Η «επιστήμη» της καταμέτρησης των διαδηλωτών

Τα συλ­λα­λη­τή­ρια, οι δια­δη­λώ­σεις, οι πορείες δια­μαρ­τυ­ρίας, αλλά και κάθε είδους δημόσια συγκέ­ντρωση, είναι όλα ένα παι­χνίδι αριθμών. Δεν είναι καθόλου αξιο­πε­ρί­εργο πως ακόμη και οι μεγα­λύ­τε­ρες συγκε­ντρώ­σεις αντι­με­τω­πί­ζουν πάντα τερά­στιο εύρος στην κατα­μέ­τρηση του πλήθους, καθώς οι διορ­γα­νω­τές έχουν κίνητρο να υπερ­βάλ­λουν για τη συμ­με­τοχή του κόσμου, ενώ το «αντί­παλο» στρα­τό­πεδο να την υπο­νο­μεύει. Ενώ η αστυ­νο­μία επίσημα ανα­φέ­ρει 140.000 συμ­με­τέ­χο­ντες στο συλ­λα­λη­τή­ριο της Κυρια­κής για τη Μακε­δο­νία, ορι­σμέ­νοι από τους διορ­γα­νω­τές κάνουν λόγο για ενάμισι εκα­τομ­μύ­ριο. Παρό­μοιες απο­κλί­σεις βρίσκει κανείς και σε επί­ση­μες τελετές κρατών. Στην τελετή ορκω­μο­σίας του Ντό­ναλντ Τραμπ, ο πρό­ε­δρος δήλωνε με αυτο­πε­ποί­θηση πως το πλήθος ξεπέ­ρασε κάθε προη­γού­μενο ρεκόρ συμ­με­το­χής, παρότι οι πιο γεν­ναιό­δω­ροι υπο­λο­γι­σμοί των υπη­ρε­σια­κών παρα­γό­ντων μετρού­σαν 600.000 παρευ­ρι­σκο­μέ­νους – το ένα τρίτο του κοινού της πρώτης ορκω­μο­σίας του Ομπάμα. Απα­ντώ­ντας σε δημο­σιο­γράφο που την παρέ­πεμψε σε φωτο­γρα­φι­κές απο­δεί­ξεις του αντι­θέ­του, η εκπρό­σω­πος Τύπου του προ­έ­δρου, Κελιάν Κόν­γουεϊ, επέ­μεινε στη θέση της, γεν­νώ­ντας τη διάσημη φράση «εμείς σας παρέ­χουμε εναλ­λα­κτικά δεδο­μένα».

Από το 2010

Πράγ­ματι, για ένα μεγάλο κομμάτι του 20ού αιώνα, οι τεχνι­κές κατα­μέ­τρη­σης πλήθους ήταν αρκετά οπι­σθο­δρο­μι­κές και βασί­ζο­νταν σε εκτι­μή­σεις της τοπικής αστυ­νο­μίας ή σε πραγ­μα­τική «κατα­μέ­τρηση κεφα­λιών», παρέ­χο­ντας γόνιμο έδαφος για εναλ­λα­κτικά δεδο­μένα. Ωστόσο, η τεχνο­λο­γία για μια πιο ακριβή κατα­μέ­τρηση πλήθους υπάρχει από το 2010. Η έξυπνη τεχνική βασί­ζε­ται στις ενα­έ­ριες φωτο­γρα­φίες και χρη­σι­μο­ποιεί­ται πλέον συστη­μα­τικά από την αμε­ρι­κα­νική Υπη­ρε­σία Ψηφια­κού Σχε­δια­σμού και Απει­κό­νι­σης. Η εται­ρεία χρη­σι­μο­ποιεί ένα μικρό αερό­στατο που φέρει μια συστοι­χία εννέα φωτο­γρα­φι­κών μηχανών και πετάει μερικές εκα­το­ντά­δες μέτρα πάνω από το γεγονός, κατα­γρά­φο­ντας πανο­ρα­μι­κές εικόνες 360 μοιρών. Στη συνέ­χεια, οι ερευ­νη­τές της φτιά­χνουν έναν τρισ­διά­στατο χάρτη του χώρου της συγκέ­ντρω­σης, χωρί­ζο­ντάς τον σε διάφορα πλέγ­ματα. Αρκεί μια προ­σε­κτική κατα­μέ­τρηση ενός μόνο πλέγ­μα­τος και η τεχνο­λο­γία προ­σαρ­μό­ζει την πυκνό­τητα στα υπό­λοιπα, κατα­λή­γο­ντας σε μια εξαι­ρε­τικά ρεα­λι­στική απει­κό­νιση.

Το μειο­νέ­κτημα

Η εται­ρεία κέρδισε αρκετή φήμη κατά τη διάρ­κεια της συγκέ­ντρω­σης «Απο­κα­τά­σταση της Τιμής» που οργά­νωσε ο δημο­σιο­γρά­φος Γκλεν Μπεκ τον Αύγου­στο του 2010. Εκείνος εκτι­μούσε πως οι δια­δη­λω­τές ξεπερ­νού­σαν τις 650.000, ενώ αρκετά Μέσα έκαναν αναφορά για εντυ­πω­σιακό πλήθος 300.000 δια­μαρ­τυ­ρο­μέ­νων. Το αερό­στατο της Υπη­ρε­σίας Ψηφια­κού Σχε­δια­σμού και Απει­κό­νι­σης, παρ’ όλα αυτά, κατέ­γραψε μόλις 80.000 άτομα, απο­δει­κνύ­ο­ντας πως στην πλειο­νό­τητα των περι­πτώ­σεων οι υπο­λο­γι­σμοί τείνουν να υπερ­βάλ­λουν. Ωστόσο, η τεχνική έχει ένα μεγάλο μειο­νέ­κτημα: καθώς βασί­ζε­ται στη δυνα­τό­τητα ενα­έ­ριας φωτο­γρά­φι­σης, η χρήση της σε τελετές υψηλής ασφα­λείας είναι περιο­ρι­σμένη.

Η και­νούρ­για, πρω­το­πο­ριακή απά­ντηση στις προ­κλή­σεις της ενα­έ­ριας απει­κό­νι­σης ήρθε από το Κεντρικό Πανε­πι­στή­μιο της Φλό­ρι­ντα, το 2015, το οποίο ανέ­πτυξε αλγο­ρίθ­μους που μπορούν να υπο­λο­γί­ζουν το πλήθος με εκπλη­κτική ακρί­βεια βασι­ζό­με­νοι σε απλές φωτο­γρα­φίες εδάφους. Οι αλγό­ριθ­μοι απέ­δει­ξαν την αξία τους όταν απει­κό­νι­σαν με ακρί­βεια το πλήθος σε συγκέ­ντρωση για την ανε­ξαρ­τη­σία της Κατα­λω­νίας το 2015, απο­γοη­τεύ­ο­ντας και πάλι τους διορ­γα­νω­τές. Εντού­τοις, είναι αξιο­ση­μεί­ωτο το γεγονός πως και οι δύο τεχνο­λο­γίες αντι­με­τω­πί­ζουν προ­βλή­ματα ζήτησης. Η μόνη μεγάλη συνερ­γα­σία του Πανε­πι­στη­μίου της Φλό­ρι­ντα είναι με τη Σαου­δική Αραβία, που μετράει τα πλήθη των πιστών που επι­σκέ­πτο­νται τη Μέκκα. Το ετήσιο προ­σκύ­νημα υπο­δέ­χε­ται κάθε χρόνο χιλιά­δες πιστούς και ο συνω­στι­σμός προ­κα­λεί μέχρι και θανά­τους. Είναι ίσως η μόνη συγκέ­ντρωση όπου οι διορ­γα­νω­τές προ­σεύ­χο­νται να έχουν μικρό­τερη προ­σέ­λευση.