Νησιωτικότητα και Αριστερά-Αρθρο του Ηλία Καματερού

Η χώρα μας είναι η μόνη πολυ­νη­σιακή στην Ε.Ε. και έχει τα 2/3 των νησιών της (της Ε.Ε.)

Υπάρ­χουν 6000 νησιά εκ των οποίων τα 117 κατοι­κη­μένα. Απ’ αυτά 56 έχουν κάτω από χίλιους κατοί­κους και 48 από 1000 έως 10.000 κατοί­κους.

Υπάρχει ισχυρό εθνικό θεσμικό πλαίσιο για την εφαρ­μογή νησιω­τι­κής πολι­τι­κής αλλά και Ευρω­παϊκό πλαίσιο. Όμως δεν εφαρ­μό­ζε­ται όλα αυτά τα χρόνια.

Γιατί;  Είναι θέμα δημο­σιο­νο­μικό; Τότε γιατί δεν εφαρ­μό­ζε­ται σε περιό­δους άνθησης της οικο­νο­μίας;

Μήπως  είναι θέμα πολι­τικό και εν τέλει ταξικό;

Τα κύρια χαρα­κτη­ρι­στικά των νησιών είναι ο απο­κλει­σμός και η απο­μό­νωση λόγω της θάλασ­σας αλλά και ο ιδιό­μορ­φος μικρό­κο­σμος (πεπε­ρα­σμέ­νος) που έχει το καθένα.

Αυτά τα χαρα­κτη­ρι­στικά δημιουρ­γούν ανι­σό­τη­τες

• Οικο­νο­μι­κές: αφού το κόστος ζώνης αυξάνει σε σχέση με την ενδο­χώρα λόγω αυξη­μέ­νου μετα­φο­ρι­κού κόστους
• Στέρηση των κατοί­κων, που ποι­κί­λει βέβαια ανάλογα με το μέγεθος, την από­σταση από την ενδο­χώρα και τον βαθμό ανά­πτυ­ξης από βασικά κοι­νω­νικά αγαθά όπως:

Παιδεία:

Σε πολλά νησιά δεν μπορούν τα παιδιά να συνε­χί­σουν σε Γυμνάσιο- Λύκειο αφού πρέπει να μετα­να­στεύ­σουν. Δεν έχουν τη δυνα­τό­τητα εξειδικευμένων-ειδικών σχο­λείων.

Πρέπει να ταξι­δεύ­ουν για μέρες σε μεγάλα νησιά για να δίνουν εξε­τά­σεις κ.ά.

Υγεία:

Δεν υπάρ­χουν πλήρεις μονάδες Υγείας και μετα­φέ­ρο­νται στο Κέντρο με ό,τι κιν­δύ­νους και κόστος αυτό συνε­πά­γε­ται. Υπάρ­χουν ελλεί­ψεις σε γιατρούς-φαρμακεία κ.λ.π. Πρέπει να ταξι­δέ­ψουν και να λείψουν μέρες για

• εξε­τά­σεις αίματος
• εμβο­λια­σμό παιδιών
• εξέταση από επι­τρο­πές υγείας

Το ίδιο πρέπει να ταξι­δεύ­ουν για πρό­σβαση σε Υπη­ρε­σίες που δεν υπάρ­χουν είτε σε μεγα­λύ­τερα νησιά είτε στο κέντρο. Κι αυτό σημαί­νει πολυ­ή­μερα ταξίδια, ανάλογα με τα δρο­μο­λό­για των πλοίων και τον καιρό.

Νερό:

Πολλά νησιά είναι άνυδρα και μπορούν να έχουν νερό ή με μετα­φορά ή έργα (αφα­λά­τωση, υδα­το­δε­ξα­με­νές κ.ά.) Υπάρχει πρό­βλημα πρό­σβα­σης και σε άλλα αγαθά βέβαια όπως σε ενέρ­γεια, πολι­τι­σμό κ.ά.

Η απο­κα­τά­σταση αυτών των ανι­σο­τή­των αφορά την αρι­στερά;

Φυσικά κύριος στόχος είναι η απο­κα­τά­σταση των ανι­σο­τή­των., προς όφελος των τμη­μά­των εκείνων του λαού που αδυ­να­τούν να έχουν πρό­σβαση στα παρα­πάνω αγαθά.

Η εφαρ­μογή καθο­λι­κών  και μόνο οικο­νο­μι­κών μέτρων, όπως ισχυ­ρί­ζο­νται πολλοί απο­κα­θι­στά από μόνη της τις ανι­σό­τη­τες αυτές;

Μήπως το ζητού­μενο είναι η καθο­λι­κό­τητα στην πρό­σβαση όλων στα κοι­νω­νικά αγαθά;

Αν η Αρι­στερά δεν ανα­γνω­ρί­σει την νησιω­τι­κό­τητα κι επο­μέ­νως την εφαρ­μογή εξει­δι­κευ­μέ­νης νησιω­τι­κής πολι­τι­κής, τότε:

• δια­τη­ρεί τις ανι­σό­τη­τες, αφού τα εισο­δή­ματα προ­σφέ­ρουν άλλες δυνα­τό­τη­τες στην ενδο­χώρα και άλλες στα νησιά.
• στη­ρί­ζε­ται σ’ ένα στείρο οικο­νο­μι­σμό.
• απο­κλείει τους νησιώ­τες από βασικά κοι­νω­νικά αγαθά.

Η εφαρ­μογή νησιω­τι­κής πολι­τι­κής έχει κόστος;

                Ναι, γιατί χρειά­ζο­νται παρα­πάνω δάσκα­λοι και καθη­γη­τές από τις ανα­λο­γίες προς μαθητές, παρα­πάνω γιατροί και παρα­πάνω υπάλ­λη­λοι.

Όμως: Πώς αίρο­νται οι ανι­σό­τη­τες; Η αρι­στερά δεν στο­χεύει στην ανα­δια­νομή εισο­δη­μά­των πόρων, πλούτου;

Αυτό για κάποιους έχει κόστος.

Πως κοστο­λο­γούμε την ισότητα; τις ίσες ευκαι­ρίες; τη δικαιο­σύνη;

Γι’ αυτό δεν πρό­κει­ται ποτέ να εφαρ­μό­σει νησιω­τική πολι­τική ο νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός.

Αλλά θα διευ­κο­λύ­νει, όπως έκανε ως τώρα την εκμε­τάλ­λευση του όποιου πλούτου των νησιών στο όνομα της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, όπως αυτός την εννοεί.

Άρα η νησιω­τι­κό­τητα έχει ταξικό πρό­στιμο.

Είναι δυνατή η εφαρ­μογή νησιω­τι­κής πολι­τι­κής μέσα σε ασφυ­κτικά δημο­σιο­νο­μικά πλαίσια;

Tελικά το κόστος δεν είναι τερά­στιο ούτε άπιαστο αν γίνουν οι σωστές κινή­σεις. Υπάρ­χουν λύσεις. Επι­γραμ­μα­τικά και μόνο σαν βάση για προ­βλη­μα­τι­σμό.

• Για τις μετα­φο­ρές

Ο στόχος του Μετα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου στην πλήρη εφαρ­μογή του, στην εξίσωση δηλαδή του μετα­φο­ρι­κού κόστους σε στεριά και θάλασσα, μπορεί να είναι δύσκο­λος στην πλήρη εφαρ­μογή του, όμως πρέπει να είναι στόχος στον οποίο θα συγκλί­νουν και θα πλη­σιά­ζουν μέτρα και ενέρ­γειες.

Υπάρ­χουν λύσεις εφικτές

• Συν­δυα­σμός μετα­φο­ρών
• Ίδρυση δημό­σιου φορέα  για την δια­μόρ­φωση γραμμών, μέτρων κ.ά. όπως είναι η αγορά πλοίων για παρα­χώ­ρηση η ενί­σχυση τοπικών ακτο­πλοϊ­κών επι­χει­ρή­σεων με την συμ­με­τοχή Τ.Α. και φορέων κ.ά.

Όσο για τις απαι­τού­με­νες επι­δο­τή­σεις ρωτάμε: Ποιές επι­δο­τή­σεις δίνο­νται για της αστικές και μη συγκοι­νω­νίες στην ενδο­χώρα; Πολ­λα­πλά­σιες από τις θαλάσ­σιες στις οποίες δίδο­νται μόλις πάνω από 80 εκατ. Αρκετά όμως για την αγορά ενός μεγάλου πλοίου ή 6-7 μικρό­τε­ρων σύγ­χρο­νων για τοπικές γραμμές.

Όσο για την υγεία και την παιδεία, το κόστος είναι πολύ μικρό ποσοστό του γενικού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού στους αντί­στοι­χους τομείς, και μπορεί να καλυ­φθεί στα­διακά από ιδίους πόρους των νησιών αν ανα­πτυ­χθούν με κοι­νω­νι­κές παρα­μέ­τρους.

Εντέλει πρέπει να κατα­λή­ξουμε στο σχήμα που θέλει η αρι­στερά για την εφαρ­μογή της νησιω­τι­κής πολι­τι­κής.

Είναι λάθος η άποψη που εκφρά­ζε­ται ότι «φορο­λο­γούμε» τους του­ρί­στες και κοντά σ’ αυτούς και τους κατοί­κους, ώστε αυξά­νο­ντας τα έσοδα να δώσουμε μετά δυνα­τό­τητα ν’ ανα­πτυ­χθούν και να ωφε­λη­θούν οι κάτοι­κοι.

Αυτό θυμίζει τον γάιδαρο που πάνω που έμαθε να μην τρώει ψόφησε.

Το βιώσιμο και αρι­στερό σχήμα είναι να ενι­σχύ­ουμε τα νησιά ν’ ανα­πτυ­χθούν με αει­φο­ρία και σε όφελος των κατοί­κων, ώστε να έχουν την δυνα­τό­τητα να καλύ­πτουν  τις δια­φο­ρές και τις ανι­σό­τη­τες μόνα τους χωρίς να χρειά­ζο­νται την βοήθειά μας.

Μόνο τότε ισχύει: «Τους μαθαί­νουμε να ψαρεύ­ουν για να μη χρειά­ζο­νται να τους δίνουμε συνέ­χεια ψάρια».

Θα πρέπει τέλος να απα­ντη­θεί το επι­χεί­ρημα ότι «δεν μπορούν να υπάρ­ξουν εξει­δι­κευ­μέ­νες πολι­τι­κές (εξαι­ρέ­σεις) γιατί θ’ ανοίξει η όρεξη και άλλων περιο­χών ή ομάδων.

Κατ’ αρχήν είναι αρι­στερή αυτή η άποψη;

Πώς θα χτυ­πή­σεις τις ανι­σό­τη­τες αν δεν δεις ξεχω­ρι­στά τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες που τις δημιουρ­γούν; Και είναι μόνο οικο­νο­μι­κές; Και οι φυσικές;

Ακόμα και ο νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός ανα­γνω­ρί­ζει κάποιες απ’ αυτές. (ανά­πη­ροι, ασθε­νείς, πολύ­τε­κνοι κ.λ.π.)

            Ηλίας Καμα­τε­ρός

                                                                                             Βου­λευ­τής Ν. Δωδε­κα­νή­σου

                                                                                 Συντο­νι­στής ΕΠΕΚΕ Ναυ­τι­λίας

                                   & Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής