Κοιτάσματα για 200 χρόνια γύρω από την Κρήτη

Του­λά­χι­στον 50% πι­θα­νό­τη­τες να βρε­θούν ση­μα­ντι­κά κοι­τά­σμα­τα φυ­σι­κού αε­ρί­ου και πε­τρε­λαί­ου νο­τί­ως, ανα­το­λι­κά και δυ­τι­κά της Κρή­της, υπάρ­χουν, σύμ­φω­να με εκτι­μή­σεις Ελ­λή­νων και ξένων ει­δι­κών σε θέ­μα­τα ενέρ­γειας και επι­στη­μο­νι­κών κέ­ντρων στις ΗΠΑ και τη Γαλ­λία, επι­ση­μάν­θη­κε σε ημε­ρί­δα με θέμα «Η Ενερ­γεια­κή και Στρα­τη­γι­κή ΑΟΖ στην Ελ­λά­δα και την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο – Νο­μι­κές και Γε­ω­πο­λι­τι­κές Θε­ω­ρή­σεις».

Ει­δι­κό­τε­ρα, ο κ.Ηλίας Κο­νο­φά­γος, ει­δι­κός σε θέ­μα­τα ενέρ­γειας και εκτε­λε­στι­κός αντι­πρό­ε­δρος της Flow (Energy & Environmental Operations), τό­νι­σε ότι «η πι­θα­νό­τη­τα να μην βρού­με τί­πο­τα είναι λίγο πάνω από 2%», ενώ επι­σή­μα­νε ότι «αυτό το εί­πα­με και στον πρω­θυ­πουρ­γό». Εξή­γη­σε επί­σης, ότι «σε πο­σο­στό 50% υπάρ­χει πι­θα­νό­τη­τα να βρε­θούν κοι­τά­σμα­τα που θα αντι­στοι­χούν στις ανά­γκες της Ελ­λά­δας για πάνω από 200 χρό­νια».

Γι’ αυτό το λόγο, υπο­γράμ­μι­σε, «πρέ­πει να αρ­χί­σου­με τις έρευ­νες, και μά­λι­στα γρή­γο­ρα», ενώ πα­ρα­τή­ρη­σε ότι «η Ελ­λά­δα είναι η τρίτη πιο ανε­ξε­ρεύ­νη­τη –ενερ­γεια­κά- χώρα του κό­σμου, μετά το Μα­ρό­κο και τα Νότιο Αφρι­κή». Πρό­σθε­σε, ακόμα, ότι «και εμείς, και η Ντόϊ­τσε Μπάνκ, υπο­λο­γί­σα­με ότι στα επό­με­να 30-40 χρό­νια, τα κοι­τά­σμα­τα που θα βρε­θούν, θα μπο­ρού­σαν να δώ­σουν στο κρά­τος ως έσοδα 270 δις».

Ο κ.Κο­νο­φά­γος, πα­ρέ­θε­σε και ένα ιδιαι­τέ­ρως σο­βα­ρό στοι­χείο που γεννά με­γά­λη αι­σιο­δο­ξία ως προς τις ση­μα­ντι­κές πι­θα­νό­τη­τες να βρε­θούν με­γά­λα κοι­τά­σμα­τα.

Ει­δι­κό­τε­ρα, είπε ότι «στα­τι­στι­κά, νο­τί­ως, ανα­το­λι­κά και δυ­τι­κά της Κρή­της, πρέ­πει να υπάρ­χουν 1000 λα­σποη­φαί­στεια, ενώ έχουν χαρ­το­γρα­φη­θεί περί τα 80». Ως γνω­στόν, τα ηφαί­στεια λά­σπης απο­τε­λούν μια σαφή έν­δει­ξη ύπαρ­ξης πι­θα­νών κοι­τα­σμά­των, όπου υπάρ­χουν.

Εφερε δε, ως αντί­στοι­χο πα­ρά­δειγ­μα την πε­ρί­πτω­ση του τε­ρά­στιου Αζε­ρι­κού κοι­τά­σμα­τος φυ­σι­κού αε­ρί­ου, Σαχ Ντε­νίς, στην Κα­σπία Θά­λασ­σα, κοντά στο οποίο είχαν κα­τα­γρα­φεί πολλά ηφαί­στεια λά­σπης.

Επί­σης, ανέ­φε­ρε αντί­στοι­χο πα­ρά­δειγ­μα στην θα­λάσ­σια πε­ριο­χή νο­τί­ως της Κύ­πρου, όπου η με­γά­λη ετα­ρεία, Total, υπέ­γρα­ψε συμ­βό­λαιο σε «οι­κό­πε­δο» κοντά σε λα­σποη­φαί­στεια. Εκεί, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι υπάρ­χει ένα από τα με­γα­λύ­τε­ρα κοι­τά­σμα­τα πε­τρε­λαί­ου-φυ­σι­κού αε­ρί­ου στη ΝΑ Με­σό­γειο, και σε ένα χρόνο θα αρ­χί­σουν γε­ω­τρή­σεις σε με­γά­λο βάθος.

Οσον αφορά την υπάρ­χου­σα εμπει­ρία από τις γει­το­νι­κές μας πε­ριο­χές, είπε: «Κύ­προς και Ισ­ρα­ήλ έχουν ανα­κα­λύ­ψει πάνω από ένα τρις κυ­βι­κά μέτρα με γε­ω­τρή­σεις. Πι­στο­ποι­η­μέ­να. Δεν είναι στα­τι­στι­κά απο­θέ­μα­τα.

Στο «οι­κό­πε­δο Αφρο­δί­τη» (σ.σ. Κύ­προς) είναι σε εξέ­λι­ξη η με­λέ­τη για την ανά­πτυ­ξή του, και το Ταμάρ (σ.σ. Ισ­ρα­ήλ, 1650 μέτρα βάθος) πα­ρά­γει ήδη και τρο­φο­δο­τεί όλη την ενέρ­γεια του Ισ­ρα­ήλ. Το Ταμάρ ανα­κα­λύ­φθη­κε το 2009, η πα­ρα­γω­γή άρ­χι­σε το 2013, και χρειά­στη­καν 4 δις. σε επεν­δύ­σεις. Πρό­κει­ται για πρω­το­φα­νείς τα­χύ­τη­τες. Είναι επί­τευγ­μα σε βάρος της γρα­φειο­κρα­τί­ας».

Ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία έδωσε τέλος, στην ονο­μα­ζό­με­νη «Λε­κά­νη του Ηρο­δό­του» (νο­τιο­α­να­το­λι­κά της Κρή­της). «Θε­ω­ρεί­ται –είπε- από τις πιο «πα­χιές» και «ζου­με­ρές» πε­τρε­λαϊ­κά στον κόσμο, με βάση τις εκτι­μή­σεις του αμε­ρι­κα­νι­κού και γαλ­λι­κού Ιν­στι­τού­των Ενέρ­γειας».

Ελ­λά­δα-Κύ­προς-Ισ­ρα­ήλ

Στο επί­κε­ντρο του ελ­λη­νο­τουρ­κι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος, ξα­να­έ­φε­ραν την ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο οι ανα­κα­τα­τά­ξεις στις σχέ­σεις Τουρ­κί­ας-Ισ­ρα­ήλ και κυ­ρί­ως η ανα­κά­λυ­ψη με­γά­λων ενερ­γεια­κών κοι­τα­σμά­των νο­τί­ως της Κύ­πρου, υπο­γραμ­μί­ζει ο κ.Αγ­γε­λος Συ­ρί­γος, κα­θη­γη­τής Διε­θνούς Δι­καί­ου και εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής στο Πά­ντειο Πα­νε­πι­στή­μιο.

Αφού το­νί­ζει ότι «οι τυ­χο­διω­κτι­κές ανα­ζη­τή­σεις της Τουρ­κί­ας δυ­να­μι­τί­ζουν τη στα­θε­ρό­τη­τα όλης της ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου», πα­ρα­τη­ρεί ότι «επι­χει­ρεί να εφαρ­μό­σει στην Α.Με­σό­γειο το μο­ντέ­λο του Αι­γαί­ου που έχει με­τα­τρα­πεί σε μία θά­λασ­σα ξε­χα­σμέ­νη από τις εξε­λί­ξεις του διε­θνούς δι­καί­ου, όπου τα πράγ­μα­τα πα­ρα­μέ­νουν πα­γω­μέ­να στο 1974».

Ως εκ τού­του, εξη­γεί, «το μεί­ζον για την Ελ­λά­δα είναι να απο­φύ­γει την επα­νά­λη­ψη του μο­ντέ­λου του Αι­γαί­ου και στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο και να ανα­στεί­λει την άσκη­ση των νο­μί­μων δι­καιω­μά­των της. Η στα­σι­μό­τη­τα όλων αυτών των ετών έχει οδη­γή­σει σε απώ­λεια κρί­σι­μων πόρων για την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία, κάτι που έχει κα­τα­στεί προ­φα­νές με την οι­κο­νο­μι­κή κρίση».

Ως γνω­στόν, πα­ρα­τη­ρεί, «η διαρ­κής αμ­φι­σβή­τη­ση του νο­μι­κού κα­θε­στώ­τος στο Αι­γαίο έχει οδη­γή­σει σε χρό­νια αποχή της ελ­λη­νι­κής πλευ­ράς από την άσκη­ση των κυ­ριαρ­χι­κών της δι­καιω­μά­των επί της υφα­λο­κρη­πί­δας. Πα­ράλ­λη­λα η Ελ­λά­δα είναι η μο­να­δι­κή από ένα σύ­νο­λο 149 χωρών που έχουν δυ­να­τό­τη­τα να αυ­ξή­σουν τα χω­ρι­κά τους ύδατα στα 12 μίλια, αλλά εξα­κο­λου­θεί να δια­τη­ρεί τα 6 μίλια.

Τέλος, έχει κα­τα­στή­σει πιο νο­μι­μο­φα­νή την εντύ­πω­ση που καλ­λιερ­γεί συ­στη­μα­τι­κά η Τουρ­κία περί του Αι­γαί­ου ωσάν μίας γκρί­ζας πε­ριο­χής με αδιευ­κρί­νι­στα ση­μεία δι­καιο­δο­σί­ας, αμ­φι­σβη­τή­σεις και προ­βλή­μα­τα».

Στη Ν.Α. Με­σό­γειο, «Ελ­λά­δα και Κύ­προς πρέ­πει να εκ­με­ταλ­λευ­θούν πλή­ρως τα ενερ­γεια­κά απο­θέ­μα­τα που πι­θα­νόν βρί­σκο­νται στις θα­λάσ­σιες πε­ριο­χές τους. Πα­ραλ­λή­λως, θα πρέ­πει να δη­μιουρ­γη­θεί ενερ­γεια­κός διά­δρο­μος Κύ­πρου-Ελ­λά­δος. Μέσω αυτού, θα με­τα­φερ­θούν οι υδρο­γο­νάν­θρα­κες της Α.Με­σο­γεί­ου στις διε­θνείς αγο­ρές και κυ­ρί­ως στην Ευ­ρώ­πη».

Μέσα σε αυτό το σκη­νι­κό, το­νί­ζει ο κ.Συ­ρί­γος, «πρέ­πει να προ­ω­θη­θεί με πε­ρί­σκε­ψη η στρα­τη­γι­κή συμ­μα­χία Ελ­λά­δος-Κύ­πρου με το Ισ­ρα­ήλ». Ωστό­σο, προει­δο­ποιεί: «Το Ισ­ρα­ήλ δεν επι­θυ­μεί να έχει κακές σχέ­σεις με την Τουρ­κία.

Κά­ποια στιγ­μή οι σχέ­σεις των δύο χωρών θα απο­κα­τα­στα­θούν, χωρίς, όμως, να απο­κτή­σουν τον στρα­τη­γι­κό χα­ρα­κτή­ρα που είχαν προ του 2009. Η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά δεν πρέ­πει να δει τις σχέ­σεις με το Ισ­ρα­ήλ ως αντα­γω­νι­στι­κές με την Τουρ­κία και δεν πρέ­πει να δε­χθεί (ή να αφε­θεί) να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί από την ισ­ραη­λι­νή πλευ­ρά ως μο­χλός πιέ­σε­ως προς την Τουρ­κία για απο­κα­τά­στα­ση των τουρ­κο-ισ­ραη­λι­νών σχέ­σε­ων. Θε­ω­ρη­τι­κώς, στο μέλ­λον η στενή συ­νερ­γα­σία με το Ισ­ρα­ήλ μπο­ρεί να συ­νι­στά πρό­κλη­ση συμ­με­το­χής της Τουρ­κί­ας σε τρι­με­ρή πε­ρι­φε­ρεια­κή συμ­μα­χία άμεσα συν­δε­δε­μέ­νη με την αμε­ρι­κα­νι­κή πο­λι­τι­κή στην πε­ριο­χή».

Τρι­πλή τουρ­κι­κή πρό­κλη­ση

Στο με­τα­ξύ, η Τουρ­κία εδώ και χρό­νια προ­ω­θεί συ­στη­μα­τι­κά τα σχέ­διά της. Ει­δι­κό­τε­ρα, οι τρεις πρώ­τες φά­σεις του ήταν οι εξής:

1.«Οριο­θέ­τη­σε» με τον εαυτό της (!) τη θα­λάσ­σια πε­ριο­χή ανά­με­σα στην Κύπρο και στα τουρ­κι­κά πα­ρά­λια (21 Σε­πτεμ­βρί­ου 2011). Τότε, υπε­γρά­φη μία δήθεν «συμ­φω­νία» με­τα­ξύ της Τουρ­κί­ας και του κα­τε­χο­μέ­νου από αυτήν τμή­μα­τος της Κύ­πρου. Η συμ­φω­νία «οριο­θε­τού­σε» τη θα­λάσ­σια πε­ριο­χή ανά­με­σα στην Τουρ­κία και στην Κύπρο.

2.«Εκ­χώ­ρη­σε» δια του ψευ­δο­κρά­τους στην ΤΡΑΟ (κρα­τι­κή τουρ­κι­κή εται­ρεία πε­τρε­λαί­ου) τις πε­ριο­χές ανα­το­λι­κώς και νο­τί­ως του νη­σιού (22 Σε­πτεμ­βρί­ου 2011).

-Λίγο πριν τις ελ­λη­νι­κές εκλο­γές, το 2012, διεκ­δί­κη­σε δια της εκ­χω­ρή­σε­ως στην ΤΡΑΟ όλη την πε­ριο­χή ανά­με­σα στην Κύπρο, τη Ρόδο, την Κάρ­πα­θο και την Κρήτη (27 Απρι­λί­ου 2012).

«Οι εκ­χω­ρή­σεις –ση­μειώ­νει ο κ.Συ­ρί­γος- βα­σί­ζο­νταν σε απο­φά­σεις που είχαν λη­φθεί την 16η Μαρ­τί­ου 2012 από το τουρ­κι­κό υπουρ­γι­κό συμ­βού­λιο. Είναι προ­φα­νές ότι η χρο­νι­κή στιγ­μή της δη­μο­σιεύ­σε­ως ήταν άμεσα συν­δε­δε­μέ­νη με τις ελ­λη­νι­κές πο­λι­τι­κές εκλο­γές του Μαΐου 2012 που απεί­χαν μόνον δέκα ημέ­ρες.

Θα ήταν λάθος, όμως, να θε­ω­ρη­θεί ότι οι εκ­χω­ρή­σεις ήσαν μία απο­σπα­σμα­τι­κή κί­νη­ση της Τουρ­κί­ας που θέ­λη­σε να κα­τα­γρά­ψει απλώς τις διεκ­δι­κή­σεις της στην πε­ριο­χή εν όψει νέας ελ­λη­νι­κής κυ­βερ­νή­σε­ως.

Ήταν μία από­φα­ση που, ναι μεν εκ­δη­λώ­θη­κε με αφορ­μή τις ελ­λη­νι­κές εκλο­γές, εντάσ­σε­ται, όμως, σε ένα ευ­ρύ­τε­ρο πλαί­σιο πα­ρεμ­βά­σε­ως της Τουρ­κί­ας σε όλη τη λε­κά­νη της ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου. Για την ακρί­βεια οι εκ­χω­ρή­σεις του Απρι­λί­ου 2012 απο­τε­λού­σαν την τρίτη φάση διεκ­δι­κή­σε­ως του μέ­γι­στου τμή­μα­τος της υφα­λο­κρη­πί­δας της ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου από την Τουρ­κία».

Την 27η Απρι­λί­ου 2012, λοι­πόν, δη­μο­σιεύ­θη­καν στην τουρ­κι­κή εφη­με­ρί­δα της Κυ­βερ­νή­σε­ως (αρ. 28.276) εκ­χω­ρή­σεις θα­λασ­σί­ων πε­ριο­χών νο­τί­ως της Ρόδου και του Κα­στε­λό­ρι­ζου και δυ­τι­κώς της Κύ­πρου στην ΤΡΑΟ. Ανά­λο­γες εκ­χω­ρή­σεις για την πε­ριο­χή του Αι­γαί­ου στην ίδια εται­ρεία, το 1973-74, ση­μα­το­δό­τη­σαν την αφε­τη­ρία του προ­βλή­μα­τος της οριο­θε­τή­σε­ως της υφα­λο­κρη­πί­δας.

«Ου­σια­στι­κά –το­νί­ζει ο κ.Συ­ρί­γος- η Τουρ­κία με τις εκ­χω­ρή­σεις του 2012: Α) Απέ­κο­ψε τη Ρόδο και την Κάρ­πα­θο από το μέ­γι­στο τμήμα της υφα­λο­κρη­πί­δας που βρί­σκε­ται ανα­το­λι­κώς των δύο αυτών νη­σιών. Β) Πε­ριό­ρι­σε το Κα­στε­λό­ρι­ζο μόνον στα χω­ρι­κά του ύδατα, διεκ­δι­κώ­ντας όλη την πε­ριο­χή από τη Ρόδο έως την Κύπρο. Γ) Ει­σήλ­θε εντός της κυ­πρια­κής ΑΟΖ διεκ­δι­κώ­ντας τμή­μα­τά της που βρί­σκο­νται δυ­τι­κά του νη­σιού».

Να ση­μειω­θεί ότι στην Α.Με­σό­γειο, η Τουρ­κία δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται στις διεκ­δι­κή­σεις θα­λασ­σί­ων πε­ριο­χών από την Ελ­λά­δα και την Κύπρο, αλλά επι­χει­ρεί να ανα­τρέ­ψει το σύ­νο­λο των συμ­φω­νιών οριο­θε­τή­σε­ως στις οποί­ες προ­χώ­ρη­σε η Κύ­προς με τις γει­το­νι­κές της χώρες, όπως με την Αί­γυ­πτο (κα­θο­ρι­σμός ΑΟΖ, 2003). Επί­σης, αμ­φι­σβη­τεί τα υπο­τι­θέ­με­να «σύ­νο­ρά» της με κράτη, όπως το Ισ­ρα­ήλ, τον Λί­βα­νο, και τη Λιβύη.

Θα­νά­σης Αρ­γυ­ρά­κης στον Ελεύ­θε­ρο Τύπο