Αντιπρόσωπος της Υπατης Αρμοστίας του ΟΗΕ: «Κανένας φράχτης δεν είναι αποτελεσματικός»

«Οι πρό­σφυ­γες δεν πρέ­πει να κρα­τού­νται» δη­λώ­νει ξε­κά­θα­ρα μι­λώ­ντας στο «Βήμα» ο Λό­ρενς Γιό­λες, ο πε­ρι­φε­ρεια­κός αντι­πρό­σω­πος της Υπα­της Αρ­μο­στί­ας του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες στη Νότια Ευ­ρώ­πη. Εμπει­ρό­τα­τος αξιω­μα­τού­χος, με δια­δρο­μή με­γα­λύ­τε­ρη των 25 ετών στο ευαί­σθη­το θέμα της με­τα­κί­νη­σης και προ­στα­σί­ας των προ­σφύ­γων, ο κ. Γιό­λες θε­ω­ρεί «απο­γοη­τευ­τι­κό και θλι­βε­ρό» το ότι η Ευ­ρω­παϊ­κή Ενωση δεν εκ­με­ταλ­λεύ­τη­κε τη θε­τι­κή εμπει­ρία της Ιτα­λί­ας από την επι­χεί­ρη­ση Mare Nostrum ώστε να πάψει να απο­τε­λεί η Με­σό­γειος υγρό τάφο για χι­λιά­δες αν­θρώ­πους που ο πό­λε­μος και η ανά­γκη τούς οδη­γούν στο πιο επι­κίν­δυ­νο ευ­ρω­παϊ­κό όνει­ρο.

n Πρέ­πει οι πα­ρά­τυ­ποι με­τα­νά­στες να συλ­λαμ­βά­νο­νται και να κρα­τού­νται, ακόμη και σε κέ­ντρα κρά­τη­σης όπου οι συν­θή­κες δια­βί­ω­σης είναι αν­θρώ­πι­νες και αξιο­πρε­πείς; Ποια είναι η γνώμη σας για την πρό­σφα­τη από­φα­ση της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης για στα­δια­κή απε­λευ­θέ­ρω­ση των πα­ρά­τυ­πων με­τα­να­στών που κρα­τού­νται στην Ελ­λά­δα;

«Η Υπατη Αρ­μο­στία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες πά­ντο­τε υπο­στή­ρι­ζε ότι οι πρό­σφυ­γες δεν πρέ­πει να κρα­τού­νται. Είναι πά­ντο­τε προ­τι­μό­τε­ρο να ανα­ζη­τού­νται εναλ­λα­κτι­κά της κρά­τη­σης μέτρα, ενώ αν η κρά­τη­ση θε­ω­ρη­θεί ανα­γκαία, τότε να απο­τε­λεί έσχα­το μέτρο. Εχου­με επα­νει­λημ­μέ­νως επι­ση­μά­νει τα σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα που σχε­τί­ζο­νται με τη διοι­κη­τι­κή κρά­τη­ση στην Ελ­λά­δα, τόσο ανα­φο­ρι­κά με την επι­βο­λή της όσο και ανα­φο­ρι­κά με τις συν­θή­κες της κρά­τη­σης, οι οποί­ες υπο­λεί­πο­νται κατά πολύ των ελά­χι­στων διε­θνών προ­τύ­πων. Μά­λι­στα η πρό­θε­ση της στα­δια­κής απε­λευ­θέ­ρω­σης και πα­ρα­πο­μπής σε δομές φι­λο­ξε­νί­ας ευά­λω­των ομά­δων, αι­τού­ντων άσυλο, καθώς και ατό­μων που κρα­τού­νταν πάνω από έξι μήνες, η άμεση εφαρ­μο­γή μέ­τρων για την ου­σια­στι­κή βελ­τί­ω­ση των συν­θη­κών κρά­τη­σης, καθώς και η χρήση εναλ­λα­κτι­κών της κρά­τη­σης μέ­τρων, ήρθαν την κα­τάλ­λη­λη χρο­νι­κή στιγ­μή ενώ τα μέτρα αυτά κα­λω­σό­ρι­σε και η Υπατη Αρ­μο­στία».

n Θε­ω­ρεί­τε ότι οι «αντι-με­τα­να­στευ­τι­κοί» φρά­χτες έχουν κά­ποιο απο­τέ­λε­σμα;

«Κα­νέ­νας φρά­χτης δεν είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κός. Οι φρά­χτες για τους με­τα­νά­στες μπο­ρεί να φαί­νε­ται ότι προ­σω­ρι­νά ανα­κό­πτουν κά­ποιες προ­σφυ­γι­κές ροές, εν τέλει όμως – ιδιαί­τε­ρα αν κά­νου­με λόγο για απελ­πι­σμέ­νους αν­θρώ­πους – θα βρε­θούν άλλες οδοί για να φτά­σουν στην Ευ­ρώ­πη. Δυ­στυ­χώς, τις πε­ρισ­σό­τε­ρες φορές, μέτρα όπως η ανέ­γερ­ση ενός φρά­χτη οδη­γούν τους πρό­σφυ­γες να πά­ρουν ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρα ρίσκα».

n Μετά την τε­λευ­ταία τρα­γω­δία τον πε­ρα­σμέ­νο Ια­νουά­ριο στη Με­σό­γειο, όπου έχα­σαν τη ζωή τους σχε­δόν 4.000 άν­θρω­ποι, δη­λώ­σα­τε ότι η Επι­χεί­ρη­ση Τρί­των της ΕΕ δεν είναι η κα­τάλ­λη­λη γιατί δεν έχει ως κύριο στόχο της τη διά­σω­ση αν­θρώ­πι­νων ζωών. Την ίδια ώρα πολ­λές ευ­ρω­παϊ­κές χώρες εμ­φα­νί­ζο­νται απρό­θυ­μες να χρη­μα­το­δο­τή­σουν ευ­ρύ­τε­ρες και πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κές επι­χει­ρή­σεις εντο­πι­σμού και διά­σω­σης σαν την επι­χεί­ρη­ση Mare Nostrum που ορ­γά­νω­σε και χρη­μα­το­δό­τη­σε η Ιτα­λία και χάρη στην οποία πέ­ρυ­σι σώ­θη­καν χι­λιά­δες αν­θρώ­πι­νες ζωές. Απο­τε­λεί η Ευ­ρώ­πη ένα φρού­ριο; Προ­δί­δει τις αξίες της γυρ­νώ­ντας την πλάτη της σε εξαι­ρε­τι­κά ευά­λω­τους αν­θρώ­πους;

«Οι τρα­γω­δί­ες που έλα­βαν χώρα στη Με­σό­γειο τον Οκτώ­βριο του 2013, όταν πάνω από 600 άν­θρω­ποι από την Ερυ­θραία, τη Συρία και την Πα­λαι­στί­νη έχα­σαν τη ζωή τους στη θά­λασ­σα, απο­τέ­λε­σαν εγερ­τή­ριο λά­κτι­σμα για πολλά κράτη. Εκεί­νη την πε­ρί­ο­δο φά­νη­κε να υπάρ­χει μια γε­νι­κή βού­λη­ση να ενι­σχυ­θεί η ικα­νό­τη­τα διά­σω­σης στη Με­σό­γειο, σε μια προ­σπά­θεια απο­φυ­γής της επα­νά­λη­ψης πα­ρό­μοιων τρα­γω­διών στην ίδια κλί­μα­κα. Εν ανα­μο­νή της θέ­σπι­σης μιας ενι­σχυ­μέ­νης ευ­ρω­παϊ­κής ικα­νό­τη­τας για κα­λύ­τε­ρη διά­σω­ση, η ιτα­λι­κή κυ­βέρ­νη­ση ανέ­θε­σε στο Ναυ­τι­κό της να διε­ξα­γά­γει μια απο­τε­λε­σμα­τι­κή αλλά προ­σω­ρι­νή επι­χεί­ρη­ση διά­σω­σης η οποία ενί­σχυ­σε σε με­γά­λο βαθμό την υπάρ­χου­σα ικα­νό­τη­τα διά­σω­σης. Ωστό­σο, δυ­στυ­χώς, παρά τη γε­νι­κή κα­τα­κραυ­γή και τις δια­κη­ρύ­ξεις προ­θέ­σε­ων, η Mare Nostrum δεν ακο­λου­θή­θη­κε από μια επι­χεί­ρη­ση με τις ίδιες δυ­να­τό­τη­τες και με σαφή στόχο να ενι­σχύ­σει την υφι­στά­με­νη ικα­νό­τη­τα διά­σω­σης, η οποία δεν επαρ­κεί για το εύρος των αφί­ξε­ων από τη Βό­ρεια Αφρι­κή. Είναι πολύ απο­γοη­τευ­τι­κό και θλι­βε­ρό ότι τα κράτη της ΕΕ δεν ήταν σε θέση να δώ­σουν μια σωστή και απο­τε­λε­σμα­τι­κή συ­νέ­χεια στην αντι­με­τώ­πι­ση της απτής ανά­γκης να σω­θούν ζωές στη Με­σό­γειο. Επί του πα­ρό­ντος η συ­ζή­τη­ση φαί­νε­ται να εστιά­ζε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο στον έλεγ­χο των συ­νό­ρων και όχι στη διά­σω­ση ζωών, ενώ οι προ­σφυ­γι­κές ροές που δια­σχί­ζουν τη Με­σό­γειο έχουν αυ­ξη­θεί ση­μα­ντι­κά».

n Πι­στεύ­ε­τε ότι η αντι­με­τώ­πι­ση του με­τα­να­στευ­τι­κού ζη­τή­μα­τος απο­τε­λεί ένα πο­λι­τι­κό ή αν­θρω­πι­στι­κό ζή­τη­μα;

«Αρ­χι­κά πρέ­πει να διευ­κρι­νί­σου­με τι εν­νο­ού­με με τον όρο “με­τα­νά­στευ­ση”. Αν κά­ποιος ορί­ζει τη με­τα­νά­στευ­ση ως με­τα­κί­νη­ση ομά­δων ή ατό­μων από μια χώρα σε κά­ποια άλλη, τότε θα πρέ­πει να ανα­γνω­ρί­σου­με ότι οι λόγοι και τα εναύ­σμα­τα της με­τα­κί­νη­σης είναι πολλά και δια­φο­ρε­τι­κά. Ορι­σμέ­νοι άν­θρω­ποι με­τα­κι­νού­νται ανα­ζη­τώ­ντας κα­λύ­τε­ρες ευ­και­ρί­ες για τους ίδιους και τις οι­κο­γέ­νειές τους, που σχε­τί­ζο­νται με τη φτώ­χεια, την ανερ­γία και γε­νι­κά τις δύ­σκο­λες συν­θή­κες στη χώρα όπου ζουν, οι οποί­ες πε­ρι­λαμ­βά­νουν με­τα­ξύ άλλων τις συ­νέ­πειες της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής. Αλλοι φεύ­γουν επει­δή ανα­γκά­ζο­νται λόγω διώ­ξε­ων, πο­λέ­μου, γε­νι­κευ­μέ­νης βίας και ανα­σφά­λειας που θέ­τουν τη ζωή τους σε κίν­δυ­νο. Κά­ποιοι με­τα­κι­νού­νται επει­δή είναι ανι­θα­γε­νείς και ανα­ζη­τούν ιθα­γέ­νεια και προ­στα­σία σε άλλα μέρη. Θα ήθελα να απα­ντή­σω σε σχέση με τη με­τα­κί­νη­ση ατό­μων που ανα­γκά­ζο­νται να φύ­γουν από τη χώρα τους όπως οι πρό­σφυ­γες και οι ανι­θα­γε­νείς. Υπάρ­χουν τόσο αν­θρω­πι­στι­κές όσο και πο­λι­τι­κές πα­ρά­με­τροι τις οποί­ες πρέ­πει να λά­βουν υπόψη οι κυ­βερ­νή­σεις όταν ασχο­λού­νται με το ζή­τη­μα. Ενώ η Υπατη Αρ­μο­στεία ασχο­λεί­ται κυ­ρί­ως με την αν­θρω­πι­στι­κή διά­στα­ση των θε­μά­των που αφο­ρούν τους πρό­σφυ­γες, τους αι­τού­ντες άσυλο και τους ανι­θα­γε­νείς, οι οποί­οι έχουν συχνά άμε­σες αν­θρω­πι­στι­κές ανά­γκες (στέγη, τροφή, υγεία, εκ­παί­δευ­ση, προ­στα­σία και έγ­γρα­φα), η πο­λι­τι­κή διά­στα­ση εντο­πί­ζε­ται στα κομ­μα­τι­κά και κυ­βερ­νη­τι­κά προ­γράμ­μα­τα τα οποία σχε­διά­ζο­νται για την πα­ρο­χή προ­στα­σί­ας και βο­ή­θειας, καθώς και στον δη­μό­σιο λόγο ο οποί­ος θα πρέ­πει να απευ­θύ­νει έκ­κλη­ση για αλ­λη­λεγ­γύη και θα πρέ­πει να εν­θαρ­ρύ­νει την κοινή γνώμη να δεί­χνει σε­βα­σμό, ευ­γέ­νεια και ανε­κτι­κό­τη­τα στους πρό­σφυ­γες ως νο­μι­κή και ηθική δέ­σμευ­ση απέ­να­ντι σε άτομα που ανα­γκά­ζο­νται να εγκα­τα­λεί­ψουν τις εστί­ες τους για να βρουν ασφά­λεια. Δυ­στυ­χώς, βλέ­που­με ότι όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο ζη­τή­μα­τα που σχε­τί­ζο­νται με τους πρό­σφυ­γες και τις με­τα­να­στευ­τι­κές πο­λι­τι­κές ει­σέρ­χο­νται στην πο­λι­τι­κή αρένα όχι ως υπεν­θύ­μι­ση των κα­θη­κό­ντων μας αλλά κυ­ρί­ως ως ερ­γα­λείο ψη­φο­θη­ρί­ας, ενώ οι φόβοι του λαού γί­νο­νται αντι­κεί­με­νο εκ­με­τάλ­λευ­σης και η αν­θρω­πι­στι­κή διά­στα­ση λαμ­βά­νει όλο και πιο δευ­τε­ρεύ­ου­σα θέση».

Το ΒΗΜΑ