N. Oικονομίδης: “Νέα Μικρασιατική Καταστροφή η επιστροφή στη δραχμή”

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ

ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΝΕΛΛΗ

«Η έξοδος από το ευρώ και η επι­στροφή στη δραχμή θα είναι μια τερά­στια κατα­στροφή, ανάλογη με τη Μικρα­σια­τική Κατα­στροφή που πρέπει να απο­φύ­γουμε πάση θυσία», τονίζει ο διε­θνούς φήμης οικο­νο­μο­λό­γος Νίκος Οικο­νο­μί­δης. Ο καθη­γη­τής Οικο­νο­μι­κών στο Stern School of Business στο New York University, και ιδρυτής και εκτε­λε­στι­κός διευ­θυ­ντής του NET Institute μιλά για τα λάθη που έγιναν στη δια­πραγ­μά­τευση, επι­κρί­νει όσους κάνουν λόγο για στάση πλη­ρω­μών και ανα­φέ­ρε­ται στο νέο παρα­γω­γικό μοντέλο που πρέπει να ανα­πτύ­ξει η χώρα.

• Κύριε Οικο­νο­μίδη, αν γυρί­σουμε τέσ­σε­ρις μήνες πίσω, ποια λάθη πιστεύ­ετε ότι έγιναν από την ελλη­νική κυβέρ­νηση στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις;

Πιστεύω ότι η κυβέρ­νηση όταν ανέλαβε την εξουσία έπρεπε να απευ­θυν­θεί στους Ευρω­παί­ους και να τους πει: «Θέλουμε να είμαστε στο ευρώ αλλά έχουμε μια λαϊκή εντολή η οποία απαιτεί καλύ­τε­ρους όρους στη δια­πραγ­μά­τευση». Στην αρχή, τότε που δεν είχε δημιουρ­γη­θεί καμιά οξύτητα με τους πιστω­τές, όταν οι ξένοι δεν άκουγαν όλα εκείνα τα συν­θή­ματα του παρελ­θό­ντος περί γερ­μα­νι­κής κατοχής κ.λπ., ίσως υπήρχε η δυνα­τό­τητα να δοθεί στην Ελλάδα μια καλύ­τερη συμ­φω­νία από εκείνη που επε­δί­ωκε η προη­γού­μενη κυβέρ­νηση.

Ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε πολύ­τιμο χρόνο μέχρι να αρχίσει να δια­πραγ­μα­τεύ­ε­ται. Και παράλ­ληλα, δημιουρ­γή­θηκε ένα εξαι­ρε­τικά οξύ κλίμα στις σχέσεις των πιστω­τών με την Ελλάδα, γεγονός που καθιστά τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες πάρα πολύ δύσκολη την επί­τευξη συμ­φω­νίας η οποία θα είναι και συμ­φέ­ρουσα για τη χώρα μας. Νομίζω δηλαδή ότι γενικά οι χει­ρι­σμοί της Ελλάδας τους τελευ­ταί­ους μήνες ήταν λαν­θα­σμέ­νοι, με απο­τέ­λε­σμα το σημε­ρινό αδιέ­ξοδο.

Αρκετοί προ­ω­θούν λύσεις τύπου «στάση πλη­ρω­μών» στο εξω­τε­ρικό για να πλη­ρω­θούν μισθοί και συντά­ξεις. Τι θα σήμαινε η αδυ­να­μία κατα­βο­λής των δόσεων στους δανει­στές;

Κατ’ αρχάς πρέπει να παρα­δε­χθούμε ότι το ελλη­νικό κράτος έχει κάνει ήδη στάση πλη­ρω­μών στο εσω­τε­ρικό, εκτός από τους μισθούς και τις συντά­ξεις. Αν στα­μα­τή­σει να πλη­ρώ­νει τα δάνεια, θα σημάνει πιστω­τικό γεγονός, δηλαδή χρε­ο­κο­πία εντός του ευρώ. Αυτή τη χρε­ο­κο­πία είναι πάρα πολύ δύσκολο κατά τη γνώμη μου να δια­χει­ρι­στεί οποια­δή­ποτε κυβέρ­νηση, αλλά ιδιαί­τερα η σημε­ρινή η οποία είναι σχετικά άπειρη. Το πρώτο βασικό πρό­βλημα, λοιπόν, είναι η αδυ­να­μία δια­χεί­ρι­σης μιας τέτοιας χρε­ο­κο­πίας.

Το δεύτερο πρό­βλημα είναι ότι σε κατά­σταση χρε­ο­κο­πίας εντός του ευρώ, το ελλη­νικό κράτος χρειά­ζε­ται μεγάλη υπο­στή­ριξη από την Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα. Όμως, δεν νομίζω ότι η ΕΚΤ θα είναι πρόθυμη να βοη­θή­σει αν η Ελλάδα κηρύξει στάση πλη­ρω­μών προς την Ε.Ε. ή προς άλλους πιστω­τές. Αν προ­κύ­ψει χρε­ο­κο­πία εντός του ευρώ, γρήγορα, μέσα σε λίγες εβδο­μά­δες θα δημιουρ­γη­θούν οι συν­θή­κες που θα βγάλουν την Ελλάδα από το ευρώ.

• Τμήμα του ΣΥΡΙΖΑ και αρκετοί οικο­νο­μο­λό­γοι υπο­στη­ρί­ζουν ότι θα ήταν καλύ­τερο η Ελλάδα να επι­στρέ­ψει στη δραχμή. Τι πιστεύ­ετε γι’ αυτό;

Πολλά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ πιστεύ­ουν ότι η επι­στροφή στη δραχμή δεν θα ήταν και τόσο κακό. Εγώ πιστεύω ότι θα ήταν τερά­στιο λάθος να οδη­γη­θεί η χώρα εκτός του ευρώ. Θα είναι μια κατα­στροφή ανάλογη σε μέγεθος της Μικρα­σια­τι­κής Κατα­στρο­φής. Υπό τις σημε­ρι­νές συν­θή­κες, με μια οικο­νο­μία σε πολύ κακή κατά­σταση η Ελλάδα χρειά­ζε­ται τη βοήθεια της Ευρω­ζώ­νης. Εάν οδη­γη­θούμε εκτός Ευρω­ζώ­νης κατ’ αρχάς χάνουμε αυτήν τη βοήθεια με δάνεια με επι­τό­κια 1,8% τα οποία μας δίνουν οι Ευρω­παίοι, ζητώ­ντας διαρ­θρω­τι­κές αλλαγές που έπρεπε μόνοι μας να έχουμε κάνει ούτως ή άλλως.

Το δεύτερο πρό­βλημα που θα φέρει η έξοδος από το ευρώ είναι η νέα δραχμή, ένα νόμισμα που θα είναι βαθιά υπο­τι­μη­μένο. Αυτό σημαί­νει ότι ο κόσμος θα γίνει αμέσως πολύ φτω­χό­τε­ρος.

Με το ίδιο εισό­δημα οι πολίτες δεν θα μπορούν να αγο­ρά­σουν τα ίδια αγαθά, αλλά το μισό ή το ένα τρίτο αυτών. Κι αυτό θα συμβεί γρήγορα, μέσα σε μία εβδο­μάδα.

Όπως κατα­λα­βαί­νετε ο κόσμος θα βρεθεί μπροστά σε ένα πολύ ακραίο απρό­ο­πτο. Οι πολίτες μέσα στην κρίση έχουν χάσει ένα 25%-30% της αγο­ρα­στι­κής τους δύναμης, αλλά δεν φαντά­ζο­νται ότι μπορεί να χάσουν άλλο ένα 50% ή 70%. Και πέρα από αυτό, με τη διο­λί­σθηση της ισο­τι­μίας της νέας δραχμής, οι κατα­θέ­τες θα χάσουν σημα­ντικά ποσοστά των απο­τα­μιεύ­σεών τους. Και δεν το φαντά­ζο­νται γιατί πολλοί είναι αυτοί που δεν του το λένε.

Παράλ­ληλα, η κυβέρ­νηση, για να εφαρ­μό­σει το πρό­γραμμά της, θα τυπώσει πιο πολλά χρήματα και πολύ σύντομα θα φτά­σουμε σε υπερ­πλη­θω­ρι­σμό. Να σημειώσω ότι στη δια­δι­κα­σία της μετά­βα­σης στη δραχμή οι κατα­θέ­τες θα τρέξουν να πάρουν τα λεφτά τους από τις τρά­πε­ζες, με απο­τέ­λε­σμα η κυβέρ­νηση να ανα­γκα­στεί να επι­βά­λει capital controls και πλαφόν στις ανα­λή­ψεις. Νομίζω ότι αυτό θα είναι η τελική κατα­στροφή και αρκετοί οικο­νο­μο­λό­γοι, όπως ο Πολ Κρού­γκ­μαν, που παλιά υπο­στή­ρι­ζαν την επι­στροφή στο εθνικό νόμισμα πλέον άλλαξαν γνώμη και λένε κι αυτοί ότι η νέα δραχμή θα είναι κατα­στροφή. Υπάρχει το προη­γού­μενο του 1952-54 όταν η Ελλάδα βγήκε από τον υπερ­πλη­θω­ρι­σμό του πολέμου και η ισο­τι­μία του δολα­ρίου διπλα­σιά­στηκε, με απο­τέ­λε­σμα πολλοί να χάσουν περιου­σίες. Πρό­κει­ται για ένα δράμα που πρέπει να απο­φύ­γουμε πάση θυσία.

• Ποια θα ήταν η βέλ­τι­στη πρόταση για την Ελλάδα ώστε να εξέλθει από την κρίση ορι­στικά;

Πρέπει να γίνει οπωσ­δή­ποτε συμ­φω­νία που θα απο­μα­κρύ­νει τον κίνδυνο χρε­ο­κο­πίας εντός ή εκτός του ευρώ. Αυτή η συμ­φω­νία -προκειμένου να υπάρ­ξουν ισο­σκε­λι­σμέ­νοι προϋπολογισμοί- θα πρέπει να βασί­ζε­ται στην περι­κοπή δαπανών κι όχι στην επιβολή νέων φόρων. Τι είναι προ­τι­μό­τερο; Η ορι­ζό­ντια μείωση μισθών και συντά­ξεων ή μια αξιο­λό­γηση στο Δημόσιο ώστε να απο­μα­κρύ­νουμε όσους δεν είναι πραγ­μα­τικά παρα­γω­γι­κοί; Νομίζω το δεύτερο.

Πρέπει να δούμε και τα θέματα των διαρ­θρω­τι­κών αλλαγών. Η Ελλάδα δεν θα μπο­ρέ­σει μεσο­πρό­θε­σμα να ανα­κάμ­ψει αν δεν προ­χω­ρή­σει σε μεταρ­ρυθ­μί­σεις. Πρέπει να γίνει πιο παρα­γω­γική και πιο αντα­γω­νι­στική χώρα. Το άνοιγμα των κλει­στών επαγ­γελ­μά­των, η μείωση της γρα­φειο­κρα­τίας, ένα ευνοϊκό περι­βάλ­λον για νέες επεν­δύ­σεις, είναι σημα­ντικά ζητή­ματα που πρέπει να προ­χω­ρή­σουν. Χρήσιμο θα ήταν να μειω­θούν οι φόροι στις επι­χει­ρή­σεις αλλά και να δοθούν κίνητρα σε νέους να φτιά­ξουν τις δικές τους επι­χει­ρή­σεις. Π.χ. μπο­ρούμε να τους υπο­σχε­θούμε ότι τα πρώτα πέντε χρόνια δεν θα πλη­ρώ­νουν καθόλου φόρους. Πρέπει, τέλος, να προ­χω­ρή­σουμε με τις ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις. Δεν μπο­ρούμε να είμαστε σε τέτοια κρίση και να πλη­ρώ­νουμε για τις ελλειμ­μα­τι­κές κρα­τι­κές επι­χει­ρή­σεις. Πολλές από αυτές τις εται­ρείες στον χώρο της ενέρ­γειας, των λιμα­νιών, των τρένων δεν έχουν επεν­δύ­σει εδώ και πολλά χρόνια, με απο­τέ­λε­σμα να έχει πέσει η ποιό­τητά τους. Με την πώλησή τους, οι ιδιώτες θα επεν­δύ­σουν χρήματα, θα τις κάνουν πιο αντα­γω­νι­στι­κές και θα τις διοι­κούν πιο απο­τε­λε­σμα­τικά σε σχέση με σήμερα που είναι δημό­σιες.

• Γίνεται λόγος για τον σχε­δια­σμό ενός νέου παρα­γω­γι­κού μοντέ­λου στη χώρα. Ποια πιστεύ­ετε ότι πρέπει να είναι τα βασικά χαρα­κτη­ρι­στικά του;

Πρέπει να ενθαρ­ρύ­νουμε την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και να αρθούν όλοι οι περιο­ρι­σμοί που θέτει το κράτος. Κυρίως πρέπει να ενι­σχύ­σουμε τις εξα­γω­γι­κές εται­ρείες, γιατί αν δεν πάνε καλά οι εξα­γω­γές δεν θα πάει καλά και η Ελλάδα. Η ενί­σχυση του επι­χει­ρείν είναι σημα­ντικό στοι­χείο για την αλλαγή του μοντέ­λου της οικο­νο­μίας. Δυστυ­χώς αυτή η κυβέρ­νηση εξελέγη με τη λογική της περαι­τέρω ενί­σχυ­σης του κράτους. Θεωρώ ότι πρέπει να κινη­θούμε προς την αντί­θετη κατεύ­θυνση. Λιγό­τερο κράτος, το οποίο είναι ένα μεγάλο «βαρίδι» στην ιδιω­τική οικο­νο­μία και ταυ­τό­χρονα λιγό­τε­ρους κανο­νι­σμούς που δημιουρ­γούν τερά­στια προ­βλή­ματα στο management και­νούρ­γιων επι­χει­ρή­σεων.