Αλέξης Παπαθανάσης: «Η καινοτομία τρέφεται από όνειρα, περιέργεια και θάρρος για το καινούργιο»

Πότε νιώ­σα­τε τε­λευ­ταία φορά υπε­ρή­φα­νος ως Ελ­λη­νας;

Πά­ντο­τε νιώθω ευ­γνώ­μων για την ελ­λη­νι­κό­τη­τά μου και την κουλ­τού­ρα που τόσα ανε­κτί­μη­τα μου έχει προ­σφέ­ρει. Για το έργο των προ­γό­νων μας πρέ­πει να αι­σθα­νό­μα­στε ηθική υπο­χρέ­ω­ση και όχι εγω­ι­στι­κή υπε­ρη­φά­νεια. Σή­με­ρα, όμως, δυ­σκο­λεύ­ο­μαι να είμαι υπε­ρή­φα­νος όταν σκέ­φτο­μαι το κύμα ρα­τσι­σμού και φα­σι­σμού που ανα­πτύσ­σε­ται στη χώρα μας – γε­γο­νός ανε­πί­τρε­πτο και αν­θελ­λη­νι­κό.

Σε τι σας έκανε κα­λύ­τε­ρο η διε­θνής εμπει­ρία σας;

Μα­κριά από την πα­τρί­δα εμπέ­δω­σα το γε­γο­νός ότι οι άν­θρω­ποι του πλα­νή­τη έχουν πε­ρισ­σό­τε­ρες ομοιό­τη­τες παρά δια­φο­ρές. Αυτό μου επέ­τρε­ψε να κάνω φι­λί­ες και να χαρώ εμπει­ρί­ες, δεί­χνο­ντας κα­τα­νό­η­ση προ­τού ασκή­σω όποια κρι­τι­κή στις πε­ποι­θή­σεις άλλων λαών και τρό­πων ζωής – εν ολί­γοις, βελ­τιώ­θη­κα ως άν­θρω­πος.

Τι πιο πο­λύ­τι­μο σας έδωσε η ελ­λη­νι­κή παι­δεία;

Τα πιο πο­λύ­τι­μα αγαθά για έναν νέο άν­θρω­πο: γνώση, πε­ριέρ­γεια – πείνα για μά­θη­ση και πρό­ο­δο, φι­λο­δο­ξία, αν­θρω­πι­στι­κές βά­σεις δρά­σης. Οταν μι­λά­με βέ­βαια για παι­δεία, δεν εν­νο­ού­με και την οι­κο­γε­νεια­κή και κοι­νω­νι­κή παι­δεία που προ­σφέ­ρει το μο­να­δι­κό αυτό κύτ­τα­ρο της ελ­λη­νι­κής κοι­νω­νί­ας: ο ήρωας Ελ­λη­νας γο­νιός που αγω­νί­ζε­ται και θυ­σιά­ζε­ται κυ­ριο­λε­κτι­κά για τα παι­διά του.

Πού υπε­ρέ­χου­με και σε τι υστε­ρού­με ως Ελ­λη­νες;

Δεν μου αρέ­σει να γε­νι­κεύω στο θέμα της εθνι­κό­τη­τας. Ανε­ξαρ­τή­τως του πού έχου­με γεν­νη­θεί και με­γα­λώ­σει, οι άν­θρω­ποι δια­θέ­του­με κοινά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, αλλά και ο κα­θέ­νας είναι μο­να­δι­κός. Η κουλ­τού­ρα μας φέρει το βάρος των επι­τυ­χιών και τις αμαρ­τί­ες της ιστο­ρί­ας μας – της οποί­ας κά­πο­τε νιώθω ότι εί­μα­στε δέ­σμιοι, εμπο­δί­ζο­ντας τους εαυ­τούς μας να εστιά­σουν στο μέλ­λον. Αντί επα­νά­παυ­σης και υπε­ρο­ψί­ας για το πα­ρελ­θόν μας, θα επι­θυ­μού­σα εγρή­γορ­ση, τα­πει­νό­τη­τα και φι­λο­δο­ξία για το μέλ­λον δίχως δράμα και μι­σαλ­λο­δο­ξία.

Πώς θα γίνει πιο αντα­γω­νι­στι­κό το ελ­λη­νι­κό πα­νε­πι­στή­μιο;

Ει­δί­κευ­ση και δια­φο­ρο­ποί­η­ση πτυ­χια­κών προ­γραμ­μά­των σε ερ­γα­σια­κούς το­μείς που έχουν προ­ο­πτι­κή και ση­μα­σία για την ανά­πτυ­ξη της χώρας μας. Διε­θνο­ποί­η­ση σπου­δών και πτυ­χί­ων. Διά βίου μά­θη­ση.

Τι θα κά­να­τε για να δώ­σε­τε ώθηση στην ελ­λη­νι­κή και­νο­το­μία;

Η και­νο­το­μία δεν είναι μόνο θέμα χρη­μα­το­δό­τη­σης και υπο­δο­μής. Tρέ­φε­ται από όνει­ρα, πε­ριέρ­γεια και θάρ­ρος για το και­νούρ­γιο – κι αυτά υπάρ­χουν στη νε­ο­λαία μας από τη φύση της. Θα ήταν ίσως μια καλή αρχή να δη­μιουρ­γού­σα­με ένα πιο ευ­έ­λι­κτο, πο­λύ­πλευ­ρο εκ­παι­δευ­τι­κό σύ­στη­μα, συν­δυα­ζό­με­νο με πρό­σθε­τες πι­θα­νό­τη­τες με­τα­σχο­λι­κής εξέ­λι­ξης.

Η έν­νοια της αρι­στεί­ας πού εκ­φρά­ζε­ται στην Ελ­λά­δα; 

Σε διά­φο­ρους το­μείς, αλλά και με­μο­νω­μέ­να. Δεν μας λεί­πουν οι ικα­νό­τη­τες, ούτε η γνώση ή τα κί­νη­τρα ούτε η αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα. Αυτό που πρέ­πει να ανα­πτύ­ξου­με είναι τη συ­νέ­χεια και τη συλ­λο­γι­κό­τη­τα. Η αρι­στεία είναι μα­ρα­θώ­νια σκυ­τα­λο­δρο­μία.

Τι ου­σια­στι­κό μπο­ρεί να δώ­σουν στη χώρα οι δια­κε­κρι­μέ­νοι του εξω­τε­ρι­κού;

Οι ου­σια­στι­κές αλ­λα­γές και εξε­λί­ξεις μπο­ρεί να έρ­θουν μόνο εκ των έσω. Η Δια­σπο­ρά μπο­ρεί να προ­σφέ­ρει υπο­στή­ρι­ξη στη δια­μόρ­φω­ση της διε­θνούς κοι­νής και πο­λι­τι­κής γνώ­μης προς όφε­λος της χώρας μας και των αν­θρώ­πων της.

Τι θα συμ­βου­λεύ­α­τε έναν συ­νά­δελ­φό σας που πα­ρα­μέ­νει και βιώ­νει την ελ­λη­νι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα;

Θα ήταν αλα­ζο­νι­κό να συμ­βου­λεύ­σω έναν συ­νά­δελ­φό μου για τη δική του πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που την ξέρει και τη βιώ­νει. Θα προ­σπα­θού­σα να τον εν­θαρ­ρύ­νω και να τον υπο­στη­ρί­ξω δί­νο­ντάς του επι­λο­γές, ιδέες για συ­νέρ­γειες και πι­θα­νό­τη­τες συ­νερ­γα­σί­ας – κάτι που ίσως θα έπρε­πε να κά­νουν οι Ευ­ρω­παί­οι εταί­ροι μας προ­τού ξε­κι­νή­σουν με κρι­τι­κή και συμ­βου­λές.

Βγήκε κάτι θε­τι­κό από την κρίση – και ποιο είναι;

Η κρίση είναι ακόμη σε εξέ­λι­ξη και για πολ­λούς συ­ναν­θρώ­πους μας τί­θε­ται πλέον κα­θα­ρά θέμα επι­βί­ω­σης – τα μελ­λο­ντι­κά θε­τι­κά φαί­νο­νται μόνο στους εκτός του χορού. Μπορώ να δια­κρί­νω κά­ποια στοι­χεία, όπως την έντο­νη επι­στρο­φή σε πα­ρα­δο­σια­κές αξίες -κοι­νω­νι­κή και οι­κο­γε­νεια­κή αλ­λη­λεγ­γύη-, την ατο­μι­κή ευ­θύ­νη και την αν­θρω­πιά.

Με ποια προ­ϋ­πό­θε­ση θα γυ­ρί­ζα­τε στην πα­τρί­δα;

Το κλει­δί για την απά­ντη­ση: άφησα την Ελ­λά­δα, την οι­κο­γέ­νεια και τους φί­λους μου, το αγα­πη­μέ­νο μου νησί, τη Ρόδο, διότι επι­κρά­τη­σε ο φόβος για τους πε­ριο­ρι­σμούς στην εξέ­λι­ξη της κα­ριέ­ρας μου και για την έλ­λει­ψη αξιο­κρα­τί­ας. Τε­λι­κά, η ουσία είναι οι κα­τάλ­λη­λες προ­ϋ­πο­θέ­σεις ώστε να μέ­νουν οι νέοι και όχι να επι­στρέ­φουν οι πα­λιοί.

Ποια ελ­λη­νι­κή συ­νή­θειά σας κρα­τή­σα­τε;

Εκτός από την ελ­λη­νι­κή κου­ζί­να και τη φι­λο­ξε­νία, κα­τά­φε­ρα να κρα­τή­σω την ελ­λη­νι­κή αυ­θε­ντι­κό­τη­τα, την «ανε­πι­ση­μό­τη­τα» και την αν­θρω­πιά σε όλες τις σχέ­σεις με τους εδώ συ­ναν­θρώ­πους μου.

Ο Ελ­λη­νας ήρωάς σας. 

Ο Οδυσ­σέ­ας. Από τους ήρωες της Ιλιά­δας και της Οδύσ­σειας ήταν ο πιο ρε­α­λι­στής, υπο­μο­νε­τι­κός, διο­ρα­τι­κός και εποι­κο­δο­μη­τι­κός. Πά­ντο­τε δια­τε­θει­μέ­νος να κάνει συμ­βι­βα­σμούς για το κοινό καλό, δίχως να πα­ραι­τεί­ται από τους προ­σω­πι­κούς στό­χους του.

Σταθ­μοί στη ζωή του

1992

Σπου­δές στη διοί­κη­ση επι­χει­ρή­σε­ων στο Bath University και με­τα­πτυ­χια­κά στην πλη­ρο­φο­ρι­κή στο London School of Economics.

1999

Ξε­κι­νά­ει την κα­ριέ­ρα του στον όμιλο TUI στη Γερ­μα­νία.

2004

Δι­δα­κτο­ρι­κό από το πα­νε­πι­στή­μιο του Ανό­βε­ρου.

2005

Διο­ρί­ζε­ται κα­θη­γη­τής στο πα­νε­πι­στή­μιο του Bremerhaven.

Παι­χνί­δι με τις λέ­ξεις

Τι πιο μικρό ελ­λη­νι­κό αγά­πη­σα.

Το θό­ρυ­βο που κά­νουν τα τζι­τζί­κια το κα­λο­καί­ρι – δεν τον έχω ακού­σει που­θε­νά αλλού.

Το πρό­σω­πο που νο­σταλ­γώ.

Δεν νο­σταλ­γώ πρό­σω­πα, νο­σταλ­γώ χα­μό­γε­λα!

Η γεύση που συχνά ανα­κα­λώ.

Καρ­πού­ζι με φέτα το κα­λο­καί­ρι σε μια τα­βέρ­να.

Η πιο ελ­λη­νι­κή μου λέξη.

Πάθος.

Τι παίρ­νω μαζί μου φεύ­γο­ντας από την Ελ­λά­δα.

Τη ζε­στα­σιά και τις όμορ­φες στιγ­μές με την οι­κο­γέ­νειά μου και τους παι­δι­κούς φί­λους μου.

Πηγή  Κα­θη­με­ρι­νή