Η σημασία και η αξία της ΑΟΖ για τα ψάρια μας: Για να σταματήσουν να αλωνίζουν οι Τούρκοι στο Αιγαίο

Του ΘΕ­Ο­ΔΩ­ΡΟΥ ΚΑ­ΡΥΩ­ΤΗ

Ξαφ­νι­κά, την Πρω­το­μα­γιά, γέ­μι­σε ψάρια το Ιόνιο Πέ­λα­γος, αλλά ελά­χι­στοι δη­μο­σιο­γρά­φοι ασχο­λή­θη­καν με το θέμα. Το γε­γο­νός πέ­ρα­σε στα ψιλά ελά­χι­στων εφη­με­ρί­δων:

«Ψαριά για ρεκόρ Γκί­νες έκανε το γρι – γρι Στά­θης στο Ιόνιο κοντά στο Με­γα­νή­σι. Όσοι βρέ­θη­καν στο λι­μα­νά­κι στο Πε­ρι­γιά­λι την ημέρα της Πρω­το­μα­γιάς σί­γου­ρα έμει­ναν άφω­νοι με την ψαριά που έβγα­λε το γρι γρι «ΣΤΑ­ΘΗΣ» κοντά στο Με­γα­νή­σι. Οι Καλ­λί­νι­κος, Γε­ρά­σι­μος και Δη­μή­τρης ίσως είχαν την με­γα­λύ­τε­ρη ψαριά που έγινε ποτέ στο Ιόνιο. Το τυ­χε­ρό ψα­ρο­κάι­κο έπια­σε τη «χρυσή» ψαριά στην πε­ριο­χή Μπά­λος, που βρί­σκε­ται ανά­με­σα από δύο πα­ρα­λί­ες – Πα­σου­μά­κι και Φα­νά­ρι – στο Με­γα­νή­σι. Έπια­σαν μια τε­ρά­στια κα­λά­δα τριά­ντα – σα­ρά­ντα τόνοι πα­λα­μί­δια.«Με αυτή την ψαριά θα φορ­τω­θούν τέσ­σε­ρις επι­κα­θί­με­νες ντα­λί­κες» όπως δή­λω­σε ο Γε­ρά­σι­μος Καλ­λί­νι­κος.»

Το με­γά­λο μυ­στι­κό της Τουρ­κί­ας, στη μα­κρο­χρό­νια δια­φο­ρά μας ήταν πάντα το θέμα της Αλιεί­ας! Η Τουρ­κία πο­λέ­μη­σε κυ­ρί­ως το θέμα της ΑΟΖ και των νη­σιών όλα τα εννιά χρό­νια της Τρί­της Διά­σκε­ψης του ΟΗΕ για το Δί­καιο της Θά­λασ­σας (UNCLOS III), γιατί γνώ­ρι­ζε ότι τα άρθρα της ΑΟΖ που ασχο­λού­νται διε­ξο­δι­κά με τα θέ­μα­τα της αλιεί­ας ευ­νο­ού­σαν τα νησιά του Αι­γαί­ου Πε­λά­γους.

Η Τουρ­κία, αντί­θε­τα από την Ελ­λά­δα, δίνει ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία στον τομέα της αλιεί­ας. Το κοι­νω­νι­κό και οι­κο­νο­μι­κό σχέ­διο με τίτλο «Vision 2023» προ­βλέ­πει ότι η Τουρ­κία θα γίνει ο με­γα­λύ­τε­ρος πα­ρα­γω­γός αλιεί­ας στην ΕΕ, εάν η Τουρ­κία γίνει πλή­ρες μέλος της την επό­με­νη δε­κα­ε­τία. Οι Τούρ­κοι, βέ­βαια, αρ­νού­νται να προ­σχω­ρή­σουν στη Σύμ­βα­ση του Δί­καιου της Θά­λασ­σας, πράγ­μα που απο­τε­λεί έναν από τους όρους για την πλήρη έντα­ξή τους στην ΕΕ. Όταν συ­ζη­τεί­το το θέμα της ΑΟΖ στον ΟΗΕ, η Τουρ­κία κα­τά­λα­βε πολύ νωρίς ότι αυτή η έν­νοια εξυ­πη­ρε­τού­σε τα συμ­φέ­ρο­ντα της Ελ­λά­δας στα θέ­μα­τα αλιεί­ας στο Αι­γαίο Πέ­λα­γος. Η τότε ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση, δυ­στυ­χώς, πί­στευε, λαν­θα­σμέ­να, ότι το πρό­βλη­μα της Τουρ­κί­ας ήταν το θέμα των υδρο­γο­ναν­θρά­κων στο Αι­γαίο και την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο.

Για μας, το με­γά­λο πρό­βλη­μα στο Αι­γαίο Πέ­λα­γος είναι οι Τούρ­κοι ψα­ρά­δες οι οποί­οι, ενώ είναι υπο­χρε­ω­μέ­νοι να σέ­βο­νται τις θά­λασ­σες της ΕΕ, αλω­νί­ζουν το Αι­γαίο χωρίς άδειες, πα­ρα­βιά­ζο­ντας τα μέτρα δια­χεί­ρι­σης και την αλιευ­τι­κή νο­μο­θε­σία, και δεν δί­νουν στοι­χεία για την αλιευ­τι­κή τους δρα­στη­ριό­τη­τα. Το χει­ρό­τε­ρο απ’ όλα είναι ότι πα­ρα­βιά­ζουν, σε ημε­ρή­σια βάση, συ­νε­χώς τα ελ­λη­νι­κά χω­ρι­κά ύδατα, και πολ­λές φορές συ­νο­δεύ­ο­νται από τουρ­κι­κές ακταιω­ρούς. Η Ελ­λά­δα βέ­βαια θέτει κάπου κάπου το ζή­τη­μα στην ΕΕ, ζη­τώ­ντας από αυτή να πα­ρέμ­βει και να ζη­τή­σει από την Τουρ­κία να προ­σχω­ρή­σει στη Σύμ­βα­ση του Δί­καιου της Θά­λασ­σας, που είναι υπο­χρέ­ω­σή της, αλλά εκεί­νη συ­νε­χώς αγνο­εί αυτή τη σύ­στα­ση.

Η Τουρ­κία εφαρ­μό­ζει τη δική της αλιευ­τι­κή νο­μο­θε­σία στα χω­ρι­κά της ύδατα που δια­φέ­ρει από την αλιευ­τι­κή νο­μο­θε­σία της ΕΕ, ενώ στα διε­θνή οφεί­λει να εφαρ­μό­ζει τις συ­στά­σεις των πε­ρι­φε­ρεια­κών ορ­γα­νώ­σε­ων δια­χεί­ρι­σης της αλιεί­ας στις οποί­ες είναι συμ­βαλ­λό­με­νο μέρος. Βέ­βαια από το 2010 έχει ξε­κι­νή­σει ένας διά­λο­γος της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής με την Τουρ­κία για τα ζη­τή­μα­τα αλιεί­ας, ώστε η Τουρ­κία να υιο­θε­τή­σει στα­δια­κά κοι­νο­τι­κές ρυθ­μί­σεις, αλλά μέχρι στιγ­μής έχουν μεί­νει στη συ­ζή­τη­ση. Η Τουρ­κία θέλει να συ­νε­χί­σει την πα­ρά­νο­μη αλιευ­τι­κή τα­κτι­κή της και γι’ αυτό υπήρ­ξε πά­ντο­τε εχθρός της έν­νοιας της ΑΟΖ, η οποία θα εξα­σφά­λι­ζε κα­θο­ρι­στι­κά τα δι­καιώ­μα­τα των Ελ­λή­νων ψα­ρά­δων στο Αι­γαίο Πέ­λα­γος και στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο.

ΕΝΑ ΔΙ­ΔΑΓ­ΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΝΟΡ­ΒΗ­ΓΙΑ

Χρειά­ζε­ται να ανα­φερ­θού­με άλλη μια φορά στη Νορ­βη­γία διότι δεν είναι μόνο πρω­το­πό­ρα στους υδρο­γο­νάν­θρα­κες, αλλά και στο θέμα της αλιεί­ας. Η Νορ­βη­γία από πολύ νωρίς δη­μιούρ­γη­σε τρεις θα­λάσ­σιες ζώνες. Μία ΑΟΖ γύρω από την ηπει­ρω­τι­κή χώρα, που δη­μιουρ­γή­θη­κε την 1η Ια­νουα­ρί­ου 1977, μία προ­στα­τευ­τι­κή αλιευ­τι­κή ζώνη από τις 15 Ιου­νί­ου 1977 και μία αλιευ­τι­κή ζώνη γύρω από το Jan Mayen, η οποία άρ­χι­σε να ισχύ­ει από τις 29 Μαΐου 1980. Όλες αυτές οι ζώνες δη­μιουρ­γή­θη­καν με βάση τη νο­μο­θε­τι­κή πράξη της 17ης Δε­κεμ­βρί­ου 1976 που είχε σχέση με την οι­κο­νο­μι­κή ζώνη της Νορ­βη­γί­ας, η οποία ονο­μά­στη­κε Νο­μο­θε­τι­κή Ζώνη (Act Zone). Αυτή η Νο­μο­θε­τι­κή Ζώνη δη­μιούρ­γη­σε μια αλιευ­τι­κή ζώνη πέραν των 12 ν.μ. των χω­ρι­κών υδά­των, η οποία αφο­ρού­σε τον πε­ριο­ρι­σμό της αλιεί­ας και την απα­γό­ρευ­ση αλί­ευ­σης από ξέ­νους αλιευ­τι­κούς στό­λους, με το σκε­πτι­κό ότι η νορ­βη­γι­κή αλιεία μπο­ρού­σε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει τις θά­λασ­σές της μέχρι την από­στα­ση των 200 ν.μ.

Ο σκο­πός αυτής της Νο­μο­θε­τι­κής Ζώνης ήταν να δη­μιουρ­γή­σει τη νο­μι­κή υπό­στα­ση για τη δη­μιουρ­γία της ζώνης, μιας και δεν είχε ακόμα δη­μιουρ­γη­θεί η Σύμ­βα­ση του Δί­καιου της Θά­λασ­σας, η οποία θα απο­τε­λού­σε τη βάση για μια νορ­βη­γι­κή αλιευ­τι­κή δι­καιο­δο­σία. Αυτό ήταν ανα­γκαίο διότι ξένοι με­γά­λοι αλιευ­τι­κοί στό­λοι είχαν ήδη αρ­χί­σει να αλιεύ­ουν ψάρια στις ακτές της Νορ­βη­γί­ας. Έτσι η Νορ­βη­γία, βα­σι­σμέ­νη σ’ αυτή τη νο­μο­θε­τι­κή της πράξη, απα­γό­ρευ­σε σε άλλα κράτη όχι μόνο τη συ­νή­θη αλιευ­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, αλλά και εκεί­νη για τις φά­λαι­νες και τις φώ­κιες. Αρ­γό­τε­ρα βέ­βαια προ­έ­βη σε αλιευ­τι­κές συμ­φω­νί­ες με τη Ρωσία, την ΕΕ, τη Γροι­λαν­δία και την Ισλαν­δία και τους πα­ρα­χώ­ρη­σε άδειες για να ψα­ρεύ­ουν στην ΑΟΖ της. Η ση­με­ρι­νή κυ­βέρ­νη­ση της Ελ­λά­δας, χρειά­ζε­ται να ζη­τή­σει τη βο­ή­θεια της Νορ­βη­γί­ας στα θέ­μα­τα αλιεί­ας και υδρο­γο­ναν­θρά­κων γιατί πρέ­πει, επι­τέ­λους, να ξε­κι­νή­σου­με μια νέα πο­ρεία ανά­πτυ­ξης της πα­ρα­παί­ου­σας οι­κο­νο­μί­ας μας.

Όπως βλέ­που­με δεν αξιο­ποιού­με την αλιεία μας ούτε στο Ιόνιο. Όπως είναι γνω­στό έχου­με οριο­θε­τή­σει την υφα­λο­κρη­πί­δα μας με την Ιτα­λία από το 1977 αλλά ούτε αυτή την έχου­με αξιο­ποι­ή­σει. Έχου­με την δυ­να­τό­τη­τα να δη­μιουρ­γή­σου­με οι­κό­πε­δα για τη εξε­ρεύ­νη­ση των υδρο­γο­ναν­θρά­κων στο Ιόνιο αλλά εμείς δη­μιουρ­γή­σα­με ελά­χι­στα οι­κό­πε­δα κοντά στις ακτές μας και δεν τολ­μού­με να δη­μιουρ­γή­σου­με οι­κό­πε­δα στην καρ­διά της υφα­λο­κρη­πί­δας μας.

Όπως είναι γνω­στόν, η οριο­θέ­τη­ση της ΑΟΖ συ­μπί­πτει πάντα με αυτή της υφα­λο­κρη­πί­δας και έτσι θα μπο­ρού­σα­με να έχου­με έρθει εύ­κο­λα σε οριο­θέ­τη­ση της ΑΟΖ ανά­με­σα στην Ελ­λά­δα και την Ιτα­λία. Αλλά οι φίλοι μας οι Ιτα­λοί που ανή­κουν και αυτοί στην ΕΕ δεν εν­δια­φέ­ρο­νται να οριο­θε­τή­σουν την ΑΟΖ των δυο κρα­τών. Ο λόγος είναι πάρα πολύ απλός. Δεν θέ­λουν να οριο­θε­τή­σουν ΑΟΖ μαζί μας γιατί θέ­λουν και αυτοί να αλω­νί­ζουν στο Ιόνιο με τον αλιευ­τι­κό τους στόλο. Έχουν με­γα­λύ­τε­ρο και κα­λύ­τε­ρο αλιευ­τι­κό στόλο από εμάς, που τους επι­τρέ­πει να ψα­ρεύ­ουν πολύ κοντά στα χω­ρι­κά ύδατα των νη­σιών μας κάτι που δεν θα μπο­ρού­σαν να κά­νουν εάν η Ελ­λά­δα είχε ανα­κη­ρύ­ξει και οριο­θε­τή­σει την ΑΟΖ της. Έτσι οι Ιτα­λοί εκ­με­ταλ­λεύ­ο­νται την αδρά­νειά μας και μας κλέ­βουν ανε­νό­χλη­τοι τα ψάρια μας. Πότε, επι­τέ­λους, θα ξυ­πνή­σου­με;