Πώς λειτουργεί ο ESM, ποιοι μετέχουν, ο ρόλος Μέρκελ

Η Ελλάδα έχει κατα­θέ­σει επίσημη αίτηση για δάνειο διά­σω­σης από τον ESM, ανα­φέ­ρει σε ανα­κοί­νωσή του μηχα­νι­σμός. «Λάβαμε το αίτημα της Ελλάδας», ανα­φέ­ρει ο εκπρό­σω­πός του. Σε τηλε­διά­σκεψη σήμερα, το Eurogroup θα εξε­τά­σει την αίτηση, η οποία απευ­θύ­νε­ται επι­σή­μως στον επι­κε­φα­λής, Γερούν Ντάι­σελμλ­πουμ. Ενα δάνειο γέφυρα ύψους 7 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ευρώ ζητά η Ελλάδα από τον Ευρω­παϊκό Μηχα­νι­σμό Στα­θε­ρό­τη­τας προ­κει­μέ­νου να μπο­ρέ­σει να καλύψει τις άμεσες χρη­μα­το­δο­τι­κές ανάγκες της να απο­κα­τα­στα­θεί η ρευ­στό­τητα των τρα­πε­ζών και να απο­φευ­χθεί τη χρε­ο­κο­πία. Κι αυτό γιατί στις 20 Ιουλίου θα πρέπει να απο­πλη­ρω­θούν τα ομόλογα αξίας 3,7 δισ. ευρώ που έχει στην κατοχή της η ΕΚΤ.

Το νέο μνη­μό­νιο

Το νέο δάνειο θα πρέπει να συνο­δεύ­ε­ται από μέτρα τα οποία θα πρέπει να πάρει η Ελλη­νική κυβέρ­νηση και σύμφωνα με την Sueddeutsche Zeitung η ελλη­νική πρόταση δεν δια­φέ­ρει σημα­ντικά από την πρόταση που απορ­ρί­φθηκε στο δημο­ψή­φι­σμα. Συγκε­κρι­μένα, σύμφωνα με το δημο­σί­ευμα, η πρόταση περι­λαμ­βά­νει την δια­τή­ρηση της έκπτω­σης του ΦΠΑ για τα νησιά αλλά και ΦΠΑ 13% για τα εστια­τό­ρια. Επίσης, προ­βλέ­πο­νται περιο­ρι­σμέ­νες περι­κο­πές στις αμυ­ντι­κές δαπάνες, λόγω των αντι­δρά­σεων του υπουρ­γού Άμυνας Πάνου Καμ­μέ­νου. Η Αθήνα προ­τεί­νει να παρα­πεμ­φθεί αργό­τερα στο μέλλον η κατάρ­γηση του ΕΚΑΣ, και ζητάει να συμπε­ρι­λη­φθεί στη συμ­φω­νία ένα ανα­πτυ­ξιακό πακέτο και δέσμευση για μελ­λο­ντική μείωση του δημο­σίου χρέους.

Ποια είναι η προ­βλε­πό­μενη δια­δι­κα­σία

Το διοι­κη­τικό συμ­βού­λιο του ESΜ που συνε­δριά­ζει σήμερα για να συζη­τή­σει την ελλη­νική αίτηση δεν είναι τίποτε περισ­σό­τερο από ένα Eurogroup, αφού τα μέλη του συμ­βου­λίου είναι οι υπουρ­γοί οικο­νο­μι­κών της ευρω­ζώ­νης.

Η συνθήκη που διέπει την λει­τουρ­γία του Ευρω­παϊ­κού Μηχα­νι­σμού Στα­θε­ρό­τη­τας, ανα­φέ­ρει στο άρθρο 16 ότι κάθε νέο πρό­γραμμα στή­ρι­ξης πρέπει να περι­λαμ­βά­νει ένα Μνη­μό­νιο. Στο άρθρο 12 της συν­θή­κης ανα­φέ­ρε­ται ότι τα προ­γράμ­ματα στή­ρι­ξης χρη­σι­μεύ­ουν στο «να δια­φυ­λα­χθεί η χρη­μα­το­πι­στω­τική στα­θε­ρό­τητα της ευρω­ζώ­νης στο σύνολό της και των μελών της». Ουσια­στικά για να γίνει δεκτό ένα πρό­γραμμα για μια χώρα, ο ESM θα πρέπει να δεχθεί ότι το πρό­βλημα της χώρας προ­κα­λεί συστη­μικό κίνδυνο για τις αγορές. Ομως η γερ­μα­νική κυβέρ­νηση επι­μέ­νει ότι δεν υπάρχει κίν­δυ­νος από την κατά­σταση που επι­κρα­τεί στην Ελλάδα. Το ερώτημα είναι λοιπόν, πώς ο γερ­μα­νός υπουρ­γός οικο­νο­μι­κών Βόλφ­γκανγκ Σόιμπλε με την ιδιό­τητα του μέλους του ΔΣ του ESM θα απο­δε­χθεί ότι υφί­στα­ται συστη­μι­κός κίν­δυ­νος, την στιγμή μάλιστα που οι αγορές δεν αντέ­δρα­σαν με κλυ­δω­νι­σμούς μετά τις τελευ­ταίες εξε­λί­ξεις στην Ελλάδα και δεν ανα­μέ­νε­ται μια επι­δεί­νωση.

Το γερ­μα­νικό εμπόδιο

Ακόμη και αν με κάποιον τρόπο μπο­ρέ­σει αν ξεπε­ρα­στεί ο όρος του συστη­μι­κού κιν­δύ­νου η δια­δι­κα­σία δεν απλο­ποιεί­ται ιδιαί­τερα αφού και πάλι στο δρόμο θα εμφα­νι­στεί ένα νέο θεσμικό εμπόδιο από τη Γερ­μα­νία που λέγεται Bundestag. Η ομο­σπον­διακή βουλή της χώρας θα πρέπει να εγκρί­νει την εντολή προς την κυβέρ­νηση Μέρκελ για να αρχίσει η δια­πραγ­μά­τευση του νέου πακέτου βοή­θειας αλλά και να εγκρί­νει το κείμενο της συμ­φω­νίας όταν αυτό ορι­στι­κο­ποι­η­θεί. Αυτές οι δύο ψηφο­φο­ρίες θεω­ρού­νται εξαι­ρε­τικά δύσκο­λες απο­στο­λές για την καγκε­λά­ριο Μέρκελ. Η πλειο­ψη­φία των Γερ­μα­νών χρι­στια­νο­δη­μο­κρα­τών δυσα­ρε­στη­μένη από την 5μηνη οδύσ­σεια της δια­πραγ­μά­τευ­σης και κυρίως από το «όχι» στο δημο­ψή­φι­σμα, δεν φαί­νε­ται να συμ­φω­νεί σε ένα τρίτο πακέτο. Βέβαια, το θετικό απο­τέ­λε­σμα της ψηφο­φο­ρίας θα πρέπει αν θεω­ρεί­ται δεδο­μένο καθώς η πρόταση της κας. Μέρκελ θα υπο­στη­ρι­χθεί από τους κυβερ­νη­τι­κούς εταί­ρους της του Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τι­κού κόμ­μα­τος αλλά και από την αντι­πο­λί­τευση. Ομως το πρό­βλημα θα το έχει η ίδια η Μέρκελ καθώς κάθε αρνη­τική ψήφος – και μάλιστα από το κόμμα της – θα αυξήσει το πολι­τικό κόστος για την ίδια.

Οι ημε­ρο­μη­νίες πιέζουν

Σύμφωνα με τον Guardian, ακόμη κι αν ξεπε­ρα­στούν όλα τα εμπόδια και ορι­στι­κο­ποι­η­θεί η συμ­φω­νία, οι προ­βλέ­ψεις λένε ότι η εκτα­μί­ευση δόσεων προς την Ελλάδα δεν θα γίνει νωρί­τερα από τα μέσα Αυγού­στου, πολύ αργά για το ομόλογο της ΕΚΤ. Ομως μια λύση θα μπο­ρούσε να είναι η επι­στροφή των κερδών των κεντρι­κών τρα­πε­ζών της Ευρω­ζώ­νης από το πρό­γραμμα αγοράς ελλη­νι­κών ομο­λό­γων της ΕΚΤ (SMP). Τα κέρδη του 2014 φθάνουν στο 1,85 δισ. ευρώ και είναι κατα­τε­θει­μένα σε έναν λογα­ρια­σμό του ESM. Αλλο 1,5 δισ. ευρώ παρα­κρα­τούν οι κυβερ­νή­σεις της ευρω­ζώ­νης. Αυτά τα ποσά μπορούν να δοθούν στην Ελλάδα αν υπάρξει συμ­φω­νία. Μια πηγή της ευρω­ζώ­νης σχο­λί­ασε τον βράδυ της Τρίτης ότι «δεν θα είναι μια εύκολη λύση αλλά ίσως τελικά να είναι η μόνη λύση». Ο Guardian σχο­λιά­ζει ότι το πλε­ο­νέ­κτημα με αυτήν την πρόταση είναι το γεγονός ότι δεν απαι­τού­νται ψηφο­φο­ρίες από τα κοι­νο­βού­λια των ευρω­παϊ­κών χωρών. Το εγχεί­ρημα μπορεί να απο­τύ­χει αν μια χώρα θέσει βέτο στο Eurogroup. Ο Βόλφ­γκανγκ Σόιμπλε ενδε­χο­μέ­νως να είναι ο άνθρω­πος που θα ανα­τρέ­ψει την δια­δι­κα­σία, αφού έχει ήδη ζητήσει τα 500 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ από τα κέρδη του 2014 και βρί­σκο­νται στον ESM να δοθούν στο γερ­μα­νικό κράτος.

thetoc.gr