Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου: Βαρύ χρηματικό πρόστιμο για τη ρύπανση στη θάλασσα της Πάτμου

Επι­κυ­ρώ­θηκε διοι­κη­τική κύρωση ύψους 17.820 ευρώ με αφε­τη­ρία την αυτοψία του Αυγού­στου και με βάση το Μοντέλο Ενερ­γειών Συμ­μόρ­φω­σης ενώ σε εξέλιξη παρα­μέ­νουν οι κινή­σεις των επι­θε­ω­ρη­τών Περι­βάλ­λο­ντος και οι δια­δι­κα­σίες απο­κα­τά­στα­σης

Η υπόθεση της δυσλει­τουρ­γίας του βιο­λο­γι­κού καθα­ρι­σμού στην Πάτμο εισέρ­χε­ται σε κρίσιμη φάση με την επίσημη επιβολή διοι­κη­τι­κού προ­στί­μου από την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου. Η απόφαση εκδό­θηκε στη Ρόδο στις 7 Νοεμ­βρίου 2025 και κοι­νο­ποιεί­ται στον οικείο δήμο καθώς και σε σειρά αρχών συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της Εισαγ­γε­λίας Πρω­το­δι­κών, του Λιμε­ναρ­χείου και υπη­ρε­σιών του αρμό­διου υπουρ­γείου. Πρό­κει­ται για διοι­κη­τική κύρωση που στη­ρί­ζε­ται στη δια­πί­στωση ότι η εγκα­τά­σταση είχε τεθεί εκτός λει­τουρ­γίας χωρίς νόμιμη γνω­στο­ποί­ηση και χωρίς την άμεση λήψη επα­νορ­θω­τι­κών μέτρων γεγονός που οδήγησε σε υπο­βάθ­μιση του θαλάσ­σιου απο­δέ­κτη.

Το ιστο­ρικό της ρύπαν­σης και η κρίσιμη αυτοψία του Αυγού­στου

Η αφε­τη­ρία της διοι­κη­τι­κής δια­δι­κα­σίας ήταν οι καταγ­γε­λίες και τα σήματα υπη­ρε­σιών για λύματα στη θάλασσα και εντο­νό­τατη δυσο­σμία στην περιοχή Χοχλακά. Προη­γή­θηκε έγγραφο του Λιμε­ναρ­χείου τον Ιούλιο για παρου­σία λυμάτων στον θαλάσ­σιο χώρο έξω από την εγκα­τά­σταση και αναφορά για άμεση παρέμ­βαση στα τέλη Ιουλίου. Το κλι­μά­κιο της Περι­φέ­ρειας διε­νήρ­γησε επι­τό­πια αυτοψία στις 18 Αυγού­στου όπου δια­πι­στώ­θηκε ότι ο βιο­λο­γι­κός ήταν εκτός λει­τουρ­γίας χωρίς προη­γού­μενη ενη­μέ­ρωση της αρμό­διας περι­βαλ­λο­ντι­κής αρχής.

Τα λύματα οδη­γού­νταν απευ­θείας στον υπο­θα­λάσ­σιο αγωγό ο οποίος βρέθηκε φραγ­μέ­νος στοι­χείο που τεκ­μη­ριώ­νει την υπο­βάθ­μιση του απο­δέ­κτη. Με βάση την κλίμακα αξιο­λό­γη­σης της σχε­τι­κής υπουρ­γι­κής από­φα­σης η παρά­βαση κατα­τά­χθηκε ως σημα­ντική.

Γιατί επι­βλή­θηκε πρό­στιμο και τι σημαί­νει η κατά­ταξη σε σημα­ντική παρά­βαση

Η απόφαση εδρά­ζε­ται στην πρώτη παρά­βαση που περι­γρά­φει ρύπανση του απο­δέ­κτη λόγω δια­κο­πής λει­τουρ­γίας της Εγκα­τά­στα­σης Επε­ξερ­γα­σίας Λυμάτων χωρίς γνω­στο­ποί­ηση και χωρίς άμεσα διορ­θω­τικά μέτρα και χρο­νο­διά­γραμμα. Η κατά­ταξη ως σημα­ντική προ­κύ­πτει από το μοντέλο αξιο­λό­γη­σης του Μοντέ­λου Ενερ­γειών Συμ­μόρ­φω­σης που εφαρ­μό­ζε­ται στις περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­θε­ω­ρή­σεις με βάση τις ισχύ­ου­σες υπουρ­γι­κές απο­φά­σεις. Η υπη­ρε­σία έλαβε υπόψη την Πράξη Βεβαί­ω­σης Παρά­βα­σης με Πλάνο Διορ­θω­τι­κών Ενερ­γειών της 4ης Νοεμ­βρίου 2025 όπου και ειση­γή­θηκε το ύψος του προ­στί­μου.

Ασφυ­κτι­κές δια­δι­κα­στι­κές προ­θε­σμίες και υπο­χρε­ώ­σεις του φορέα

Η κύρωση είναι ανε­ξάρ­τητη από την υλο­ποί­ηση του Πλάνου Διορ­θω­τι­κών Ενερ­γειών που πρέπει να ολο­κλη­ρω­θεί από τον φορέα σύμφωνα με συγκε­κρι­μένα βήματα και χρο­νο­διά­γραμμα. Η Περι­φέ­ρεια σημειώ­νει ότι ο δήμος είχε ζητήσει παρά­ταση για την απο­στολή απόψεων τον Σεπτέμ­βριο όμως η προ­θε­σμία παρήλθε άπρακτη κάτι που βάρυνε στη λήψη της τελικής από­φα­σης. Παράλ­ληλα αναφορά γίνεται και στις απο­φά­σεις του Λιμε­νάρχη για επιβολή προ­στί­μου οι οποίες είχαν ήδη εκδοθεί τον Σεπτέμ­βριο.

Οι τεχνι­κές αιτίες που επι­κα­λεί­ται ο δήμος και τα κενά επο­πτείας

Στις εξη­γή­σεις που έχουν δια­κι­νη­θεί για τη βλάβη περι­λαμ­βά­νε­ται η υψηλή αλα­τό­τητα των εισερ­χό­με­νων λυμάτων που φθείρει τις μεμ­βρά­νες επε­ξερ­γα­σίας και η οποία απο­δί­δε­ται σε διείσ­δυση υπό­γειων θαλάσ­σιων νερών επειδή το δίκτυο απο­χέ­τευ­σης βρί­σκε­ται χαμη­λό­τερα από τη στάθμη της θάλασ­σας. Αυτή η τεχνική ανά­γνωση δεν αίρει την υπο­χρέ­ωση του φορέα για άμεση αναγ­γε­λία παύσης λει­τουρ­γίας και ενερ­γο­ποί­ηση διορ­θω­τι­κών ενερ­γειών ενώ ανα­δει­κνύει τα κενά στην ψηφιακή απο­τύ­πωση της λει­τουρ­γίας αφού η εγκα­τά­σταση εμφα­νι­ζό­ταν ως συμ­μορ­φω­μένη σε πλατ­φόρ­μες του αρμό­διου υπουρ­γείου για σειρά ετών χωρίς να απο­τυ­πώ­νε­ται η πραγ­μα­τική εικόνα. Η απόφαση της Περι­φέ­ρειας επι­ση­μαί­νει την υπο­χρέ­ωση ενη­μέ­ρω­σης και πρό­λη­ψης ως θεμέλιο της νομι­μό­τη­τας.

Το προη­γού­μενο κεφά­λαιο με τους επι­θε­ω­ρη­τές Περι­βάλ­λο­ντος

Λίγες ημέρες μετά την αυτοψία της Περι­φέ­ρειας οι ερευ­νη­τές Περι­βάλ­λο­ντος πραγ­μα­το­ποί­η­σαν νέα αυτοψία επι­βε­βαιώ­νο­ντας τα ευρή­ματα. Σύμφωνα με τις τότε πλη­ρο­φο­ρίες, προ­χω­ρούν σε συμπλη­ρω­μα­τικό έλεγχο της λει­τουρ­γίας της εγκα­τά­στα­σης και στη δική τους δια­δι­κα­σία για επιβολή κύρωσης με επί­κε­ντρο τις ίδιες παρα­βά­σεις και την παρα­τε­τα­μένη ρίψη ανε­πε­ξέρ­γα­στων λυμάτων στη θάλασσα. Η εξέλιξη αυτή σημα­το­δο­τεί ότι ο οικείος δήμος βρί­σκε­ται αντι­μέ­τω­πος με πολ­λα­πλή διοι­κη­τική πίεση από δια­φο­ρε­τι­κούς ελεγ­κτι­κούς μηχα­νι­σμούς με συσ­σω­ρευ­τικό αντί­κτυπο σε οικο­νο­μικό και θεσμικό επίπεδο.

Χάρτης ευθυνών και επόμενα βήματα απο­κα­τά­στα­σης

Η σημε­ρινή κύρωση δεν κλείνει την υπόθεση. Η απο­κα­τά­σταση απαιτεί τεχνι­κές παρεμ­βά­σεις στον υπο­θα­λάσ­σιο αγωγό που βρέθηκε φραγ­μέ­νος την ανα­βάθ­μιση ή αντι­κα­τά­σταση κρί­σι­μων υπο­συ­στη­μά­των της εγκα­τά­στα­σης και κυρίως την απο­μό­νωση της διείσ­δυ­σης θαλασ­σι­νού νερού στο δίκτυο με έργα στε­γά­νω­σης και υδραυ­λι­κού δια­χω­ρι­σμού. Παράλ­ληλα πρέπει να υπάρξει συνεχής δειγ­μα­το­λη­πτική παρα­κο­λού­θηση ποιό­τη­τας εκροής και σαφές χρο­νο­διά­γραμμα επα­νεκ­κί­νη­σης που θα επι­και­ρο­ποιεί­ται στην αρμόδια περι­βαλ­λο­ντική υπη­ρε­σία. Η απόφαση της Περι­φέ­ρειας παρα­πέ­μπει ρητά στην υπο­χρε­ω­τική υλο­ποί­ηση του Πλάνου Διορ­θω­τι­κών Ενερ­γειών που έχει ήδη εγκρι­θεί με την Πράξη Βεβαί­ω­σης Παρά­βα­σης ώστε να δια­σφα­λι­στεί ότι ο θαλάσ­σιος απο­δέ­κτης δεν θα δέχεται ανε­πε­ξέρ­γα­στα φορτία.

Ευρω­παϊκή διά­σταση και κίν­δυ­νος περαι­τέρω επι­βα­ρύν­σεων

Η υπόθεση έχει και ευρω­παϊκή σκιά καθώς η χώρα ελέγ­χε­ται για τη συμ­μόρ­φωση με την οδηγία για τα αστικά λύματα. Η ένταξη περι­στα­τι­κών όπως αυτό της Πάτμου στον ευρω­παϊκό φάκελο επι­βά­λει διαρκή λογο­δο­σία και ενδέ­χε­ται να επι­φέ­ρει πρό­σθε­τες επι­βα­ρύν­σεις σε εθνικό επίπεδο αν δεν υπάρξει άμεση συμ­μόρ­φωση. Στην πράξη κάθε καθυ­στέ­ρηση μετα­φρά­ζε­ται σε επιμονή της ρύπαν­σης και σε συσ­σώ­ρευση θεσμι­κού κόστους.