Τι αλλάζει από σήμερα με τις άδειες για εργαζόμενους γονείς και φροντιστές

Σε εφαρ­μογή τέθηκαν οι δια­τά­ξεις του νόμου 4808/2021 για την «Προ­στα­σία της Εργα­σίας» που θεσπί­ζουν νέες άδειες για τους εργα­ζό­με­νους γονείς και φρο­ντι­στές.

Σύμφωνα με εγκύ­κλιο του Yπουργείου Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων που εκδό­θηκε σήμερα, οι πατέρες παιδιών που γεν­νή­θη­καν από τις 19 Ιουνίου 2021 (ημε­ρο­μη­νία δημο­σί­ευ­σης του νόμου στην Εφη­με­ρίδα της Κυβέρ­νη­σης) και μετά, δικαιού­νται να λάβουν άδεια πατρό­τη­τας διάρ­κειας 14 ημερών ενώ από την ίδια ημε­ρο­μη­νία ενερ­γο­ποιεί­ται η επι­δό­τηση από τον ΟΑΕΔ για τις γονικές άδειες.

Η εγκύ­κλιος παρέχει διευ­κρι­νί­σεις και οδηγίες για την χορή­γηση των νέων αδειών σε γονείς και φρο­ντι­στές, μεταξύ άλλων για την άδεια πατρό­τη­τας, τις γονικές άδειες, την άδεια φρο­ντι­στή, το δικαί­ωμα απου­σίας για λόγους ανω­τέ­ρας βίας, τις ευέ­λι­κτες ρυθ­μί­σεις εργα­σίας για γονείς, την επέ­κταση στην υιο­θε­σία σειράς αδειών που δικαιού­νται οι φυσικές μητέρες. Η εγκύ­κλιος περι­λαμ­βά­νει ακόμη επε­ξη­γή­σεις για την προ­στα­σία από την απόλυση, γονέων που ζήτησαν ή έλαβαν τις άδειες αυτές καθώς και για το καθε­στώς ελέγχου εφαρ­μο­γής των νέων δια­τά­ξεων.

Σε δήλωσή του ο υπουρ­γός Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων Κωστής Χατζη­δά­κης επι­ση­μαί­νει: «Ο νόμος για την Προ­στα­σία της Εργα­σίας τίθεται σε εφαρ­μογή. Με τις ρυθ­μί­σεις για τις νέες άδειες που δικαιού­νται γονείς και φρο­ντι­στές γίνο­νται σημα­ντικά βήματα για τη συμ­φι­λί­ωση της επαγ­γελ­μα­τι­κής με την οικο­γε­νειακή ζωή. Μέσα στον Ιούλιο θα εκδοθεί η πλειο­νό­τητα των Υπουρ­γι­κών Απο­φά­σεων που προ­βλέ­πει ο νόμος για την Προ­στα­σία της Εργα­σίας και μέχρι το Σεπτέμ­βριο θα έχουν κλείσει σχεδόν όλα τα θέματα. Παράλ­ληλα, θα προ­χω­ρή­σουν οι δύο μεγάλες παρεμ­βά­σεις, δηλαδή η Ψηφιακή Κάρτα Εργα­σίας και η νέα Ανε­ξάρ­τητη Διοι­κη­τική Αρχή Επι­θε­ώ­ρηση Εργα­σίας».

Οι νέες άδειες που θεσμο­θε­τού­νται ή επε­κτεί­νο­νται έχουν ως εξής:

– Άδεια πατρό­τη­τας, 14 ημέρες με απο­δο­χές: Η άδεια αυτή χορη­γεί­ται συνο­λικά ή τμη­μα­τικά σύμφωνα με την αίτηση του εργα­ζό­με­νου ως εξής είτε:

α) είτε ο εργα­ζό­με­νος λαμ­βά­νει δύο (2) ημέρες άδειας πριν την ανα­με­νό­μενη ημε­ρο­μη­νία τοκετού, προ­κει­μέ­νου να καλύ­πτο­νται οι ανάγκες που συν­δέ­ο­νται με την εγκυ­μο­σύνη και τον τοκετό, οπότε στην περί­πτωση αυτή, οι υπό­λοι­πες δώδεκα (12) ημέρες, χορη­γού­νται, συνο­λικά ή τμη­μα­τικά, άμεσα λόγω της γέν­νη­σης του τέκνου, εντός τριάντα (30) ημερών από την ημε­ρο­μη­νία γέν­νη­σης είτε

β) χορη­γεί­ται το σύνολο των ημερών αδείας μετά την ημε­ρο­μη­νία γέν­νη­σης. Την άδεια δικαιού­ται κάθε εργα­ζό­με­νος πατέρας, χωρίς καμία απο­λύ­τως προ­ϋ­πό­θεση και ανε­ξάρ­τητα από την οικο­γε­νειακή του κατά­σταση. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι η άδεια πατρό­τη­τας με το προη­γού­μενο καθε­στώς ήταν δύο ημέρες. Σύμφωνα με μετα­βα­τική διάταξη, που εξει­δι­κεύ­ε­ται με την εγκύ­κλιο, όσοι πατέρες έχουν λάβει τις δύο ημέρες άδειας δικαιού­νται τις επι­πλέον (μέχρι 12) ημέρες έως ότου συμπλη­ρω­θεί ένας μήνας από τη γέννηση του τέκνου.

– Γονική άδεια διάρ­κειας 4 μηνών: χορη­γεί­ται συνε­χό­μενα ή τμη­μα­τικά και για τους δύο γονείς με επίδομα από τον ΟΑΕΔ για τους δύο πρώτους μήνες, ίσο με τον κατώ­τατο μισθό. Μόνη προ­ϋ­πό­θεση είναι η επί 1 έτος απα­σχό­ληση του εργα­ζό­με­νου στον ίδιο εργο­δότη. Αν υπάρ­χουν περισ­σό­τερα παιδιά, οι γονείς έχουν δικαί­ωμα να πάρουν άδεια και για αυτά, εφόσον από τη λήξη της άδειας που δόθηκε για το προη­γού­μενο παιδί μεσο­λά­βησε ένας χρόνος πραγ­μα­τι­κής απα­σχό­λη­σης στον ίδιο εργο­δότη. Κατ’ εξαί­ρεση, γονείς διδύμων, τρι­δύ­μων ή και περισ­σό­τε­ρων πολύ­δυ­μων τέκνων δικαιού­νται να λάβουν τη γονική άδεια για κάθε παιδί ξεχω­ρι­στά, δια­κε­κομ­μένα ή και συνε­χό­μενα, χωρίς να μεσο­λα­βή­σει ένας χρόνος πραγ­μα­τι­κής υπη­ρε­σίας. Σε περί­πτωση υιο­θε­σίας ή ανα­δο­χής τέκνου ηλικίας έως οκτώ ετών, η γονική άδεια χορη­γεί­ται από την ένταξη του παιδιού στην οικο­γέ­νεια. Έπειτα από αίτηση του εργα­ζό­με­νου η γονική άδεια μπορεί να χορη­γεί­ται εναλ­λα­κτικά με τη μορφή μειω­μέ­νου ημε­ρή­σιου ωραρίου ή σε ημέρες άδειας, χωρίς να θίγεται το δικαί­ωμα του εργα­ζό­με­νου να λάβει το επίδομα γονικής άδειας. Σύμφωνα με μετα­βα­τική διάταξη, ο ΟΑΕΔ υπο­χρε­ού­ται να κατα­βά­λει το επίδομα της γονικής άδειας και στους γονείς που έλαβαν την άδεια με βάση το προη­γού­μενο πλαίσιο (που δεν προ­έ­βλεπε επίδομα) εφόσον η άδεια αυτή δεν είχε λήξει στις 19 Ιουνίου 2021, ημε­ρο­μη­νία που τέθηκε σε ισχύ ο νέος νόμος.

– Άδεια φρο­ντι­στή: η άδεια (άνευ απο­δο­χών) χορη­γεί­ται για την κάλυψη σημα­ντι­κών αναγκών ή φρο­ντί­δας συγ­γε­νών ή άλλων προ­σώ­πων που κατοι­κούν στο ίδιο νοι­κο­κυ­ριό, για σοβαρό ιατρικό λόγο. Προ­ϋ­πό­θεση είναι η συμπλή­ρωση 6 μηνών εργα­σίας και η διάρ­κεια της άδειας είναι έως 5 ημέρες για κάθε ημε­ρο­λο­γιακό έτος.

– Θεσμο­θε­τεί­ται δικαί­ωμα απου­σίας του γονέα ή φρο­ντι­στή έως δύο φορές το χρόνο και για μία ημέρα κάθε φορά για λόγους ανω­τέ­ρας βίας (π.χ. ασθέ­νεια ή ατύχημα του παιδιού ή του προ­σώ­που που χρήζει φρο­ντί­δας η οποία βεβαιώ­νε­ται με ιατρική γνω­μά­τευση). Η άδεια είναι με απο­δο­χές.

-Γονείς παιδιών έως 12 ετών και φρο­ντι­στές δικαιού­νται να ζητούν ευέ­λι­κτες ρυθ­μί­σεις εργα­σίας (όπως τηλερ­γα­σία, ευέ­λι­κτο ωράριο εργα­σίας ή μερική απα­σχό­ληση) με προ­ϋ­πό­θεση ο εργα­ζό­με­νος να έχει συμπλη­ρώ­σει έξι μήνες εργα­σίας στον ίδιο εργο­δότη.

Με άλλες δια­τά­ξεις του νόμου, εξο­μοιώ­νο­νται τα δικαιώ­ματα των εργα­ζο­μέ­νων που υιο­θε­τούν τέκνο έως οκτώ ετών με τις φυσικές μητέρες (μετα­γε­νέ­θλιο τμήμα της άδειας μητρό­τη­τας, ειδική παροχή προ­στα­σίας της μητρό­τη­τας), θεσπί­ζε­ται άδεια εργα­ζο­μέ­νων γυναι­κών για υποβολή σε μεθό­δους ιατρι­κώς υπο­βοη­θού­με­νης ανα­πα­ρα­γω­γής, ενώ συμπλη­ρώ­νε­ται, κωδι­κο­ποιεί­ται και βελ­τιώ­νε­ται το πλαίσιο για τη χορή­γηση σειράς αδειών που προ­έ­βλεπε ήδη η νομο­θε­σία (όπως οι άδειες φρο­ντί­δας τέκνου, παρα­κο­λού­θη­σης σχο­λι­κής επί­δο­σης, γάμου, προ­γεν­νη­τι­κών εξε­τά­σεων, ασθέ­νειας παιδιού, σοβαρών νοση­μά­των, νοση­λείας, κ.ά.)

Τέλος, προ­βλέ­πε­ται ρητά ότι η απόλυση εργα­ζό­με­νου, επειδή ζήτησε ή έλαβε άδεια ή ευέ­λι­κτη ρύθμιση απα­γο­ρεύ­ε­ται και είναι άκυρη ενώ σε περί­πτωση καταγ­γε­λίας της σύμ­βα­σης ισχύει η αντι­στροφή του βάρους της από­δει­ξης. Δηλαδή ο εργο­δό­της θα πρέπει να απο­δεί­ξει στο δικα­στή­ριο ότι η απόλυση έγινε για άλλους λόγους.