Αν­δρέα Λυ­κου­ρέν­τζου στη Ρόδο τον Δε­κέμ­βριο του 2021. Προ­τά­σεις επί­σης έχουν κα­τα­τε­θεί και από άλ­λους επι­στη­μο­νι­κούς και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κούς φο­ρείς (βλ. πχ την «Οι­κο­λο­γι­κή απο­τί­μη­ση των πυρ­κα­γιών στη Ρόδο» από την WWF).

ΒΙ­ΒΛΙΟ­ΓΡΑ­ΦΙΑ Massetti, M. (ed) 2002. Island of deer. Natural history of the fallow deer of Rhodes and of the vertebrates of the Dodecanese. Environment Organization of City of Rhodes (Greece), Rhodes, 224p

Massetti M., A. Cavallaro, E. Pecchioli, and V. Cristiano 2006. Artificial Occurrance of the Fallow Deer, Dama dama dama (L., 1785), on the Island of Rhodes (Grece): Insight from mtDNA Analysis. Human Evolution. 21:167-175.

Πα­πα­γε­ωρ­γί­ου, Ν. 1990. Βιο­λο­γία άγριας πα­νί­δας. University Studio Press, Θεσ­σα­λο­νί­κη.

Από το ΔΣ του Συλ­λό­γου Προ­στα­σί­ας Πε­ρι­βάλ­λο­ντος Ρόδου