Το Δημόσιο θα πληρώνει για… την προστασία του περιβάλλοντος

«Βαθιά το χέρι στην τσέπη» θα βάζει στο εξής το κρά­τος για να απο­ζη­μιώ­σει τους ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των σε εκτός σχε­δί­ου πε­ριο­χές, εφό­σον εμπο­δί­ζει ή πε­ριο­ρί­ζει το δι­καί­ω­μά τους να κτί­σουν, με μέτρα που παίρ­νει για την προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο δέ­χθη­κε ότι ο πε­ριο­ρι­σμός του δι­καιώ­μα­τος δό­μη­σης σε τέ­τοιες πε­ρι­πτώ­σεις πρέ­πει να απο­ζη­μιώ­νε­ται, αφού ο ιδιο­κτή­της εμπο­δί­ζε­ται από το να εκ­με­ταλ­λευ­θεί πλή­ρως την ιδιο­κτη­σία του και συ­νε­πώς πα­ρα­βιά­ζο­νται πε­ριου­σια­κά του δι­καιώ­μα­τα, που προ­στα­τεύ­ο­νται από το 1ο Πρό­σθε­το Πρω­τό­κολ­λο της ΕΣΔΑ (Ευ­ρω­παϊ­κή Σύμ­βα­ση Δι­καιω­μά­των του Αν­θρώ­που).

Η νο­μο­λο­γία του Ευ­ρω­δι­κα­στη­ρί­ου του Στρα­σβούρ­γου, που οδη­γεί σε νο­μο­λο­για­κή στρο­φή και τα εθνι­κά δι­κα­στή­ρια, ανοί­γει τον δρόμο για να διεκ­δι­κού­νται από τους ιδιο­κτή­τες απο­ζη­μιώ­σεις, όταν αδρα­νο­ποιεί­ται ου­σια­στι­κά η ιδιο­κτη­σία τους σε εκτός σχε­δί­ου πε­ριο­χές επει­δή, μετά την αγορά του οι­κο­πέ­δου, λαμ­βά­νο­νται πε­ριο­ρι­στι­κά μέτρα για τη δό­μη­ση, προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τευ­θεί το πε­ρι­βάλ­λον (φυ­σι­κό, πο­λι­τι­στι­κό, κ.λπ.).

Στη συ­γκε­κρι­μέ­νη υπό­θε­ση, κά­νο­ντας δεκτή σχε­τι­κή προ­σφυ­γή ιδιο­κτή­τη οι­κο­πέ­δου 5 στρεμ­μά­των κοντά στην πε­ριο­χή του Μα­ρα­θώ­να, το Ευ­ρω­δι­κα­στή­ριο επέ­βα­λε στο Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο την υπο­χρέ­ω­ση να του κα­τα­βά­λει 50.000 ευρώ για την «υλική απο­κα­τά­στα­ση της ζη­μιάς που υπέ­στη, πλέον οποιου­δή­πο­τε εν­δε­χο­μέ­νως οφει­λό­με­νου ποσού ως φόρου», επει­δή πε­ριό­ρι­σε τη δυ­να­τό­τη­τά του για πλήρη εκ­με­τάλ­λευ­ση του ακι­νή­του του.

Κι αυτό γιατί μετά την αγορά του οι­κο­πέ­δου το 1986, με Προ­ε­δρι­κό Διά­ταγ­μα που εκ­δό­θη­κε σχε­δόν 3 χρό­νια αρ­γό­τε­ρα, η ελ­λη­νι­κή πο­λι­τεία κα­θιέ­ρω­σε ζώνες προ­στα­σί­ας γύρω από το Πε­ντε­λι­κό όρος, πε­ριο­ρί­ζο­ντας τη δό­μη­ση, με συ­νέ­πεια να μην μπο­ρεί ο ιδιο­κτή­της να κτί­σει πλέον την κα­τοι­κία που επι­θυ­μού­σε.

Κομ­βι­κό ση­μείο στην «ευ­ρω­κα­τα­δί­κη» απο­τε­λεί και η επι­κρι­τι­κή στάση του Ευ­ρω­δι­κα­στη­ρί­ου απέ­να­ντι στην ιδιαί­τε­ρα αυ­στη­ρή μέχρι πρό­τι­νος νο­μο­λο­γία των ελ­λη­νι­κών δι­κα­στη­ρί­ων, που ου­σια­στι­κά εξο­μοί­ω­νε κάθε οι­κό­πε­δο που βρί­σκε­ται εκτός σχε­δί­ου με οι­κό­πε­δο που προ­ο­ρί­ζε­ται κατ’ αρχήν για γε­ωρ­γι­κή, κτη­νο­τρο­φι­κή, δα­σο­κο­μι­κή ή ψυ­χα­γω­γι­κή για το κοινό χρήση. Ετσι, όμως, -δέ­χθη­κε το Ευ­ρω­δι­κα­στή­ριο- δη­μιουρ­γεί­ται ένα αμά­χη­το τεκ­μή­ριο, που αγνο­εί τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες κάθε οι­κο­πέ­δου που δεν πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στην αστι­κή ζώνη.

Δι­καιώ­νο­ντας τον ιδιο­κτή­τη, το Ευ­ρω­δι­κα­στή­ριο δια­πί­στω­σε ότι ο προ­ο­ρι­σμός του συ­γκε­κρι­μέ­νου ακι­νή­του δεν ήταν μόνο η γε­ωρ­γι­κή ή δα­σι­κή εκ­με­τάλ­λευ­ση, αφού, όταν ο ιδιο­κτή­της αγό­ρα­σε το οι­κό­πε­δο το 1986, είχαν ήδη κτι­στεί κα­τοι­κί­ες σε γει­το­νι­κά οι­κό­πε­δα.

Τα κρι­τή­ρια

Ωστό­σο, για να υπο­λο­γί­σει το ύψος της απο­ζη­μί­ω­σης το δι­κα­στή­ριο προ­βλη­μα­τί­στη­κε ιδιαί­τε­ρα και έλαβε τε­λι­κά υπόψη του όχι μόνο την αντι­κει­με­νι­κή αξία του οι­κο­πέ­δου (57.000 ευρώ για πα­ρό­μοια γε­ωρ­γι­κή γη, με βάση στοι­χεία των αρ­μό­διων φο­ρο­λο­γι­κών αρχών), αλλά και τη συ­μπε­ρι­φο­ρά που επέ­δει­ξε για με­γά­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα ο ιδιο­κτή­της, καθώς δεν έβγα­λε αμέ­σως μετά την αγορά την οι­κο­δο­μι­κή άδεια ούτε αντέ­δρα­σε στη λήψη των πε­ριο­ρι­στι­κών για τη δό­μη­ση μέ­τρων σύ­ντο­μα, παρά μόνο ύστε­ρα από σχε­δόν 16 χρό­νια μετά τη θέ­σπι­σή τους, όταν προ­σέ­φυ­γε στα ελ­λη­νι­κά δι­κα­στή­ρια (το 2004) κατά του επί­μα­χου ΠΔ για τις ζώνες προ­στα­σί­ας πε­ρι­βάλ­λο­ντος γύρω από το Πε­ντε­λι­κό όρος.

Γι’ αυτό και η τε­λι­κή απο­ζη­μί­ω­ση είναι μι­κρό­τε­ρη από αυτήν που φυ­σιο­λο­γι­κά θα επι­δί­κα­ζε το δι­κα­στή­ριο για την πα­ρα­βί­α­ση του δι­καιώ­μα­τος προ­στα­σί­ας της πε­ριου­σί­ας του.

Σύμ­φω­να με το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο, το κρι­τή­ριο που ακο­λού­θη­σε η ελ­λη­νι­κή δι­καιο­σύ­νη (για να απορ­ρί­ψει την προ­σφυ­γή κατά του ΠΔ) με βάση τον αγρο­τι­κό κυ­ρί­ως προ­ο­ρι­σμό του οι­κο­πέ­δου, καθώς βρι­σκό­ταν εκτός σχε­δί­ου πόλης, έχει διαρ­ρή­ξει τη δί­καιη ισορ­ρο­πία που πρέ­πει να υπάρ­χει σε θέ­μα­τα ρύθ­μι­σης της χρή­σης της ιδιο­κτη­σί­ας, με­τα­ξύ δη­μό­σιου και ιδιω­τι­κού συμ­φέ­ρο­ντος.

Με την προ­σφυ­γή του ο ιδιο­κτή­της ζη­τού­σε από το Ευ­ρω­δι­κα­στή­ριο να μη λάβει υπόψη του το επι­χεί­ρη­μα του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου ότι δεν έβγα­λε οι­κο­δο­μι­κή άδεια κατά την αγορά του οι­κο­πέ­δου και για όσο επι­τρε­πό­ταν ακόμα η δό­μη­ση, καθώς ένας τέ­τοιος ισχυ­ρι­σμός είναι αντί­θε­τος στην ελευ­θε­ρία επι­λο­γής του ατό­μου.

Ζη­τού­σε επί­σης να συ­νε­κτι­μη­θεί το γε­γο­νός ότι το οι­κό­πε­δό του γειτ­νιά­ζει με άλλα ήδη κτι­σμέ­να, δια­θέ­τει τα­χυ­δρο­μι­κή διεύ­θυν­ση και τη­λε­φω­νι­κή γραμ­μή, ενώ συν­δέ­ε­ται με το ηλε­κτρι­κό και απο­χε­τευ­τι­κό δί­κτυο. Ετσι, επι­δί­ω­κε να απο­ζη­μιω­θεί με βάση την αξία που θα είχε εάν ήταν κα­νο­νι­κά οι­κο­δο­μή­σι­μο, αλλά και με συ­νυ­πο­λο­γι­σμό της απώ­λειας ευ­και­ριών και ει­σο­δη­μά­των που θα είχε (εάν π.χ. νοί­κια­ζε επί χρό­νια το σπίτι που θα είχε κτί­σει κ.λπ.), της ηθι­κής βλά­βης για την ψυ­χι­κή οδύνη που υπέ­στη οι­κο­γε­νεια­κά με τα επί­μα­χα μέτρα (διεκ­δι­κώ­ντας πάνω από μισό εκατ. ευρώ).

Το δι­κα­στή­ριο επι­σή­μα­νε, όμως, τις εξαι­ρε­τι­κές δυ­σκο­λί­ες να εκτι­μή­σει την υλική ζημιά, αφού δεν ήταν δυ­να­τό να υπο­θέ­σει την πρό­θε­ση του ιδιο­κτή­τη να κτί­σει ούτε τις πι­θα­νές δια­στά­σεις της εν­δε­χό­με­νης οι­κο­δο­μής (ούτε για τους φό­ρους ακί­νη­της πε­ριου­σί­ας που θα κα­λεί­το να πλη­ρώ­σει εάν είχε κτί­σει). Εκρι­νε δε ότι πρέ­πει να συ­νε­κτι­μη­θεί το γε­γο­νός πως δεν αντέ­δρα­σε όταν εκ­δό­θη­κε το ΠΔ, ούτε προ­χώ­ρη­σε σε ενέρ­γειες για έκ­δο­ση οι­κο­δο­μι­κής άδειας, παρά μόνο μετά από πολλά χρό­νια, όταν το 2004 προ­σέ­φυ­γε αρ­χι­κά στην τότε Νο­μαρ­χία Ανα­το­λι­κής Ατ­τι­κής και στη συ­νέ­χεια στο ΣτΕ. Γι’ αυτό και έκρι­νε τε­λι­κά ως εύ­λο­γο ποσό απο­ζη­μί­ω­σης τα 50.000 ευρώ πλέον των φόρων.

΄Ε­θνος