Καστελόριζο, η συμπυκνωμένη ομορφιά

Φτά­νεις αργά το από­γευ­μα, όταν το φως πέ­φτει πλά­γιο πάνω στα νερά και το λι­μά­νι ανοί­γε­ται σαν πέ­τα­λο μπρο­στά σου, με τα διώ­ρο­φα και τριώ­ρο­φα αρ­χο­ντι­κά βαμ­μέ­να ώχρα και βαθύ κόκ­κι­νο, τα ξύ­λι­να σα­χνι­σιά τους να κρέ­μο­νται πάνω από τη θά­λασ­σα. Πίσω τους, ένας γυ­μνός βρά­χος. Και πιο πέρα, τόσο κοντά που νο­μί­ζεις πως μπο­ρείς να την αγ­γί­ξεις, η μι­κρα­σια­τι­κή ακτή. Το Κας της Τουρ­κί­ας απέ­χει κάτι λι­γό­τε­ρο από δύο χι­λιό­με­τρα. Η Ρόδος, η δική μας πρω­τεύ­ου­σα του νομού, εκα­τόν εί­κο­σι πέντε.

Αυτή είναι η γε­ω­γρα­φία του Κα­στε­λό­ρι­ζου, και μαζί το πε­πρω­μέ­νο του. Το ανα­το­λι­κό­τε­ρο άκρο της Ελ­λά­δας και της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης. Ένα νησί που το επί­ση­μο όνομά του, Με­γί­στη, ακού­γε­ται σαν πικρό αστείο: με τα δώ­δε­κα τε­τρα­γω­νι­κά χι­λιό­με­τρά του είναι το μι­κρό­τε­ρο των Δω­δε­κα­νή­σων.

Το όνομα, λένε, το κλη­ρο­δό­τη­σαν οι Ιπ­πό­τες του Αγίου Ιω­άν­νη προς το τέλος του 14ου αιώνα. Έχτι­σαν το φρού­ριό τους πάνω στον κοκ­κι­νω­πό βράχο και το βά­φτι­σαν Castello Rosso, Κόκ­κι­νο Κά­στρο. Απ’ αυτό, πα­ρα­φθαρ­μέ­νο, βγήκε το Κα­στε­λό­ρι­ζο. Τα ερεί­πια στέ­κουν ακόμη πάνω από το λι­μά­νι, και κάτω από αυτά, λα­ξε­μέ­νος στον βράχο, ένας λυ­κια­κός τάφος του 4ου αιώνα π.Χ., ο μόνος του εί­δους του σε ελ­λη­νι­κό έδα­φος. Η Ανα­το­λή δεν είναι εδώ με­τα­φο­ρά. Είναι υλικό, πέτρα, ιστο­ρία χα­ραγ­μέ­νη.

Ανη­φο­ρί­ζεις τα σκα­λο­πά­τια, τε­τρα­κό­σια πε­ρί­που, ώς τη μονή του Αγίου Γε­ωρ­γί­ου του Βου­νού στο Πα­λαιό­κα­στρο, και από ψηλά κα­τα­λα­βαί­νεις πόσο μικρό και πόσο εκτε­θει­μέ­νο είναι όλο αυτό. Το άλλο πρωί παίρ­νεις τη βάρκα ώς το Γα­λά­ζιο Σπή­λαιο, τη Φω­κια­λή που την ονο­μά­τι­σαν οι με­σο­γεια­κές φώ­κιες. Σκύ­βεις το κε­φά­λι στο χα­μη­λό στό­μιο, μπαί­νεις, και μέσα το φως που γυ­ρί­ζει από τον βυθό βάφει το νερό μ’ ένα μπλε που δεν το χω­ρά­ει η λέξη. Σιωπή, στα­λα­κτί­τες, και εκεί­νη η λάμψη.

Η ομορ­φιά όμως εδώ κου­βα­λά­ει ένα βάρος. Στις 13 Σε­πτεμ­βρί­ου 1943 το Κα­στελ­λό­ρι­ζο ήταν το πρώτο κομ­μά­τι ελ­λη­νι­κής γης που ελευ­θε­ρώ­θη­κε. Ο πλη­θυ­σμός εκ­κε­νώ­θη­κε ολό­κλη­ρος, με­τα­φέρ­θη­κε πρώτα στην απέ­να­ντι ακτή κι έπει­τα σε στρα­τό­πε­δο προ­σφύ­γων στη Νου­ζεϊ­ράτ της Γάζας. Τον Ιού­λιο του 1944 μια φωτιά σε απο­θή­κη καυ­σί­μων άγ­γι­ξε τα πυ­ρο­μα­χι­κά και ισο­πέ­δω­σε τα μισά σπί­τια. Το νησί που κά­πο­τε αριθ­μού­σε χι­λιά­δες ψυχές πλέον ήταν άδειο. Στην απο­γρα­φή του 2021 με­τρή­θη­καν πε­ντα­κό­σιοι ενε­νή­ντα τέσ­σε­ρις κά­τοι­κοι.

Κι όμως το ξέρει ο κό­σμος. Το 1991 ο Γκα­μπριέ­λε Σαλ­βα­τό­ρες γύ­ρι­σε εδώ το «Mediterraneo», την ιστο­ρία των Ιτα­λών φα­ντά­ρων που ξε­χά­στη­καν από τον πό­λε­μο σ’ ένα ελ­λη­νι­κό νησί. Πήρε το Όσκαρ ξε­νό­γλωσ­σης ται­νί­ας το 1992. Μια ται­νία για αν­θρώ­πους που ο πό­λε­μος τούς πα­ρά­τη­σε σε μια γωνιά της Με­σο­γεί­ου, γυ­ρι­σμέ­νη στον τόπο που ξέρει καλά τι θα πει να σε ξε­χνούν.

Το βράδυ κά­θε­σαι στην προ­κυ­μαία. Απέ­να­ντι ανά­βουν τα φώτα του Κας, ελ­λη­νι­κά και τουρ­κι­κά σχε­δόν να ακου­μπούν στο ίδιο σκο­τει­νό νερό. Πί­νεις κάτι, δεν μιλάς πολύ. Σκέ­φτε­σαι πόσο εύ­θραυ­στο είναι να μέ­νεις στην άκρη ενός κό­σμου, και πόσο πει­σμα­τι­κά κρα­τιέ­ται αυτή η άκρη.

Φω­το­γρα­φί­ες: discovergreece.com

Πηγή: tornosnews.gr